--- title: Gülek Kalesi slug: gulek-kalesi-eda55 url: /detay/gulek-kalesi-eda55 type: article language: Türkçe entity: primary: Gülek Kalesi type: article disambiguation: Gülek Kalesi: Mersin'de tarihi bir kale. Toroslarda, stratejik konumda. Arap, Bizans, Ermeni ve daha fazla kültürün izleri. categories: - name: Mimari slug: mimari url: /kategori/mimari - name: Seyahat Ve Turizm slug: seyahat-ve-turizm url: /kategori/seyahat-ve-turizm tags: - Kaledeyim - AnadoluKaleleri - TarihiGülekKalesi - MersinKültürü - TarsusTarihi - ToroslarınKalbi - GülekGeçidi - GülekKalesi - KeşfetMersin - TarihKokanYerler - Gülek - Kale - Mersin author: Muhammed Samed Acar created_at: 2025-04-05T13:44:58.150116+03:00 updated_at: 2025-04-17T10:02:32.178236+03:00 image: https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/04/05/i1Bb0vKX98nhzW9F3cBcb4FNPxxc5cK4.jpg --- # Gülek Kalesi ## KURE Information Cards ### KURE Information Card: Gülek Kalesi ![2 Mersin_Tarsus_Gulek_Castle_5760x3840px__72 dpi kopya.jpg](https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/04/05/ZyMMHEJyDYuRfeNwaDar2eEaSmipdAha.jpg) | Field | Value | |-------|-------| | Yükseklik(ler)(Metin) | Denizden 1600 metre | | Malzeme(ler) | Bosajlı kesme blok taşlar | | Tür(ler) | Kale | | Buluntular | Sarı ve yeşil sırlı/sırsız seramik parçaları | | Sarnıç | En doğu ucunda | | Savunma | Güney ve batı surları, yuvarlak/kare kuleler | | Giriş | Güneydeki anıtsal kapı | | Stratejik Önemi | Gülek Boğazı (Kilikya Kapıları) ve Via Tauri yolunu denetleme | | Kültürel Etkiler | Arap, Bizans, Ermeni, Kilikya, Memlük, Osmanlı | | Tarihsel Dönem | Orta Çağ ve sonrası | | Diğer Ad(lar) | Kuklak,Asakaliba,Kawlak,Cogolaquum,Gogulat,Guglag | | Bölge(ler) | Akdeniz Bölgesi,Türkiye | | Konum | Mersin,Gülek Beldesi (Tarsus’un 60-65 km kuzeyi),Tarsus | ## Article Content **Gülek Kalesi**, Türkiye’nin Akdeniz Bölgesi’nde, Mersin iline bağlı [Tarsus](/tr/detay/tarsus-2/llms.txt) ilçesinin yaklaşık 60-65 km kuzeyinde, Gülek Beldesi yakınlarında [yer](/tr/detay/yer-2/llms.txt) alan tarihi bir kaledir. Toros Dağları üzerinde, denizden 1600 metre yükseklikte, Gülek Boğazı’na (Kilikya Kapıları) hâkim stratejik bir noktada inşa edilmiştir. [Kale](/tr/detay/kale-4/llms.txt), İç [Anadolu](/tr/detay/anadolu-4/llms.txt) ile Akdeniz Bölgesi’ni birbirine bağlayan en [önemli](/tr/detay/onemli-0325c/llms.txt) geçitlerden biri olan Gülek Boğazı’nı denetlemek amacıyla yapılmıştır. Temelleri Orta [Çağ](/tr/detay/cag-4/llms.txt)’a kadar uzanan kale, mimari planı, [taş](/tr/detay/tas/llms.txt) işçiliği ve yüzey buluntularına göre farklı dönemlerde iskân edilmiştir. Tarihi kaynaklarda *Kuklak, Guglag, Gogulat, Cogolaquum, Kawlak* [gibi](/tr/detay/gibi-749510/llms.txt) çeşitli adlarla anılan [yapı](/tr/detay/yapi-2/llms.txt), [Arap](/tr/detay/arap/llms.txt), Bizans, Ermeni, Kilikya, [Memlük](/tr/detay/memluk-2/llms.txt) ve Osmanlı kültürlerinin egemenlik izlerini taşımaktadır. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/04/05/gJoRuDDgJf7Pihe2LXhyo09sFXM2wPxt.jpg) *Gülek Kalesi (Kültür Portalı)* #### **Konum ve Yapısal Özellikler** Gülek Kalesi, Gülek Geçidi’nin 2 km güneybatısında, çevreye hâkim bir tepe üzerinde konumlanmıştır. Kuzey ve kuzeydoğusu doğal uçurumlarla çevrili sarp kayalıklar üzerinde yer aldığından, bu yönlerde ek tahkimata ihtiyaç duyulmamıştır. Kaleye giriş güneydeki anıtsal kapıdan sağlanmakta olup, güney ve [batı](/tr/detay/bati-4/llms.txt) yönlerinde sur duvarları rahatlıkla izlenebilmektedir. Bu surlar, yuvarlak veya [kare](/tr/detay/kare-748449/llms.txt) planlı büyüklü küçüklü kulelerle güçlendirilmiştir. Kalenin en [doğu](/tr/detay/dogu-751789/llms.txt) ucunda bir sarnıç bulunurken, duvarlarında Kilikya Ermeni Krallığı dönemine özgü bosajlı kesme blok taşlar kullanılmıştır. Müştemilatı içerisinde giriş kapısının [sağ](/tr/detay/sag/llms.txt) tarafındaki yapı hariç ayakta kalan pek fazla [mekân](/tr/detay/mekan/llms.txt) bulunmamaktadır. Yüzeyde ise [sarı](/tr/detay/sari/llms.txt) ve [yeşil](/tr/detay/yesil-f37b9/llms.txt) renklerde sırlı veya sırsız [seramik](/tr/detay/seramik-2/llms.txt) parçaları dikkat çekmektedir. Kalenin bulunduğu kayalık tepenin yamaçları sedir ağaçlarıyla kaplıdır ve tabanda karışık kireçtaşı kayalardan oluşurken, üst kısımlarda katmanlar halinde yükselir. Alishan (1899), burada *Echinites* [deniz](/tr/detay/deniz-750021/llms.txt) kabuklularına ait taşlaşmış fosiller ve çeşitli mercan türleri bulduğunu kaydetmiştir. Ayrıca, batıdaki kayanın duvarında kayaya oyulmuş eski bir sunağın [kabartma](/tr/detay/kabartma-4/llms.txt) kalıntıları ve iki okunaksız yazıtın izleri tespit edilmiştir. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/04/05/dlCwdOcYwyBihLNAUJz5Oy7hgCiW5cIj.jpg) *Gülek Kalesi (kulturenvanteri)* #### **Tarihsel Önemi** Gülek Kalesi’nin stratejik önemi, Tarsus [ana](/tr/detay/ana-751169/llms.txt) yolunu (Via Tauri) ve Kilikya Kapıları’nı koruyan bir askeri yapı topluluğu olmasından kaynaklanmaktadır. Orta Çağ’da Gülek Boğazı’ndan geçenlerin kale komutanına [ücret](/tr/detay/ucret-2/llms.txt) ödemek zorunda kalması, kalenin hem ekonomik hem de askeri açıdan değerini ortaya koymaktadır. Tarihi kayıtlarda, kalenin Kilikya Ermeni Krallığı döneminde yapıldığı veya esaslı bir onarımdan geçtiği anlaşılmaktadır. 1198-1199 [taç](/tr/detay/tac-2/llms.txt) giyme listesinde, Gülek’in Lordu olarak Smbat’ın adı geçer ve kale o dönemde *Asakaliba* adıyla anılır. Çağlar boyunca iskân edildiği, mimari yapısından ve buluntularından bellidir. 1432-1433 yıllarında bölgeyi ziyaret eden [Bertrandon de la Broquière](/tr/detay/bertrandon-de-la-broquiere-2/llms.txt), kaleyi *Cublech* adıyla anmış ve “o ana kadar gördüğü en yüksek kale” olarak tanımlamıştır. Evliya Çelebi ise 17. yüzyılda kaleyi “göklere yükselmiş” ifadesiyle betimlemiş ve Ramazanoğlu Yaylası’nda, Kusun kazasında yer aldığını belirtmiştir. 1838-1839 yıllarında Osmanlı yönetimine karşı ayaklanan İbrahim [Paşa](/tr/detay/pasa-2/llms.txt)’nın kaleyi [kısa](/tr/detay/kisa/llms.txt) [süre](/tr/detay/sure-750120/llms.txt) işgal ettiği bilinmektedir. Bu dönemde kalenin kuzeybatısında bir kurşun madeni olduğu ve güney ile batı duvarlarındaki işçiliğin 1830’lu yılların sonlarında Pozantı’daki tabyalarla benzerlik gösterdiği kaydedilmiştir. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/04/05/8AaYZWDrfzdaRqu24qVF9VRaIeHeEAV9.jpg) *Gülek Kalesi (kulturenvanteri)* #### **Günümüzdeki Durumu** Günümüzde Gülek Kalesi, erişilebilir bir durumda olup son dönemde sosyal medyada uçurum kenarında çekilen fotoğrafların yayılmasıyla çok sayıda ziyaretçiyi ağırlamaktadır. Kalenin üzerinde iki yeni yapı bulunmakta, ancak [özgün](/tr/detay/ozgun-750487/llms.txt) mekânların çoğu ayakta kalmamıştır. Tarihi ve doğal güzellikleriyle Mersin’in geçmişini yansıtan önemli kalıntılardan biri olan Gülek Kalesi, hem tarih meraklılarının hem de doğa severlerin ilgisini çekmektedir. ## Academic Sources and References 1. Anadolu Ajansı. “Gülek Kalesi son dönemde çok sayıda ziyaretçiyi ağırlıyor,” Erişim 5 Nisan 2025. https://www.aa.com.tr/tr/vg/video-galeri/gulek-kalesi-son-donemde-cok-sayida-ziyaretciyi-agirliyor. 2. Kültür Envanteri. “Gülek Kalesi,” Erişim 5 Nisan 2025. https://kulturenvanteri.com/yer/gulek-kalesi/#17.1/37.269528/34.790769. 3. Kültür Portalı. “GÜLEK KALESİ | Kültür Portalı,” Erişim 5 Nisan 2025. https://kulturportali.gov.tr/turkiye/mersin/gezilecekyer/gulek-kalesi. 4. Türkiye Turizm Ansiklopedisi. “Gülek Kalesi,” Erişim 5 Nisan 2025. https://turkiyeturizmansiklopedisi.com/gulek-kalesi.