--- title: Globe Tiyatrosu slug: globe-tiyatrosu-638b5 url: /detay/globe-tiyatrosu-638b5 type: article language: Türkçe entity: primary: Globe Tiyatrosu type: article disambiguation: Globe Tiyatrosu: Shakespeare'in ikonik tiyatrosu. Londra'da, 1599'da kuruldu. categories: - name: Genel Kültür slug: genel-kultur url: /kategori/genel-kultur - name: Sinema Ve Televizyon slug: sinema-ve-televizyon url: /kategori/sinema-ve-televizyon tags: - TiyatroSalonu - Globe Tiyatrosu - London - Tiyatro - İngiltere - Londra - William Shakespeare author: Elyesa Köseoğlu created_at: 2025-04-19T21:41:35.465779+03:00 updated_at: 2025-04-21T11:33:00.956872+03:00 image: https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/04/19/QEdDBVFbbdpYNDY7QX9alSv1SqCDpf4u.png --- # Globe Tiyatrosu ## KURE Information Cards ![Hollar_Long_View_detail.png](https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/04/19/jLgYQdOBxZ3ANLR2uHoJlpmGKtwQbXYd.png) | Field | Value | |-------|-------| | Koordinat(lar) | 51°30′24″K 0°05′41″B | | Yeniden Yapılış | 1614 | | Yıkılış | 29 Haziran 1613 | | Kapanış | 1642 | | Açılış | 1599 | | Adres(ler) | Maiden Lane,İngiltere,Londra,Southwark | ## Article Content **Globe Tiyatrosu**, İngiliz [tiyatro](/tr/detay/tiyatro-2/llms.txt) tarihinin en simgesel yapılarından biri olup 1599 yılında Londra'da, Thames Nehri'nin güney yakasında kurulmuştur. Bu [yapı](/tr/detay/yapi-2/llms.txt), İngiliz Rönesansı’nın [sahne](/tr/detay/sahne-3/llms.txt) sanatları açısından [doruk](/tr/detay/doruk-748501/llms.txt) noktasını temsil etmekte ve özellikle William Shakespeare’in eserleriyle özdeşleşmiş bulunmaktadır. Shakespeare’in hem yazarlık hem ortaklık yaptığı "Lord Chamberlain’s [Men](/tr/detay/men-2/llms.txt)" adlı tiyatro topluluğu tarafından inşa edilen bu tiyatro, dönemin seyirci kültürünü, mimari anlayışını ve sahneleme biçimlerini bir araya getiren [özgün](/tr/detay/ozgun-750487/llms.txt) bir yapıdır. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/04/19/RSvEJu5GpBaIbTworu3x1smKKlIxumLa.png) *Globe Tiyatrosu Konumu (OpenStreetMab)* ### **Kuruluş ve İlk Dönem** Tiyatronun kuruluşu, "The Theatre" adlı önceki bir yapının [ahşap](/tr/detay/ahsap-2/llms.txt) malzemelerinin yeniden kullanılmasıyla gerçekleşmiştir. The Theatre, James Burbage tarafından inşa edilmiş ancak kira anlaşmazlıkları nedeniyle 1598’de yıkılmıştır. Burbage’ın oğulları Cuthbert ve Richard Burbage ile [birlikte](/tr/detay/birlikte/llms.txt) William Shakespeare’in de dahil olduğu tiyatro kumpanyası, bu malzemeleri kullanarak Southwark bölgesinde yeni bir tiyatro inşa etmiş ve adına "Globe" demiştir. Tiyatronun hissedarları arasında Shakespeare’in yanı [sıra](/tr/detay/sira-3/llms.txt) John Heminges, Augustine Phillips ve Thomas Pope [gibi](/tr/detay/gibi-749510/llms.txt) oyuncular da [yer](/tr/detay/yer-2/llms.txt) almıştır. ### **Mimari Yapı ve Sahneleme Düzeni** Globe Tiyatrosu, çokgen (yaklaşık 20 kenarlı) bir plana sahipti ve dış görünüşü dairesel gibi algılanıyordu. Yaklaşık 3.000 kişilik bir kapasiteye sahipti. Yapı, ortası açık bir [avlu](/tr/detay/avlu-2/llms.txt) (yard) ve etrafını çevreleyen üç katlı galeri sıralarından oluşuyordu. Avludaki izleyiciler ayakta durarak oyunu seyrederken üst galerilerde daha yüksek [ücret](/tr/detay/ucret-2/llms.txt) karşılığında oturularak izlenebiliyordu. Tiyatroda sosyal sınıfların mekânsal ayrışması da bu [düzen](/tr/detay/duzen-3/llms.txt) üzerinden okunabilmektedir. Sahne kısmı, izleyicilere doğru uzanan [dikdörtgen](/tr/detay/dikdortgen-748450/llms.txt) bir platformdu ve üstü kısmen kapalıydı. Sahne arkasında, oyuncuların giriş-çıkış yaptığı "tiring house" adlı alan ve yukarı kattan tanrısal müdahalelerin yapıldığı "heavens" kısmı bulunuyordu. Özel efektler, yukarıdan inişli çıkışlı platformlarla ya da zemindeki kapaklı bölmelerle sağlanabiliyordu. Işıklandırma doğal [gün](/tr/detay/gun-4/llms.txt) ışığıyla sağlandığından oyunlar genellikle öğleden sonraları sahnelenmekteydi. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/04/19/HeBeXoJIoBzotZEdf0P2BhhUWPgWOJT7.jpg) [Archdaily](https://www.archdaily.com/1009781/what-is-a-vomitorium-25-modern-examples-of-efficient-traffic-management-in-public-buildings-and-venues) ### **Shakespeare ile İlişkisi** William Shakespeare’in tiyatroculuk hayatında Globe’un merkezi bir yeri vardır. "Hamlet", "Othello", "Macbeth", "[Kral](/tr/detay/kral-751332/llms.txt) Lear", "[Fırtına](/tr/detay/firtina-750022/llms.txt)" gibi birçok [önemli](/tr/detay/onemli-0325c/llms.txt) eseri burada ilk kez sahnelenmiştir. Shakespeare’in metinlerinin sahne üzerindeki uygulamaları, Globe’un fiziksel yapısıyla doğrudan ilişkilidir. Örneğin çok katmanlı sahne yapısı, metinlerdeki ani yer değişimlerine, gizlenmelere veya tanrısal müdahalelere [olanak](/tr/detay/olanak/llms.txt) tanımıştır. Oyuncuların seyircilerle iç içe olması, Shakespeare’in eserlerindeki doğrudan hitap biçimlerine de sahnede karşılık bulmuştur. Ayrıca Shakespeare, tiyatronun ekonomik yapısı içinde de yer almış; hisse sahibi olması, onun oyunlarının düzenli biçimde sahnelenmesini ve finansal anlamda da [kazanç](/tr/detay/kazanc/llms.txt) sağlamasını mümkün kılmıştır. Bu bağlamda Globe, [sadece](/tr/detay/sadece-e8b50/llms.txt) bir sahne değil, Shakespeare’in yazarlığını ekonomik olarak sürdürebildiği bir ortamdır. ### **Yangın, Yeniden İnşa ve Kapatılış** 29 [Haziran](/tr/detay/haziran-748426/llms.txt) 1613 tarihinde sahnelenen "Henry VIII" oyunu sırasında, [top](/tr/detay/top-2/llms.txt) atışı efekti sırasında çıkan [yangın](/tr/detay/yangin-2/llms.txt) sonucu tiyatro tamamen yanmıştır. Olayda [can](/tr/detay/can-3/llms.txt) kaybı yaşanmamış ancak yapı [kül](/tr/detay/kul-749812/llms.txt) olmuştur. Tiyatro, bir yıl içinde yeniden inşa edilmiş ve 1614 yılında faaliyete geçmiştir. Ancak 1642 yılında Püritenlerin yönetimi ele almasıyla birlikte tüm tiyatrolar kapatılmış; 1644 yılında ise Globe tamamen yıkılmıştır. Yıkım, dönemin tiyatro karşıtı politikalarının bir sonucu olarak gerçekleşmiştir. ### **Shakespeare’in Modern Globe Tiyatrosu** 20.yüzyılın ikinci yarısında Amerikalı aktör ve yönetmen **Sam Wanamaker**, Globe’un yeniden inşası için öncülük etmiştir. Arkeolojik bulgular, tarihî [belgeler](/tr/detay/belgeler/llms.txt) ve dönemin yapı teknikleri incelenerek aslına [sadık](/tr/detay/sadik/llms.txt) kalınan bir rekonstrüksiyon gerçekleştirilmiş, yeni yapı 1997 yılında “Shakespeare’s Globe” adıyla açılmıştır. Thames Nehri’nin hemen yanında yer alan bu yapı, ahşap malzeme kullanımı, açık avlu düzeni ve sahne tasarımı açısından orijinal Globe’un fiziksel yapısına büyük ölçüde benzemektedir. Bugünkü Globe Tiyatrosu, yalnızca sahneleme değil; tiyatro eğitimi, akademik araştırmalar, Shakespeare’in yaşamı ve dönemine dair sergilerle çok işlevli bir [merkez](/tr/detay/merkez/llms.txt) olarak [faaliyet](/tr/detay/faaliyet-abc4c/llms.txt) göstermektedir. Ayrıca çağdaş tiyatro anlayışı ile [klasik](/tr/detay/klasik/llms.txt) sahneleme biçimlerinin bir araya geldiği deneysel projelere de [ev](/tr/detay/ev-2/llms.txt) sahipliği yapmaktadır. Globe Tiyatrosu, günümüzde yalnızca bir yapıyı değil, Shakespeare’in mirasını ve İngiliz tiyatrosunun [tarihsel](/tr/detay/tarihsel-2/llms.txt) gelişimini temsil eden bir [sembol](/tr/detay/sembol-2/llms.txt) olarak varlığını sürdürmektedir. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/04/19/AorgT1WKUndYchd5zxSbCkqcLBGDX6rR.jpg) [Brewminate)](https://brewminate.com/shakespeare-marlowe-jonson-english-renaissance-theatre/) ## Academic Sources and References 1. Brockett, Oscar. “Shakespeare’in Globe Tiyatrosu: Neden Shakespeare Her Yerde Bu Kadar Etkili?” The Conversation. 20 Ağustos 2014. . 2. Historic UK. “The Globe Theatre.” Historic UK. 2024. Erişim 19 Nisan 2025. . 3. National Archives UK. “Theatres and Playhouses.” National Archives UK. 2024. Erişim 19 Nisan 2025. . 4. Royal Shakespeare Company. “The Globe Theatre.” Royal Shakespeare Company. 2024. Erişim 19 Nisan 2025. . 5. Shakespeare’s Globe. “About Us – History.” Shakespeare’s Globe. 2024. Erişim 19 Nisan 2025. . ## Related Articles - [Othello (Kitap)](//detay/othello-kitap-6df1e/llms.txt) - [Othello (Tiyatro Oyunu)](//detay/othello-tiyatro-oyunu-c1aab/llms.txt) - [Macbeth (Tiyatro Oyunu)](//detay/macbeth-tiyatro-oyunu-6b503/llms.txt) - [Hamlet (Kitap)](//detay/hamlet-kitap-c31c3/llms.txt) - [Modern Shakespeare’in Globe Tiyatrosu](//detay/modern-shakespearein-globe-tiyatrosu-6a225/llms.txt)