--- title: GitLab slug: gitlab-6f3f8 url: /detay/gitlab-6f3f8 type: article language: Türkçe entity: primary: GitLab type: article disambiguation: GitLab: DevOps platformu. CI/CD, güvenlik ve kod yönetimi için entegre çözüm. Yazılım geliştirmeyi hızlandırın! categories: - name: Bilişim Ve İletişim Teknolojileri slug: bilisim-ve-iletisim-teknolojileri url: /kategori/bilisim-ve-iletisim-teknolojileri tags: - CICDPipeline - DevSecOps - YazılımMimarisi - GitLab author: Ramazan Cüneyt Küçük created_at: 2025-05-14T11:38:09.927675+03:00 updated_at: 2025-05-17T12:53:10.285296+03:00 image: https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/05/14/RGRcsegwloyACtFOIXABRtNFUc3hwIsd.png --- # GitLab ## KURE Information Cards ### KURE Information Card: GitLab ![gitlab.png](https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/05/14/qaPa5l32xzeioD88dnZt8LJsiYHSUpbp.png) | Field | Value | |-------|-------| | Web Sitesi(leri) | https://about.gitlab.com | | Kuruluş Yılı(Metin) | 2011 | | Ad(lar) | GitLab | | Geliştirici(ler) | GitLab Inc. | | Desteklenen Platformlar | Linux (resmi), Docker, Kubernetes, Bulut servisleri (AWS, GCP, Azure) | | Kayıtlı Merkezi | San Francisco, Kaliforniya, ABD | | Paketler | GitLab Community Edition (CE) – Açık kaynak, GitLab Enterprise Edition (EE) – Ticari, kurumsal destekli | | Lisans Türü | MIT (Topluluk Sürümü), Ticari Lisans (Enterprise Edition) | | Kurucuları | Dmitriy Zaporozhets, Sid Sijbrandij | | Temel Bileşen(ler) | GitLab Rails,NGINX,Workhorse,Sidekiq,Gitaly,PostgreSQL,Redis | ## Article Content **GitLab**, 2011 yılında **Dmitriy Zaporozhets** ve **Sid Sijbrandij** tarafından **San Francisco, Kaliforniya**'da kurulmuştur. Yazılım geliştirme süreçlerini hızlandırmayı, hataları erken aşamalarda tespit etmeyi ve süreci otomatikleştirmeyi amaçlayan bir platformdur. GitLab, yazılım geliştirme yaşam döngüsünün tüm aşamalarını kapsayan açık kaynaklı ve entegre bir **DevOps** platformudur. **Sürekli Entegrasyon (CI)** ve **Sürekli Dağıtım (CD)** gibi temel [DevOps](/tr/detay/devops-c817e/llms.txt) metodolojilerini uygulamak, güvenlik testlerini otomatikleştirmek, konteyner yönetimini sağlamak gibi işlemleri tek bir sistem altında birleştirir. GitLab'ın yapısı, **DevOps** metodolojilerinin yanı sıra yazılım güvenliğini de entegre eden **DevSecOps** yaklaşımını destekleyecek şekilde tasarlanmıştır. Bu platform, yazılım geliştirme ekiplerinin daha verimli çalışmasına olanak tanırken, yazılım süreçlerinin hızlandırılmasını, güvenliğini ve kalitesini artırmayı hedefler. #### **GitLab’ın Temel Özellikleri** ##### **Kod Yönetimi (Version Control System)** GitLab, Git sürüm kontrol sistemini temel alır. Kullanıcılar; dallanma, birleştirme (merge request), [commit geçmişi](/tr/detay/git-versiyon-kontrol-f27ff/llms.txt) ve [kod gözden geçirme](/tr/detay/kod-gozden-gecirme-sistemleri-6eb7a/llms.txt) gibi işlevleri doğrudan GitLab arayüzünden gerçekleştirebilir. Bu, ekiplerin **asenkron ve güvenli kod geliştirme** süreçlerini kolaylaştırır. ##### **CI/CD (Continuous Integration & Continuous Deployment)** GitLab [CI](/tr/detay/surekli-entegrasyon-testi-continuous-integration-t/llms.txt)/CD, her commit sonrasında otomatik test, derleme ve dağıtım akışlarını destekler. YAML tabanlı gitlab-ci.yml dosyasıyla **pipeline** tanımları kolayca oluşturulabilir. GitLab Runner’lar, bu süreçleri çalıştıran ajanlardır ve hem lokal hem de Kubernetes ortamlarında çalıştırılabilir. ##### **Proje ve Sürüm Yönetimi** - Issue takip sistemi - Kanban panoları - Milestone bazlı sürüm planlaması - Otomatik sürüm numaralandırma ve etiketleme GitLab, sadece geliştiriciler için değil, ürün yöneticileri ve proje yöneticileri için de kapsamlı araçlar sunar. ##### **DevSecOps Uyumlu Güvenlik Özellikleri** GitLab, yazılım güvenliğini yaşam döngüsünün her aşamasına entegre eder: - Static Application Security Testing (SAST) - Dynamic Application Security Testing (DAST) - Container Scanning - License Compliance Bu güvenlik testleri, [pipeline](/tr/detay/islem-hatti-pipeline-435c3/llms.txt)'lar aracılığıyla otomatik biçimde tetiklenebilir. #### **GitLab Mimarisi** GitLab’ın esnek ve ölçeklenebilir mimarisi, özellikle büyük kurumların yüksek trafikli yazılım süreçlerini yönetebilmesini sağlar. Aşağıdaki bileşenler, bu mimarinin temelini oluşturur: **GitLab Rails:** GitLab’ın temel servisidir. Web arayüzü, REST API ve birçok arka uç hizmetini yöneten ana bileşendir. Kullanıcı etkileşimlerinin büyük çoğunluğu bu katmanda gerçekleşir. **PostgreSQL:** GitLab tarafından kullanılan ilişkisel veritabanı yönetim sistemidir. Tüm kullanıcı verileri, projelere ait metaveriler, sürüm geçmişi ve yapılandırma bilgileri burada saklanır. **Redis:** Oturum yönetimi, önbellekleme ve iş kuyruklarının yönetimi için kullanılan yüksek hızlı, bellek içi veri deposudur. GitLab’ın performansını artırmak için kritik öneme sahiptir. **Sidekiq:** Arka planda çalışan işleri yönetmek üzere yapılandırılmış işleyici sistemidir. E-posta bildirimleri, pipeline tetikleyicileri gibi zamanlama gerektiren görevler bu yapı aracılığıyla yürütülür. **Nginx:** Kullanıcıdan gelen HTTP ve HTTPS isteklerini GitLab bileşenlerine yönlendiren bir ters proxy (reverse proxy) sunucusudur. Aynı zamanda TLS şifreleme trafiğini sonlandırma görevini de üstlenir. **Gitaly:** Git deposu işlemlerinin merkezi olarak yürütülmesini sağlayan özel arka plan servisidir. Git işlemleri (örneğin, klonlama, çekme, birleştirme) Gitaly tarafından yüksek verimlilikle gerçekleştirilir. **GitLab Workhorse:** HTTP katmanında çalışan bir proxy sunucusudur. Büyük dosya yükleme, API isteği yönlendirme ve içerik dönüştürme gibi operasyonları optimize eder ve ana Rails uygulamasına yük bindirmeden destek sağlar. **Prometheus + Grafana:** GitLab’ın sistem kaynaklarını ve performans metriklerini izlemek için kullanılan gözlemleme araçlarıdır. Prometheus veri toplarken, Grafana bu verileri görsel olarak analiz edilebilir hale getirir. GitLab, bu bileşenlerin yatay olarak dağıtılabildiği **reference architecture**’lar da sunar. Yüksek erişilebilirlik (HA) ve yük dengeleme gereksinimlerine göre PostgreSQL cluster'ları, Gitaly sunucuları ve CI Runner node'ları ayrı ayrı konuşlandırılabilir. #### **GitLab Uygulama Mimarisi: Bileşen Tabanlı Bir İnceleme** Aşağıda sunulan mimari şema, **GitLab'ın monolitik ancak modüler yapısını** yansıtarak, sistem bileşenlerinin birbirleriyle nasıl etkileşime girdiğini detaylı biçimde ortaya koymaktadır. GitLab’ın mimarisi, kullanıcıdan gelen HTTP/SSH isteklerinin iç sistem bileşenleri (Rails, [Redis](/tr/detay/redis-ee852/llms.txt), PostgreSQL, Gitaly vb.) tarafından nasıl işlendiğini gösterir. Bu yapı, hem yazılım geliştirme ekiplerinin verimliliğini artırmakta hem de yüksek erişilebilirlik ve performans hedeflerine ulaşılmasını mümkün kılmaktadır. (https://panlw.github.io/15365441001781.html) ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/05/14/PREC4UPpbli1zXc4TExMshozpbCmvDny.jpg) *Gitlab Uygulama Mimarisi-* ##### **Giriş Noktaları ve Yönlendirme Katmanı** **NGINX** - GitLab sistemine gelen tüm HTTP (80) ve HTTPS (443) istekleri, ilk olarak **NGINX** tarafından karşılanır. - NGINX, ters proxy (reverse proxy) görevini üstlenerek gelen trafiği **GitLab Workhorse** bileşenine yönlendirir. - Aynı zamanda **TLS sonlandırma** işlemi de bu katmanda gerçekleştirilir. **GitLab Shell** - Kullanıcıların **SSH (TCP 22)** üzerinden gerçekleştirdiği Git işlemleri, doğrudan **GitLab Shell** üzerinden yönetilir. - GitLab Shell, istemci isteklerini Rails uygulamasına yönlendiren ve kimlik doğrulamasını sağlayan bir arayüz görevi görür. ##### **Uygulama Katmanı** **GitLab Workhorse** - **NGINX’ten gelen isteklerin işlenmesini optimize eden** bir ara katmandır. - Büyük dosya yüklemeleri, API çağrılarının ön işlemesi ve içerik önbellekleme gibi görevleri üstlenir. - Gerektiğinde istekleri doğrudan **Unicorn** (veya modern kurulumlarda **Puma**) sunucusuna iletir. **Unicorn (GitLab Rails)** - GitLab’ın asıl uygulama mantığını yürüten sunucudur. REST API uç noktalarını ve web arayüzünü barındırır. - Kullanıcı arabirimi, proje yönetimi, issue takibi ve pipeline tetikleyicileri gibi işlevler bu katmanda gerçekleşir. - **Redis** ve **PostgreSQL** ile sürekli etkileşim halindedir. ##### **Destek ve Arka Plan Katmanları** **Redis** - Hem **önbellekleme** (cache) hem de **iş kuyruğu yönetimi** için kullanılmaktadır. - GitLab Workhorse, Unicorn, Sidekiq ve Gitaly gibi bileşenler Redis ile veri alışverişi yapar. - Redis, kullanıcı oturumlarının yönetimi ve iş yüklerinin sıraya alınması açısından kritiktir. **PostgreSQL** - GitLab’ın tüm yapısal ve kullanıcı verileri **PostgreSQL ilişkisel veritabanında** saklanır. - Projeler, commit geçmişi, kullanıcı bilgileri ve metadata verileri burada tutulur. - Rails sunucusu bu veritabanı ile doğrudan bağlantı kurar. **Sidekiq** - Arka planda çalışan görevleri (arka plan işleri) işleyen bileşendir. - E-posta bildirimleri, webhook tetikleyicileri, zamanlanmış işler ve CI süreçleri burada yürütülür. - Redis üzerinden sıraya alınan görevleri çeker ve işler. ##### **Depo Katmanı** **Gitaly** - GitLab’ın kaynak kod yönetimini sağlayan özel bileşenidir. - Tüm Git işlemleri (klonlama, push/pull, diff, blame vs.) **Gitaly sunucusu** üzerinden yönetilir. - Verimlilik açısından ayrı bir katmanda çalıştırılır ve **GitLab Rails** ile entegre çalışır. **Yardımcı Hizmetler** **GitLab Pages (TCP 8090)** - GitLab, projelerin statik içeriklerini yayınlamayı destekleyen **GitLab Pages** bileşenini içerir. - Örneğin, Jekyll veya Hugo ile oluşturulmuş belgeler bu sunucuda yayınlanabilir. - İstekler, NGINX üzerinden Pages sunucusuna yönlendirilir. #### **Kapsayıcı (Container) ve Kayıt Sistemleri** GitLab, **Docker tabanlı geliştirme ve dağıtım** süreçlerine tam destek sağlar. Kullanıcılar kendi [container registry](/tr/detay/docker-8baa9/llms.txt)’lerini GitLab üzerinden oluşturabilir, yönetebilir ve pipeline’larla entegre edebilirler. Bu sayede dış bağımlılıklar azalır, süreçler kapalı devre güvenli bir ortamda sürdürülür. #### **Eğitim ve Dokümantasyon Olanakları** GitLab, açık kaynak doğası gereği zengin bir eğitim ve dokümantasyon altyapısına sahiptir. [GitLab University](/tr/detay/gitlab-b860f/llms.txt), CI temellerinden gelişmiş pipeline yapısına kadar birçok konuda interaktif öğrenme yolları sunar. #### **Akademik ve Endüstriyel Kullanım Örnekleri** - **Zürih Üniversitesi** (Vassallo, 2020): GitLab’ın, öğrenci projelerinde sürekli entegrasyon ve geri bildirim sistemi olarak kullanıldığı belgelenmiştir. - **OSTI & DOE** (ABD Enerji Bakanlığı): GitLab, enerji sistemleri yazılımının sürüm kontrolü ve kod bütünlüğünü korumak için aktif kullanılmaktadır. - **Springer (2020)**: GitLab, bilimsel araştırmalarda veri analitiği pipeline'larının kontrolü için önerilen sistemler arasında gösterilmektedir. GitLab, çağdaş yazılım geliştirme ihtiyaçlarına cevap verebilecek **tam entegre bir DevOps platformudur**. [Sürüm kontrolü](/tr/detay/versiyon-kontrol-sistemleri/llms.txt), CI/CD, güvenlik, izleme ve iş birliği gibi tüm ihtiyaçlar tek bir yapı altında sağlanırken; açık kaynak yapısı, özelleştirilebilirliği ve kurumsal uyumu sayesinde her ölçekte organizasyona hitap etmektedir. GitLab’ın sunduğu modüler mimari ve yüksek ölçeklenebilirlik kapasitesi, geleceğin **otomatize yazılım üretim süreçleri** için ideal bir temel sunmaktadır. ## Academic Sources and References 1. GitLab. “CI/CD Pipelines.” GitLab Documentation. https://docs.gitlab.com/ci/. Erişim tarihi: 15 Mayıs 2025. 2. GitLab. “Container Registry.” GitLab Documentation. https://docs.gitlab.com/user/packages/container\_registry/. Erişim tarihi: 15 Mayıs 2025. 3. GitLab. “Development Architecture.” GitLab Documentation. https://docs.gitlab.com/development/architecture/. Erişim tarihi: 15 Mayıs 2025. 4. GitLab. “Features.” GitLab.com. https://about.gitlab.com/features/. Erişim tarihi: 15 Mayıs 2025. 5. GitLab. “GitLab CI Fundamentals.” GitLab University. https://university.gitlab.com/learning-paths/gitlab-ci-fundamentals. Erişim tarihi: 15 Mayıs 2025. 6. GitLab. “Reference Architectures.” GitLab Documentation. https://docs.gitlab.com/administration/reference\_architectures/. Erişim tarihi: 15 Mayıs 2025. 7. GitLab. “Runner.” GitLab Documentation. https://docs.gitlab.com/runner/. Erişim tarihi: 15 Mayıs 2025. 8. GitLab. “Security Hardening.” GitLab Documentation. https://about.gitlab.com/security/hardening/. Erişim tarihi: 15 Mayıs 2025. 9. OSTI. “Modern DevOps Infrastructure for Scientific Applications.” U.S. Department of Energy (OSTI). https://www.osti.gov/servlets/purl/1594298. Erişim tarihi: 15 Mayıs 2025. 10. Pan, Liwen. “GitLab Architecture: Internal Components Overview.” panlw.github.io. https://panlw.github.io/15365441001781.html. Erişim tarihi: 15 Mayıs 2025. 11. Simplilearn. “What Is GitLab?” Simplilearn Git Tutorial. https://www.simplilearn.com/tutorials/git-tutorial/what-is-gitlab. Erişim tarihi: 15 Mayıs 2025. 12. Springer. “A Comparative Study on CI/CD Tools in Research.” Springer Open Access. https://link.springer.com/content/pdf/10.1186/s41469-020-00087-8.pdf. Erişim tarihi: 15 Mayıs 2025. 13. TechTarget. “GitLab Definition.” TechTarget WhatIs. https://www.techtarget.com/whatis/definition/GitLab. Erişim tarihi: 15 Mayıs 2025. 14. Vassallo, Cristina, Alberto Bacchelli, Harald Gall, ve Michele Lanza. “CI/CD Feedback in Student Software Engineering Projects.” Proceedings of the 2020 IEEE/ACM 42nd International Conference on Software Engineering: Software Engineering Education and Training (ICSE-SEET). ZORA Repository, University of Zurich. https://www.zora.uzh.ch/id/eprint/198329/1/VassalloFSE2020.pdf. Erişim tarihi: 15 Mayıs 2025. ## Related Articles - [Slurm ](//detay/slurm-97618/llms.txt) - [Jupyter Notebook ](//detay/jupyter-notebook-64ca3/llms.txt) - [Nextcloud ](//detay/nextcloud-d5506/llms.txt) - [DevOps ](//detay/devops-c817e/llms.txt) - [MySQL ](//detay/mysql-82de2/llms.txt) - [SSL](//detay/ssl-a0e6d/llms.txt)