--- title: Gazimağusa (İlçe) slug: gazimagusa-ilce-670b0 url: /detay/gazimagusa-ilce-670b0 type: article language: Türkçe entity: primary: Gazimağusa (İlçe) type: article disambiguation: Gazimağusa (İlçe): Kıbrıs'ın tarihi şehri. Antik geçmişi, mimarisi ve kültürüyle büyüleyici. categories: - name: Coğrafya slug: cografya-2 url: /kategori/cografya-2 - name: Siyaset Ve Uluslararası İlişkiler slug: siyaset-ve-uluslararasi-iliskiler url: /kategori/siyaset-ve-uluslararasi-iliskiler - name: Tarih slug: tarih url: /kategori/tarih tags: - DoğuAkdeniz - KKTC - Gazimağusa author: Nurten Yalçın created_at: 2025-04-08T16:28:13.185047+03:00 updated_at: 2025-04-17T09:55:08.479737+03:00 image: https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/04/08/6VzdTn5pGhL1qm7haucxGay68VybmsZj.jpg --- # Gazimağusa (İlçe) ## KURE Information Cards ![DJI_0466.jpg](https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/04/08/JPlxjHj6mfR5JfgFG0tjf8vgIAjOtMLt.jpg) | Field | Value | |-------|-------| | Nüfus(Metin) | Yaklaşık 55.868 (sabit); üniversite nüfusuyla birlikte artmaktadır. | | Öne Çıkan Yapılar | Sinan Paşa Camii (eski St. Peter ve St. Paul Kilisesi),St. Nicholas Katedrali,Venedik Sarayı,Canbulat Türbesi,Çanakkale Şehitliği,Kutup Osman Tekkesi,Namık Kemal Zindanı ve Müzesi,Othello Kalesi,Lala Mustafa Paşa Camii | | Tarihî Dönemler | Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (1983–günümüz),Kıbrıs Türk Federe Devleti (1975–1983),Kıbrıs Cumhuriyeti (1960–1974),İngiliz Sömürge Yönetimi (1878–1960),Osmanlı Dönemi (1571–1878),Venedik Dönemi (1489–1571),Ceneviz İşgali (1372–1464),Lüzinyan Krallığı (1192–1372),Bizans Dönemi (MS 324–1191) | | Antik Adı | Ammochostos (Yunanca: “kuma gömülü”),Arsinoe (MÖ 3. yüzyıl) | | Kardeş Şehir | Çanakkale | | Kuruluşu | MÖ 285 civarı (Ptolemaios II Philadelphos tarafından) | | Ekonomi(ler) | üniversite ve hizmet sektörü,turizm,Serbest Liman | | Konum | Doğu Akdeniz,Gazimağusa Körfezi kıyısında,Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nin doğusunda | ## Article Content **Gazimağusa**, Kuzey Kıbrıs [Türk](/tr/detay/turk/llms.txt) Cumhuriyeti'nin (KKTC) [doğu](/tr/detay/dogu-751789/llms.txt) kıyısında, Akdeniz'in en stratejik limanlarından birine [ev](/tr/detay/ev-2/llms.txt) sahipliği yapan tarihi bir kenttir. Antik dönemlerden günümüze kadar uzanan [tarihsel](/tr/detay/tarihsel-2/llms.txt) birikimi, çok katmanlı mimarisi ve çokkültürlü toplumsal yapısıyla Doğu Akdeniz coğrafyasında seçkin bir konuma sahiptir. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/04/08/1jjpng1oLnpvx5IW8LrIFS7VE9KaTA4I.jpg) [Gazimağusa’nın Kuşbakışı Görünümü](https://www.gazimagusabelediyesi.org/resimlerle-gazimagusa/) ### **Tarihsel Gelişim** Gazimağusa'nın tarihi MÖ 3. yüzyıla kadar uzanmakta olup [şehir](/tr/detay/sehir-3/llms.txt), I. Ptoleme tarafından "Arsinoe" adıyla kurulmuştur. Şehrin Yunanca ismi olan "Ammochostos", "kuma gömülü" anlamına gelir ve bu ifade, hem coğrafi konumu hem de tarihî derinliği açısından dikkat çekicidir. Salamis'in MS 647/648 yıllarında [Arap](/tr/detay/arap/llms.txt) akınları sırasında ağır [zarar](/tr/detay/zarar-2/llms.txt) görmesiyle buradan gelen göçmenler Gazimağusa'ya yerleşmiştir. 1192 yılında adanın Lüzinyanlar tarafından yönetilmeye başlanmasıyla [kent](/tr/detay/kent/llms.txt), [Kudüs](/tr/detay/kudus-2/llms.txt) Krallarının [taç](/tr/detay/tac-2/llms.txt) giydiği [yer](/tr/detay/yer-2/llms.txt) haline gelmiş ve bir liman kenti olarak altın çağını yaşamıştır. 1291 yılında Haçlı Seferleri sırasında Akka'nın düşmesiyle şehre [göç](/tr/detay/goc-2/llms.txt) eden Latin kökenli [halk](/tr/detay/halk-2/llms.txt) ve tüccarlar, kentin hem nüfusunu artırmış hem de ticari bir [merkez](/tr/detay/merkez/llms.txt) olarak öne çıkmasını sağlamıştır. Bu dönemde Gazimağusa, Akdeniz dünyasının en zengin kentlerinden biri olmuştur. 1372 yılında Cenevizliler tarafından işgal edilen kent, 1469'a kadar Ceneviz yönetiminde kalmış, daha sonra yeniden Lüzinyanlara geçmiştir. 1489 yılında Venediklilerin adaya hakim olmasıyla Gazimağusa surlarla tahkim edilerek askeri bir merkez haline getirilmiştir. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/04/08/hEXOZLY1KOaogF7PFltWCF5qRXDpK1GC.jpg) [Mağusa Surları](https://www.gazimagusabelediyesi.org/tarihi-yerler/) Venedik yönetimi döneminde, şehrin surları ve savunma yapıları, ateşli silahların gelişimi dikkate alınarak [Rönesans](/tr/detay/ronesans-2/llms.txt) askeri mimarisine uygun biçimde yenilenmiştir. Şehir bu dönemde, Doğu Akdeniz'deki Venedik donanması için hayati [önem](/tr/detay/onem/llms.txt) taşıyan bir üs haline gelmiştir. 1571 yılında Osmanlılar tarafından fethedilen kent, Kıbrıs adasının bir sancağı olarak Osmanlı yönetimine dahil edilmiştir. Bu dönemde dini, ticari ve sosyal yapılar inşa edilerek şehrin Osmanlı-Türk kimliği belirginleşmiştir. Osmanlı dönemi boyunca [önemli](/tr/detay/onemli-0325c/llms.txt) bir [sürgün](/tr/detay/surgun-2/llms.txt) merkezi olan Gazimağusa, Namık Kemal, Suphi [Ezel](/tr/detay/ezel-2/llms.txt) ve Kutup [Osman](/tr/detay/osman-2/llms.txt) [gibi](/tr/detay/gibi-749510/llms.txt) şahsiyetlere ev sahipliği yapmıştır. Ayrıca, Gazimağusa'da Osmanlı döneminde eğitim ve dinî faaliyetlerde bulunan çok sayıda [tekke](/tr/detay/tekke-2/llms.txt), [medrese](/tr/detay/medrese/llms.txt) ve cami inşa edilmiştir. Kutup Osman Tekkesi, Halvetiye Tarikatı'nın adadaki merkezi olup, sürgüne gönderilen [şeyh](/tr/detay/seyh-3/llms.txt) Kutup Osman'ın vefat ettiği yer olarak önemlidir. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/04/08/X4sXEeUE6j9GfvEeGm5918YMlQN8HtZ8.jpg) [Kutup Osman Türbe ve Tekkesi](https://www.gazimagusabelediyesi.org/tarihi-yerler/) ### **Mimari ve Kültürel Doku** Gazimağusa, mimari mirası açısından benzersiz bir zenginliğe sahiptir. 14. yüzyılda inşa edilen ve daha sonra camiye çevrilen [Lala](/tr/detay/lala-2/llms.txt) Mustafa [Paşa](/tr/detay/pasa-2/llms.txt) Camii, Gotik mimarinin Kıbrıs'taki en önemli örneklerinden biridir. Kentin simgelerinden biri olan bu [yapı](/tr/detay/yapi-2/llms.txt), önündeki tarihi cümbez ağacı ile [birlikte](/tr/detay/birlikte/llms.txt) anılmaktadır. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/04/08/z7r7oU3Wej8eaFiShQLVWHht5i9ioPku.jpg) [Lala Mustafa Paşa Camii](https://www.gazimagusabelediyesi.org/tarihi-yerler/) Kent surları, Venedik döneminde özellikle Osmanlılara karşı savunma amacıyla yeniden inşa edilmiştir. Surlar içinde yer alan Othello Kalesi, [Deniz](/tr/detay/deniz-750021/llms.txt) Kapısı (Porta del Mare) ve [Kara](/tr/detay/kara-749397/llms.txt) Kapısı (Ravelin) gibi yapılar, askeri mimarinin etkileyici örnekleridir. Bu yapılar yalnızca tarihî savunma işlevleriyle değil, günümüzde ev sahipliği yaptıkları kültürel etkinliklerle de kent yaşamının parçası hâline gelmiştir. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/04/08/VGsFEq9Dd8oAaGh3jTra2Sxrgc1d9IdY.jpg) [Othello Kalesi](https://www.gazimagusabelediyesi.org/tarihi-yerler/) Tarihî ve kamusal mimari örnekleri arasında Venedik Sarayı, Namık Kemal Zindanı ve Müzesi öne çıkar. Şair Namık Kemal’in 1873-1876 yılları arasında sürgün olarak tutulduğu yapı, [bugün](/tr/detay/bugun-2/llms.txt) [müze](/tr/detay/muze-2/llms.txt) olarak ziyarete açıktır. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/04/08/mhxEPCPQyuhygYlWhsJfkjgbreAPZ861.jpg) [Namık Kemal Zindanı ve Müzesi](https://www.gazimagusabelediyesi.org/tarihi-yerler/) Şehirde ayrıca Latin, Ortodoks ve Ermeni cemaatlerine ait çok sayıda [kilise](/tr/detay/kilise-4/llms.txt) bulunmaktadır. Bunlar arasında St. George Grek Kilisesi, Ayios Yuannis Kilisesi, St. Francis Manastırı, St. Peter ve St. Paul Kilisesi (günümüzde Sinan Paşa Camii), St. Anna Kilisesi, Karmelit Kilisesi ve Latin St. George Kilisesi yer alır. Bu yapılar Gotik, Bizans ve Ortaçağ Latin mimarisinin farklı örneklerini temsil eder. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/04/08/CcLoip7Hu4hv9wVgi70kMh0wG5XvoDpQ.jpg) [Sinan Paşa Camii](https://www.gazimagusabelediyesi.org/tarihi-yerler/) Gazimağusa'da Osmanlı dönemine ait türbeler arasında dikkat çeken yapılardan biri de Yirmisekiz Mehmet Çelebi Türbesi'dir. Surlariçi Naim Efendi Sokak'ta yer alan bu [türbe](/tr/detay/turbe-3/llms.txt), [klasik](/tr/detay/klasik/llms.txt) Osmanlı mimarisini yansıtan sadelikte inşa edilmiş olup, kubbeli yapısı ve kemerli açıklıklarıyla öne çıkar. 18. yüzyılın önemli diplomatik şahsiyetlerinden olan Yirmisekiz Mehmet Çelebi'nin hatırasını yaşatmakta olan bu türbe, Gazimağusa'nın Osmanlı dönemi mezarlık kültürünü belgeleyen önemli bir mimari mirastır. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/04/08/1fcURSkL0O6NordbvyzfxyB508HnAOsC.jpg) [Yirmisekiz Mehmet Çelebi Türbesi](https://www.gazimagusabelediyesi.org/tarihi-yerler/) Bunların yanı [sıra](/tr/detay/sira-3/llms.txt) Osmanlı dönemine ait mimari unsurlar arasında Kutup Osman Tekkesi, Cafer Paşa Hamamı, [Kızıl](/tr/detay/kizil/llms.txt) [Hamam](/tr/detay/hamam-2/llms.txt), Kertikli Hamam, Mustafa Paşa Camii, Cafer Paşa Çeşmesi ve Mustafa Zührü Efendi Türbesi gibi yapılar bulunmaktadır. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/04/08/BBJeb4ikEYrZPViPWgxX6rDWgRuV3QvY.jpg) [Kertikli Hamam](https://www.gazimagusabelediyesi.org/tarihi-yerler/) Ayrıca şehirdeki Canbulat Türbesi ve Müzesi ile [Çanakkale](/tr/detay/canakkale-2/llms.txt) Şehitliği gibi yapılar, hem tarihsel bellek hem de anma kültürü açısından Gazimağusa'nın kolektif hafızasında önemli yer tutar. Gazimağusa’daki Çanakkale Şehitliği, I. [Dünya](/tr/detay/dunya-2/llms.txt) Savaşı sırasında İngilizler tarafından esir alınarak Mağusa’daki [Karakol](/tr/detay/karakol-3/llms.txt) Esir Kampı’na getirilen ve kötü [muamele](/tr/detay/muamele/llms.txt) ya da [firar](/tr/detay/firar-751582/llms.txt) girişimi gerekçesiyle hayatını kaybeden Türk askerlerine ithaf edilmiştir. Şehitlikte 33 ayrı [mezar](/tr/detay/mezar-750492/llms.txt) ve bu mezarların ortasında yer alan toplu mezarda 184 olmak üzere toplam 217 şehit bulunmaktadır. Esirler arasında bulunan sanatkârlarca oyularak yapılan yazıtlı ve bezemeli mezar taşları, kültürel bellek açısından ayrı bir [değer](/tr/detay/deger-2/llms.txt) taşır. Şehitlerin anısına 13 [Şubat](/tr/detay/subat-748380/llms.txt) 1980 tarihinde, Kıbrıs Türk Federe Devleti'nin (1975–1983 yılları arasında Kıbrıslı Türkler tarafından ilan edilen [özerk](/tr/detay/ozerk-3ae81/llms.txt) yönetim yapısının) 5. kuruluş yıldönümünde bir anıt dikilmiştir. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/04/08/EGpPAJl2YcNQFZoBf9ECx8VmYAEqS1WF.jpg) [Gazimağusa Çanakkale Şehitliği ](https://mucahit.gov.ct.tr/Sayfa/Sehitlik?SEHITLIK_KOD=12) #### **Osmanlı ve İngiliz Dönemleri** Osmanlı döneminde sosyal, dini ve mimari yapıların şehrin dokusunu şekillendirdiği gözlemlenmektedir. Osmanlılar, mevcut kiliseleri camilere dönüştürmüş, yeni camiler, medreseler ve çeşmeler inşa etmiş, surları onararak kullanmışlardır. 1878 yılında Kıbrıs adasının İngilizlere kiralanmasıyla birlikte kent sömürge düzeni altında idare edilmeye başlamıştır. Bu dönemde Rumlar ve Türkler ayrı bölgelerde yaşarken, Suriçi Türk bölgesi olarak korunmuştur. İngiliz döneminde Gazimağusa'da [Batı](/tr/detay/bati-4/llms.txt) tarzı planlı şehirleşme uygulamalarına geçilmiş; Suriçi dışına yeni mahalleler, kamu binaları ve ulaştırma altyapısı inşa edilmiştir. Ayrıca bazı Osmanlı yapıları ihmalkârlık sonucu [harap](/tr/detay/harap/llms.txt) olmuş ya da amacı dışında kullanılmıştır. ### **Kıbrıs Cumhuriyeti ve Sonrası** 1960'ta [bağımsız](/tr/detay/bagimsiz-2/llms.txt) Kıbrıs Cumhuriyeti'nin kurulmasıyla birlikte Gazimağusa, önemli bir turizm merkezi haline gelmiş; özellikle Maraş bölgesi, [Beyrut](/tr/detay/beyrut-2/llms.txt)'un etkinliğini yitirmesiyle dünyanın önde gelen turizm ve [eğlence](/tr/detay/eglence/llms.txt) merkezlerinden biri olmuştur. 1974 yılında Türkiye tarafından gerçekleştirilen Barış Harekâtı sonucunda şehrin bir kısmı Kapalı Maraş olarak nitelendirilmiş ve kent yeniden yapılanma sürecine girmiştir. 1974 sonrası dönemde, Türkiye Cumhuriyeti tarafından şehirde başkonsolosluk açılmış; Gazimağusa Başkonsolosluğu, bölgedeki Türk vatandaşlarına diplomatik ve konsolosluk hizmetleri sunmaya başlamıştır. Başkonsolosluk, aynı zamanda Gazimağusa ve İskele bölgelerinde Türkiye'yi temsil eden resmî misyon olarak [faaliyet](/tr/detay/faaliyet-abc4c/llms.txt) göstermektedir. 1983 yılında Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nin ilan edilmesiyle birlikte Gazimağusa, bu yapının en önemli kentlerinden biri haline gelmiş; siyasi, kültürel ve ekonomik anlamda KKTC'nin doğu kapısını oluşturan stratejik bir merkez konumunu almıştır. ### **Günümüzde Gazimağusa** 1986 yılında Doğu Akdeniz Üniversitesi'nin kurulmasıyla birlikte Gazimağusa, bir [üniversite](/tr/detay/universite-4/llms.txt) kentine dönüşmüş; bu [durum](/tr/detay/durum-5/llms.txt) kentin sosyal, kültürel ve ekonomik yapısında çok yönlü değişimlere neden olmuştur. Günümüzde KKTC'nin en büyük serbest limanına sahip olan kent, eğitim, turizm ve [ticaret](/tr/detay/ticaret-3/llms.txt) alanlarında önemli bir merkezdir. Nüfusu [sabit](/tr/detay/sabit-751366/llms.txt) 55.868 olmakla birlikte, üniversite öğrencileri ve personeliyle birlikte bu rakam yıl boyunca daha da artmaktadır. Gazimağusa'da her yıl düzenlenen Mağusa [Kültür](/tr/detay/kultur-2/llms.txt), [Sanat](/tr/detay/sanat/llms.txt) ve Turizm Festivali, şehrin kültürel hayatında önemli bir yer tutar. [Festival](/tr/detay/festival-2/llms.txt), Othello Kalesi başta olmak üzere çeşitli tarihî mekânlarda gerçekleştirilmekte; konserler, [tiyatro](/tr/detay/tiyatro-2/llms.txt) oyunları, sergiler ve paneller ile hem yerel [halka](/tr/detay/halka-5/llms.txt) hem de turistlere hitap etmektedir. Ayrıca şehirdeki Namık Kemal Zindanı ve Müzesi, Canbulat Müzesi, Maraş İkon Müzesi ve Çanakkale Şehitliği gibi alanlar, hem eğitim hem de anma faaliyetleri açısından işlevsel mekânlar olarak kullanılmaktadır. Gazimağusa, tarihi dokusunu koruyarak [modernleşme](/tr/detay/modernlesme/llms.txt) sürecini yönetebilen nadir kentlerden biridir. Antik çağlardan Osmanlı'ya, sömürge döneminden KKTC'ye kadar uzanan tarihsel çizgisiyle Gazimağusa, çok yönlü bir kimliğe sahiptir. ## Academic Sources and References 1. Aydoğan, Bedri. “Namık Kemal’ın Magosa Sürgünlüğü.” Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 12, no. 12 (2003).Başkent Üniversitesi Kıbrıs Türk Tarihi Araştırmaları Merkezi. “Dönemin Adamları | KKTC İlanı.” Başkent Üniversitesi. Erişim 8 Nisan 2025. https://kitamer.baskent.edu.tr/kw/menu\_icerik.php?birim=687&menu\_id=25.Çiçek, Kemal. “Magosa.” Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi 27 (2003): 311–313. https://islamansiklopedisi.org.tr/magosa.Eyyamoğlu, Mustafa, ve Nuran Kara Pilehvarian. “Kıbrıs Celvetiliğinde Unutulmuş Bir Mirasın Yeniden Hatırlanışı: Magosa Kutup Osman Efendi Türbe ve Dergâhının İnşa ve İhyası.” Osmanlı Araştırmaları 53, no. 53 (Aralık 2018): 321–352. https://doi.org/10.18589/oa.632212.Gazimağusa Belediyesi. “Kent Tarihi.” Erişim 8 Nisan 2025. https://www.gazimagusabelediyesi.org/kent-tarihi/.Gazimağusa Belediyesi. “Tarihi Yerler.” Erişim 8 Nisan 2025. https://www.gazimagusabelediyesi.org/tarihi-yerler/.Gazimağusa Belediyesi. Resmî Web Sitesi. Erişim 8 Nisan 2025. https://www.gazimagusabelediyesi.org.Gazimağusa Kaymakamlığı. Resmî Web Sitesi. Erişim 8 Nisan 2025. https://gazimagusa.gov.ct.tr.Gazimağusa Polis Müdürlüğü. “Gazimağusa Polis Müdürlüğü.” KKTC Polis Genel Müdürlüğü Resmî Sitesi. Erişim 8 Nisan 2025. https://polis.gov.ct.tr/website/gazimagusa.html.Gazimağusa Sur İçi Derneği. “Famagusta.” magusasurici.com. Erişim 8 Nisan 2025. https://magusasurici.com/famagusta.Gazimağusa Türk Başkonsolosluğu. “İletişim.” T.C. Dışişleri Bakanlığı Gazimağusa Başkonsolosluğu Resmî Sitesi. Erişim 8 Nisan 2025. https://gazimagusa-bk.mfa.gov.tr/Mission/Contact.Mücahitler Derneği. “Gazimağusa Şehitliği.” Kıbrıs Türk Mücahitler Derneği. Erişim 8 Nisan 2025. https://mucahit.gov.ct.tr/Sayfa/Sehitlik?SEHITLIK\_KOD=12.T.C. Çanakkale Belediyesi. “Gazimağusa / KKTC.” Çanakkale Belediyesi Resmî Sitesi. Erişim 8 Nisan 2025. https://www.canakkale.bel.tr/tr/sayfa/1581-gazimagusa-kktc.Yakın Doğu Üniversitesi. “Kampüs: Gazimağusa ve Kuzey Kıbrıs.” Doğu Akdeniz Üniversitesi. Erişim 8 Nisan 2025. https://www.emu.edu.tr/tr/kampus/kampus-gazimagusa-ve-kuzey-kibris/666.