--- title: Fransiyum (Fr) slug: fransiyum-fr-b686a url: /detay/fransiyum-fr-b686a type: article language: Türkçe entity: primary: Fransiyum (Fr) type: article disambiguation: Fransiyum (Fr): En ağır alkali metal, radyoaktif ve çok kararsız. Keşfi ve özellikleri hakkında bilgi edinin. categories: - name: Kimya slug: kimya url: /kategori/kimya - name: Malzeme Bilimi, Metalürji Ve Maden slug: malzeme-bilimi-metalurji-ve-maden url: /kategori/malzeme-bilimi-metalurji-ve-maden tags: - Atomik Çalışmalar - Fransiyum - Kimyasal reaktivite - radyoaktif - Alkali metaller author: Caner Sefa Koçyiğit created_at: 2025-05-20T19:15:29.596679+03:00 updated_at: 2025-06-03T22:59:36.728531+03:00 image: https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/05/30/7KnmgAwiTwuHBMEDHJKdeFXcaMhlhlWR.jpg --- # Fransiyum (Fr) ## KURE Information Cards ### KURE Information Card: Fransiyum ![Gemini_Generated_Image_n198bqn198bqn198.png](https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/05/30/jdepMcipyV2LqoxtHmimYoDCjboWnNbV.png) | Field | Value | |-------|-------| | Yoğunluk(Metin) | Bilinmiyor | | Periyodik Sırası(Metin) | 7 | | Keşif Yılı(Sayısal) | 1939 | | Grup(Metin) | 1 (Alkali Metal) | | Elektronegatiflik(Metin) | 0,7 (Pauling) | | Kaşif(ler) | Marguerite Perey | | Atom Yarıçapı (Tahmini) | 3,48 Å | | Kaynama Noktası (Tahmini) | 650 °C | | Erime Noktası (Tahmini) | 21 °C | | Atom Numarası(Metin) | 87 | | Doğada Bulunuşu | Uranyum minerallerinde eser miktarda (²²³Fr) / Sentetik | | En Önemli İzotopu | ²²³Fr (Yarı ömür: 22 dakika) | | Elektron İlgisi | 44,38 kj/mol | | Elektron Dizilimi | [Rn]7s¹ | | Kimyasal Sembol | Fr | ## Article Content **Fransiyum**, atom numarası 87 ve kimyasal sembolü **Fr** olan, periyodik tablonun alkali metaller grubunda yer alan, bilinen en ağır alkali metal olup son derece radyoaktif ve kararsız bir elementtir. ### **Sınıflandırma ve Temel Özellikler** **Fransiyum**, periyodik tablonun 7. periyodunun 1. grubunda (1A) bulunan bir **alkali metaldir**. Elektron dizilimi [Rn]7s¹ olup en dış yörüngesinde tek bir valans elektronu taşır. Bu yapı, fransiyumun kimyasal olarak aşırı reaktif olmasına ve bileşiklerinde kolayca +1 yüklü iyon (Fr⁺) oluşturmasına yol açar. [Alkali metallerin](/tr/detay/alkali-metaller-genel-ozellikleri-ve-kullanim-alan/llms.txt) en ağırı ve en elektropozitif olanıdır. Tüm izotopları radyoaktif olduğundan ve en uzun ömürlü izotopunun bile yarı ömrü çok kısa olduğundan (yaklaşık 22 dakika), fiziksel ve kimyasal özellikleri hakkında deneysel veriler oldukça sınırlıdır ve çoğu özelliği teorik olarak veya periyodik trendlere göre tahmin edilmektedir. Oda sıcaklığında **katı** halde olması ve düşük bir erime noktasına (21°C) sahip olması beklenir. ### **Keşfi** **Fransiyum**, 1939 yılında Fransız fizikçi **Marguerite Perey** tarafından Paris'teki Curie Enstitüsü'nde keşfedilmiştir. Perey, [aktinyum-227](/tr/detay/aktinyum-ac-bfc48/llms.txt) (²²⁷Ac) izotopunun alfa bozunması ürünlerini incelerken, daha önce tanımlanmamış ve sezyumunkine benzer kimyasal özellikler gösteren yeni bir elementin varlığını tespit etmiştir. Bu yeni element, aktinyum-227'nin alfa bozunması sonucu oluşan ve yarı ömrü yaklaşık 22 dakika olan fransiyum-223 (²²³Fr) izotopuydu. Fransiyum, doğada bulunan elementler arasında en son keşfedilenlerden biridir ve Marguerite Perey, bir elementi keşfeden ilk kadın bilim insanlarındandır. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/05/30/T9AxVJap2TGzCDXIWO77AvFYdVaEFm1h.png) *Fransiyum (Yapay Zeka ile Oluşturulmuştur.)* ### **Etimoloji** **Fransiyum** elementine, kaşifi Marguerite Perey tarafından kendi ülkesi olan **Fransa**'ya (Latince: Francia) ithafen bu isim verilmiştir. Bu isimlendirme, [Uluslararası Temel ve Uygulamalı Kimya Birliği](/tr/detay/francium-fr-76136/llms.txt) (IUPAC) tarafından da kabul edilmiştir. Elementin kimyasal sembolü "Fr" olarak belirlenmiştir. ### **Fiziksel ve Kimyasal Özellikler** Fransiyum, aşırı radyoaktivitesi ve kararsızlığı nedeniyle makroskobik miktarlarda izole edilememiştir; bu sebeple birçok fiziksel özelliği ya bilinmemekte ya da yalnızca teorik olarak tahmin edilmektedir. Atom numarası 87 olan fransiyumun kimyasal sembolü "Fr", elektron dizilimi ise [Rn]7s¹ şeklindedir. Yoğunluğu bilinmemekle birlikte, erime noktasının yaklaşık 21 °C ve kaynama noktasının ise yaklaşık 650 °C olduğu öngörülmektedir. Atom yarıçapı yaklaşık 3,48 Å olan bu elementin elektron ilgisi 44,38 kJ/mol, elektronegatifliği ise Pauling skalasına göre 0,7’dir; bu değer onu en düşük elektronegatifliğe sahip elementlerden biri yapar. Görünümü bilinmemekle birlikte, diğer alkali metaller gibi metalik ve parlak bir yapıda olması beklenir. Oda sıcaklığında katı halde bulunması muhtemeldir. Kimyasal olarak, fransiyumun [sezyuma](/tr/detay/sezyum-cs-e6eb1/llms.txt) benzer şekilde son derece reaktif olduğu ve suyla şiddetli bir reaksiyona girerek fransiyum hidroksit ile hidrojen gazı oluşturacağı tahmin edilmektedir. Alkali metaller arasında bilinen en elektropozitif elementlerden biridir. ### **Doğada Bulunuşu ve Elde Edilmesi** **Fransiyum**, doğada son derece nadir bulunan bir elementtir. Ana izotopu olan fransiyum-223 (²²³Fr), uranyum-235 (²³⁵U) ve aktinyum-227 (²²⁷Ac) gibi doğal radyoaktif elementlerin bozunma zincirlerinde çok kısa ömürlü bir ara ürün olarak eser miktarda oluşur. Yerkabuğundaki toplam miktarının herhangi bir anda birkaç on gramı geçmediği tahmin edilmektedir. Sentetik olarak, nükleer reaktörlerde [radyumun](/tr/detay/radyum-ra-dc2a8/llms.txt) nötron bombardımanına tutulmasıyla veya [toryumun](/tr/detay/toryum-749559/llms.txt) protonlarla bombardıman edilmesiyle çok küçük miktarlarda üretilebilir. Ancak kararsızlığı nedeniyle hızla başka elementlere bozunur. ### **İzotopları** Fransiyumun bilinen tüm izotopları radyoaktiftir. Önemli izotopu **²²³Fr** olarak belirtilmiştir. - **Fransiyum-223 (²²³Fr):** Yarı ömrü sadece **22 dakika** olan bu izotop, fransiyumun en uzun ömürlü ve doğal olarak oluşan tek izotopudur. Beta bozunması ile radyum-223'e veya alfa bozunması ile astatin-219'a dönüşür. ### **Kullanım Alanları** Fransiyumun bilinen hiçbir ticari veya pratik uygulaması yoktur. Bunun temel nedenleri aşırı nadir bulunuşu, üretiminin zorluğu ve maliyeti, yüksek radyoaktivitesi ve tüm izotoplarının çok kısa yarı ömürleridir. Sadece temel bilimsel araştırmalarda, özellikle nükleer yapı ve spektroskopi çalışmalarında kısa süreli olarak incelenmiştir. ### **Biyolojik Rolü ve Önlemler** **Fransiyumun** bilinen bir biyolojik rolü yoktur. Yüksek radyoaktivitesi nedeniyle canlı organizmalar için potansiyel bir **tehlike** oluşturur ve bu nedenle "zehirli" olarak kabul edilir. Ancak, doğada yok denecek kadar az bulunması ve sadece özel laboratuvar koşullarında anlık olarak üretilebilmesi nedeniyle genel halk veya çevre için bir sağlık riski teşkil etmez. Fransiyum ile ilgili tüm çalışmalar, özel donanımlı nükleer araştırma tesislerinde, sıkı radyasyon güvenliği ve kontaminasyon önleme protokolleri altında gerçekleştirilir. ## Academic Sources and References 1. National Center for Biotechnology Information. "Francium." PubChem Compound Database CID 6328145. Erişim: 30 Mayıs 2025. https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/6328145TÜBİTAK Bilim Genç. "Fransiyum." Bilim Genç. Erişim: 30 Mayıs 2025. https://bilimgenc.tubitak.gov.tr/periyodik-tablo/fransiyum ## Related Articles - [Potasyum (K)](//detay/potasyum-k-13205/llms.txt) - [Rubidyum (Rb)](//detay/rubidyum-rb-520b6/llms.txt)