--- title: Fesa Evrensev slug: fesa-evrensev-a150f url: /detay/fesa-evrensev-a150f type: biography language: Türkçe entity: primary: Fesa Evrensev type: biography disambiguation: Fesa Evrensev: Türkiye'nin ilk pilotu ve Türk Hava Yolları'nın kurucusu. Havacılık tarihinin önemli ismi. categories: - name: Genel Kültür slug: genel-kultur url: /kategori/genel-kultur - name: Havacılık Ve Uzay slug: havacilik-ve-uzay url: /kategori/havacilik-ve-uzay tags: - 1912 İlk Uçuş - Türk Havacılık Tarihi - İlk Türk Pilot - Fesa Evrensev - Askerî havacılık - Türk Hava Yolları author: Meryem Betül Kaya created_at: 2025-04-08T15:46:32.500553+03:00 updated_at: 2025-04-17T09:55:18.306699+03:00 image: https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/04/08/XmOUKKJUJMwgwEP82XfGaEwHBv3ER1gz.png --- # Fesa Evrensev > Fesa Evrensev (1878-1951), Osmanlı döneminde yetişmiş ve 1912 yılında Türkiye'nin ilk lisanslı pilotu unvanını almış askerdir. ## KURE Information Cards ### KURE Information Card: Fesa Evrensev ![ChatGPT Image 8 Nis 2025 16_15_00.png](https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/04/08/c8zVl91J7vgCMHSkhGUqIGfIKY2dPkcR.png) | Field | Value | |-------|-------| | Ölüm Yeri(Metin) | İstanbul | | Doğum Yılı(Metin) | 1878 | | Doğum Yeri(Metin) | İstanbul | | Havacılık Başarıları | 1920’de yurda dönüp Millî Mücadele’ye katıldı,I. Dünya Savaşı'nda esir düştü ve 6 yıl Sibirya'da kaldı,Balkan Savaşı’nda keşif uçuşları yaptı,26 Nisan 1912’de Türk semalarında ilk uçuşu gerçekleştirdi,Türk Hava Kuvvetleri'nin 1 numaralı pilotudur,Fransa’dan 780 numaralı pilot brövesini aldı | | Eğitimi ve Askerî Kariyeri | 1912’de ilk Türk pilotu unvanını aldı,1911’de pilotaj eğitimi için Fransa’ya gönderildi,Süvari subayı olarak orduya katıldı,Mekteb-i Harbiye (1897–1899),Galatasaray Lisesi | | Sivil Havacılık Hizmetleri | 1933’te kurulan Devlet Hava Yolları’nın (bugünkü THY) ilk genel müdürü | | Ölüm Yılı | 1951 | | Tam Adı Soyadı | Mehmet Fesa Evrensev | ## Article Content Fesa Evrensev, Türkiye havacılık tarihinin en [önemli](/tr/detay/onemli-0325c/llms.txt) isimlerinden biridir. Hem Osmanlı İmparatorluğu'nun son döneminde yetişmiş bir asker hem de Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk sivil havacılık teşkilatının kurucusudur. Onun adı, yalnızca gökyüzüyle buluşan ilk [Türk](/tr/detay/turk/llms.txt) pilotu olmasıyla değil, aynı zamanda Türk Hava Yolları’nın ilk genel müdürü olarak da anılmaktadır. Bu yönüyle Fesa Evrensev, askeri ve sivil havacılık tarihinin [köprü](/tr/detay/kopru-3/llms.txt) şahsiyetlerinden biri olarak kabul edilir. ### **Erken Yaşamı ve Askerî Eğitimi** 1878 yılında İstanbul’da doğan Mehmet Fesa [Bey](/tr/detay/bey-5/llms.txt), Osmanlı’nın [modernleşme](/tr/detay/modernlesme/llms.txt) dönemine tanıklık eden bir aileden gelmektedir. Babası Mustafa Cami Bey, annesi Zeliha [Münevver](/tr/detay/munevver-2/llms.txt) Hanım’dır. İlköğrenimini Galatasaray Lisesi'nde tamamladıktan sonra [askerî](/tr/detay/askeri-2/llms.txt) eğitime yönelmiş ve 2 [Mart](/tr/detay/mart-749833/llms.txt) 1897’de [Mekteb](/tr/detay/mekteb/llms.txt)-i Harbiye’ye girmiştir. 5 [Şubat](/tr/detay/subat-748380/llms.txt) 1899’da [Süvari](/tr/detay/suvari-2/llms.txt) Teğmeni rütbesiyle mezun olarak Osmanlı ordusuna katılmıştır. 1899-1908 yılları arasında 2. ve 6. Süvari Alaylarında kumandan yaverliği ve Süvari Dairesi'nde çeşitli görevler üstlenmiştir. 1908 yılında 1. Süvari Alayı 5. [Bölük](/tr/detay/boluk-2/llms.txt) Kumandanlığı’na atanarak İstanbul’da görev yapmaya başlamıştır. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/04/08/hbTA4Alb9ftKcbHPolvSh7bnZGG65kgt.png) [Uçağı Başında Fesa Evrensev. (Görsel, yapay zeka desteklidir).](https://lylair.com/blog-dunya-pilotlar-gunu-hikayesi-nedir-ilk-turk-pilot-mehmet-fesa-evrensev-kimdir-1) ### **Osmanlı’da Havacılığın Başlangıcı ve Pilotaj Eğitimi** 20.yüzyılın başında [dünya](/tr/detay/dunya-2/llms.txt) genelinde [hız](/tr/detay/hiz-3/llms.txt) kazanan havacılık faaliyetleri Osmanlı Devleti’ni de etkilemiştir. 1910 yılında [Fransa](/tr/detay/fransa-2/llms.txt)’da gerçekleşen Picardie Manevraları'na gözlemci olarak katılan Osmanlı subayları — aralarında Mustafa Kemal Bey (Atatürk) de vardır — uçakların [savaş](/tr/detay/savas-3/llms.txt) alanındaki etkilerini gözlemlemişlerdir. Aynı dönemde [Trablusgarp](/tr/detay/trablusgarp/llms.txt) Savaşı’nda İtalyanların uçak kullanması, Osmanlı’yı havacılığa yönlendirmiştir. Harbiye Nazırı Mahmut [Şevket](/tr/detay/sevket/llms.txt) [Paşa](/tr/detay/pasa-2/llms.txt)’nın emriyle 1911 yılında iki subayın [Avrupa](/tr/detay/avrupa-2/llms.txt)’ya uçuş eğitimi için gönderilmesine karar verildi. Yapılan sınavlar sonucunda Yüzbaşı Mehmet Fesa Bey ile Üsteğmen Yusuf Kenan Bey bu eğitime [hak](/tr/detay/hak-3/llms.txt) kazandı. Fesa Bey, Fransa’daki Bleriot [Tayyare](/tr/detay/tayyare/llms.txt) Fabrikası’na bağlı uçuş okulunda sekiz aylık zorlu bir eğitimden sonra, 21 Şubat 1912’de diplomayı alarak Fransa’dan 780 numaralı uçuş brövesi ve Türk Hava Kuvvetleri’nin 1 numaralı pilot brövesiyle mezun oldu. Böylece resmen “ilk Türk hava pilotu” unvanını aldı. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/04/08/3iW7qg1QgFbNtCJIZys3TkNJHMTvgFYZ.png) [Fesa Evrensev’in Havacılık Hatıraları. (Görsel, yapay zeka desteklidir).](https://lylair.com/blog-dunya-pilotlar-gunu-hikayesi-nedir-ilk-turk-pilot-mehmet-fesa-evrensev-kimdir-1) ### **İlk Türk Uçuşu ve Tayyarecilik Faaliyetleri** 1912 yılında yurda dönen Fesa Bey, Yeşilköy’de kurulan Tayyare Mektebi’nde görev aldı. 26 [Nisan](/tr/detay/nisan-748390/llms.txt) 1912’de, Deperdussin model bir tayyare ile Türk semalarında bir Türk tarafından gerçekleştirilen ilk uçuşu yaptı. Bu uçuş, günümüzde **“Pilotlar Günü”** olarak kutlanmaktadır. Aynı yıl Balkan Savaşları sırasında hava keşif görevlerinde bulunarak ordunun sevk ve idaresine katkı sundu. ### **I. Dünya Savaşı ve Esaret Yılları** I. Dünya Savaşı sırasında Kafkas Cephesi’ne sevk edilen Fesa Bey’in içinde bulunduğu gemi Ruslar tarafından batırıldı. Bu [olay](/tr/detay/olay/llms.txt) sonucu esir düşen Fesa Bey, altı yıl boyunca Sibirya'da tutsak kaldı. 1920 yılında Türkiye’ye dönebildi. ### **Millî Mücadele Dönemi ve Emekliliği** Esaret dönüşü Millî Mücadele’ye katılan Fesa Bey, özellikle [Doğu](/tr/detay/dogu-751789/llms.txt) Cephesi'nde önemli hizmetlerde bulundu. Cumhuriyet’in ilanından sonra binbaşı rütbesiyle emekli oldu ve [kısa](/tr/detay/kisa/llms.txt) bir [süre](/tr/detay/sure-750120/llms.txt) tercümanlık yaptı. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/04/08/w0Jq0BKnXpEdiq3mJosLylIaVu9S9jHp.png) [Fesa Evrensev Portresi. (Görsel, yapay zeka desteklidir).](https://lylair.com/blog-dunya-pilotlar-gunu-hikayesi-nedir-ilk-turk-pilot-mehmet-fesa-evrensev-kimdir-1) ### **Türk Hava Yolları Genel Müdürlüğü (1933-1939)** Türkiye Cumhuriyeti’nin sivil havacılık teşkilatını kurma sürecinde, 1933 yılında kurulan [Devlet](/tr/detay/devlet-3/llms.txt) Hava Yolları İşletmesi’nin (bugünkü Türk Hava Yolları) ilk genel müdürü olarak atandı. Bu görevde altı yıl kalan Fesa Evrensev, kurumun ilk uçuş ağını kurdu ve sivil havacılığın temellerini attı. ### **Vefatı ve Mirası** 1951 yılında İstanbul’da vefat eden Fesa Evrensev’in adı, Türkiye’de birçok kurumda, okulda ve caddede yaşatılmaktadır. Onun öncülüğünde gerçekleştirilen ilk Türk uçuşu, yalnızca bir [teknik](/tr/detay/teknik-2/llms.txt) başarı değil; aynı zamanda modernleşme çabalarının sembolüdür. ## Academic Sources and References 1. Korkmaz, Erdal. "Türk Hava Kuvvetlerinin İlk Pilotu: Mehmet Fesa Evrensev." Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi 40, no. 110 (Güz 2024): 327–360. https://doi.org/10.33419/aamd.1577585. 2. Korkmaz, Erdal. Türk Hava Kuvvetlerinin İlk Pilotu Mehmet Fesa Evrensev. PDF dosyası. Erişim 8 Nisan 2025. 3. Korkmaz, Erdal. Türk Hava Kuvvetlerinin İlk Pilotu Mehmet Fesa Evrensev. PDF dosyası. Erişim 8 Nisan 2025. 4. LYLAir. "Dünya Pilotlar Günü Hikayesi Nedir? İlk Türk Pilot Mehmet Fesa Evrensev Kimdir?" LYLAir Blog. Erişim 8 Nisan 2025. https://lylair.com/blog-dunya-pilotlar-gunu-hikayesi-nedir-ilk-turk-pilot-mehmet-fesa-evrensev-kimdir-1. 5. Yaraş, Oktay. "Fesa Evrensev." Oktay Yaraş Arşivi. Erişim 8 Nisan 2025. https://www.oktayaras.com/fesa-evrensev/tr/66470.