--- title: Eski Türklerde Ölüm slug: eski-turklerde-olum-bfa11 url: /detay/eski-turklerde-olum-bfa11 type: article language: Türkçe entity: primary: Eski Türklerde Ölüm type: article disambiguation: Eski Türk ölüm inancı, ritüelleri ve ruhlar dünyası. Ruh, kut ve ölüm sonrası hayat. categories: - name: Genel Kültür slug: genel-kultur url: /kategori/genel-kultur - name: Tarih slug: tarih url: /kategori/tarih - name: Antik İnanç Sistemleri Ve Mitoloji slug: antik-inanc-sistemleri-ve-mitoloji url: /kategori/antik-inanc-sistemleri-ve-mitoloji tags: - ruh - ritüeller - Eski Türkler - Kut - Ölüm author: Neriman Sena Külünk created_at: 2025-06-20T19:18:57.060850+03:00 updated_at: 2025-07-18T14:00:20.380269+03:00 image: https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/06/20/YXwxKZ6Yc42sJf5iBxtHpZWPcJ7Wpdai.jpg --- # Eski Türklerde Ölüm ## Article Content **Eski Türklerde ölüm**, yalnızca biyolojik bir sona eriş değil, aynı zamanda kutsal bir geçiş ve [ruhsal dönüşüm](/tr/detay/ruh-2/llms.txt) olarak görülmüştür. Ölüm, “**uçma**”, “**yok olma**”, “**kergek bolmak**” gibi çeşitli ifadelerle karşılanmış; insanın "**kut**"unun yani yaşam gücünün bedenden ayrılmasıyla birlikte yeni bir varoluş biçimine geçtiği kabul edilmiştir. ### **Ölüm ve Ruh İnancı** [Türkler](/tr/detay/turk/llms.txt), “**tın**” (nefes/ruh), “**süne**” (insana özgü ruh), “**kut**” (kutsal yaşam enerjisi) ve “**yula**” (kişinin ruhani eşi) gibi çok katmanlı ruh anlayışlarına sahipti. Tın tüm canlılarda bulunurken süne yalnızca insana özgüydü. [Kut](/tr/detay/kut-750017/llms.txt) ise insan, hayvan, dağ, ırmak gibi varlıklar için söz konusuydu ve onlara kutsiyet yüklerdi. Ölüm, bu ruhsal unsurların bedenden ayrılması olarak tasavvur edilirdi. ### **Ölüm Algısı ve Sonraki Yaşam İnancı** Eski Türkler için ölüm, son değil yeni bir başlangıçtı. Dünya hayatı geçici, ölüm sonrası ise kalıcı idi. "**Uçmak**" (cennet) ve "**tamuğ**" (cehennem) kavramları bu inancın temelini oluşturuyordu. Uçmak gökte, tamuğ yer altında konumlandırılmıştı. Bu nedenle ölüm sonrası hayat, ahlaki davranışlar ve toplum düzeni üzerinde önemli bir belirleyici rol oynamaktaydı. ### **Ölüm Ritüelleri ve Cenaze Uygulamaları** Eski Türklerde ölümle birlikte uygulanan törenler çok katmanlıdır: - **Yug (matem töreni):** Aile ve toplum, ölen kişinin ardından yas tutar, ağlar ve ağıtlar yakar. - **Mezarlar ve Kurganlar:** Ölüler genellikle kurgan adı verilen tümülüs şeklindeki mezarlara gömülürdü. Yanlarına günlük eşyaları, silahları, atları ve hatta kurban edilmiş hayvanlar bırakılırdı. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/06/20/56h7gNYy2lZ9MLLQsAsmaOug1PDqlpDk.jpg) [Göktürklere Ait Balbal (AA)](https://www.aa.com.tr/tr/kultur-sanat/gokturklerin-gizemli-hazinesi-ziyaretcilerini-bekliyor/748649) - **Balbal ve Tapınak:** Gök Türkler, mezar üzerine balbal şeklindeki heykelleri diker ve tapınak benzeri yapılar inşa ederdi. - **Mumyalama:** Özellikle Hun ve Göktürklerde, defin süresi uzadığı için ölüler mumyalanarak korunurdu. ### **Kut ve Ölüm Arasındaki İlişki** Kutun bedenden ayrılması ölümle eş tutulur; kutun gitmesi yalnızca bireysel bir kayıp değil, aynı zamanda toplumsal bir uğursuzluk olarak değerlendirilirdi. Bu nedenle [ölüm ritüelleri](/tr/detay/gecis-rituelleri-9c04a/llms.txt), yalnız ölüye değil, topluma da şifa sağlamak için yapılırdı. ### **Mitoloji ve Eskatoloji Açısından Ölüm** [Türk mitolojisinde ölüm](/tr/detay/olum-57048/llms.txt) yalnızca bireysel bir son değildir; evrensel dönüşümün parçası olarak görülmüştür. Kıyamet ve tufan anlatıları; göksel savaşlar, yer yarılması, ateş yağmuru gibi unsurlarla tasvir edilmiştir. Bu mitolojik anlatılar, toplumun kozmik düzene dair anlayışını da şekillendirmiştir. Eski Türklerde ölüm, hem bireysel hem toplumsal düzeyde anlam yüklenen, ritüel ve inançlarla çevrelenmiş bir geçiş olgusudur. Ruhun varlığı, kut anlayışı, [kurganlar](/tr/detay/kurgan-2bf08/llms.txt) ve [matem](/tr/detay/matem/llms.txt) törenleri bu kültürel yapının temel taşlarıdır. Ölüm, aynı zamanda sonsuz yaşama açılan kutsal bir kapı olarak görülmüştür. ## Academic Sources and References 1. Anadolu Ajansı. "Göktürklerin gizemli hazinesi ziyaretçilerini bekliyor" Anadolu Ajansı Erişim: 20.06.2025. https://www.aa.com.tr/tr/kultur-sanat/gokturklerin-gizemli-hazinesi-ziyaretcilerini-bekliyor/748649Anadolu Ajansı. "Türk boylarının mezarları 750 yıllık anıt ağacın gölgesinde zamana direniyor" Anadolu Ajansı Erişim: 20.06.2025. https://www.aa.com.tr/tr/yasam/turk-boylarinin-mezarlari-750-yillik-anit-agacin-golgesinde-zamana-direniyor/3578106Bilge Savcı, Esra. "Eski Türklerde Ölüm Ritüelleri". Eurasian Academy of Sciences Social Sciences Journal, Cilt 13, 2017, ss. 1–21. https://socialsciences.eurasianacademy.org/dergi/eski-turklerde-olum-rituelleri201705.pdfGülşen, Alaaddin Fatih. Eski Türklerde Ölüm ve Sonraki Yaşam. Yüksek Lisans Tezi, Balıkesir Üniversitesi, 2024. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezSorguSonucYeni.jspOnay, İbrahim. "İslamiyetten Önce Türklerde Ölüm Anlayışı ve Defin Yöntemleri". Gümüşhane Üniversitesi Sosyal Bilimler Elektronik Dergisi, Sayı 7, 2013. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/84421Sayın Alsan, Şenay. "Türk Kültüründe Ölüm Olgusu ve Ölüm Sonrası Ritüelleri". Motif Akademi Halkbilimi Dergisi, Cilt 15, Sayı 37, 2022, ss. 179–196. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/2174253 2. Anadolu Ajansı. "Göktürklerin gizemli hazinesi ziyaretçilerini bekliyor" Anadolu Ajansı Erişim: 20.06.2025. https://www.aa.com.tr/tr/kultur-sanat/gokturklerin-gizemli-hazinesi-ziyaretcilerini-bekliyor/748649Anadolu Ajansı. "Türk boylarının mezarları 750 yıllık anıt ağacın gölgesinde zamana direniyor" Anadolu Ajansı Erişim: 20.06.2025. https://www.aa.com.tr/tr/yasam/turk-boylarinin-mezarlari-750-yillik-anit-agacin-golgesinde-zamana-direniyor/3578106Bilge Savcı, Esra. "Eski Türklerde Ölüm Ritüelleri". Eurasian Academy of Sciences Social Sciences Journal, Cilt 13, 2017, ss. 1–21. https://socialsciences.eurasianacademy.org/dergi/eski-turklerde-olum-rituelleri201705.pdfGülşen, Alaaddin Fatih. Eski Türklerde Ölüm ve Sonraki Yaşam. Yüksek Lisans Tezi, Balıkesir Üniversitesi, 2024. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/TezGoster?key=cr4SkWLaRMhkDRBjqthpse\_YVh0jTXcrdzon69vEXPC2o-Vyol7FXFR9zPWCx8VDOnay, İbrahim. "İslamiyetten Önce Türklerde Ölüm Anlayışı ve Defin Yöntemleri". Gümüşhane Üniversitesi Sosyal Bilimler Elektronik Dergisi, Sayı 7, 2013. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/84421Sayın Alsan, Şenay. "Türk Kültüründe Ölüm Olgusu ve Ölüm Sonrası Ritüelleri". Motif Akademi Halkbilimi Dergisi, Cilt 15, Sayı 37, 2022, ss. 179–196. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/2174253 ## Related Articles - [Türk Mitolojisi](//detay/turk-mitolojisi-9ac82/llms.txt) - [Tengricilik (Gök Tanrı İnancı)](//detay/tengricilik-gok-tanri-inanci-8cf67/llms.txt)