--- title: Eski Malatya (Battalgazi) Surları slug: eski-malatya-battalgazi-surlari-ede98 url: /detay/eski-malatya-battalgazi-surlari-ede98 type: article language: Türkçe entity: primary: Eski Malatya (Battalgazi) Surları type: article categories: - name: Mimari slug: mimari url: /kategori/mimari - name: Seyahat Ve Turizm slug: seyahat-ve-turizm url: /kategori/seyahat-ve-turizm - name: Tarih slug: tarih url: /kategori/tarih tags: - battalgazi surları - Malatya - Battalgazi author: nisa nur bağlantı created_at: 2026-02-19T15:00:47.240590+03:00 updated_at: 2026-03-30T13:13:52.018806+03:00 image: https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2026/02/19/cNwarOKbI9PBABlzLfiiZYE0mGWZGwhh.jpeg --- # Eski Malatya (Battalgazi) Surları ## KURE Information Cards ![20160304130458869_DSC02367.jpeg](https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2026/02/19/JbzjeEdB7rmmQJOXnhD9hQUQQ4hJTvEC.jpeg) *Eski Malatya (Battalgazi) Surları* | Field | Value | |-------|-------| | Yapı Türü(leri) | Askerî Savunma Yapısı | | Konum | Malatya,Battalgazi | | Yasal Statü | III. Derece Arkeolojik Sit Alanı | | Kapı Sayısı | 11 | | Mimari Plan | Beşgen | | Kuruluş Amacı | Roma 12. Lejyonu İçin Karargâh ve Savunma Üssü | ## Article Content **Eski Malatya (Battalgazi) Şehir Surları**, günümüzde [Malatya](/tr/detay/malatya-il-3/llms.txt) ilinin [Battalgazi](/tr/detay/battalgazi-ilce-dedfc/llms.txt) ilçesine bağlı Meydanbaşı Mahallesi sınırları içerisinde yer alan tarihî bir savunma yapısıdır. Günümüz Malatya şehir merkezine yaklaşık 10 kilometre mesafede bulunan bu surlar kentin, tarihsel süreçteki ilk yerleşim yeri olan [Arslantepe](/tr/detay/arslantepe-hoyugu/llms.txt)'den bugünkü Eski Malatya bölgesine taşınmasıyla inşa edilmiştir. Yapı; **Roma, Bizans, Sasani, Arap, Selçuklu** ve **Osmanlı** dönemleri boyunca kentin askerî ve stratejik güvenliğini sağlamak amacıyla kullanılmıştır. ### Tarihsel Gelişim ve İnşa Süreci Surların inşa süreci, Malatya'nın (o dönemki adıyla Melitene) askerî bir merkez olarak önem kazanmasıyla başlamıştır. #### **Roma ve Bizans Dönemi** Bölgedeki ilk yerleşim alanı olan **Arslantepe**'nin 4 km kuzeyinde bulunan alana 12. Lejyon (Fulminata) karargâhının taşınmasıyla şehrin gelişimi başlamıştır. Surların ilk temelleri, M.S. 79-81 yılları arasında Roma İmparatoru Titus döneminde bu lejyon karargâhının inşası ile atılmıştır. Romalıların bu bölgeyi seçmesinin temel nedenleri; alanın önemli bir yol kavşağında bulunması, [Fırat Nehri](/tr/detay/firat-nehri-9a812/llms.txt)'nin geçiş noktası olması, su kaynakları ve gıda rezervleri açısından zengin olmasıdır.[^1] İnşaat faaliyetleri, Melitene'yi Partlara karşı askerî yolların geçtiği önemli bir sınır karakolu hâline getiren İmparator Traianus (M.S. 98-117) tarafından genişletilerek devam ettirilmiştir. İmparator Diocletianus (M.S. 284-305) döneminde şehrin gelişmesiyle surların önemi daha da artmış, I. Constans (M.S. 363) döneminde ise yapım faaliyetleri hızlandırılmıştır. Parça parça ve birbirinden kopuk inşa edilen surlar, Sasani-Bizans çatışmalarında kentin stratejik sınır şehri statüsü kazanmasına paralel olarak, **M.S. 532** civarında **İmparator Jüstinyen (Justinianus)** döneminde birleştirilmiş, onarılmış ve yapımı tamamlanmıştır. #### **İslam Akınları, Selçuklu ve Osmanlı Dönemi** Şehrin Müslümanlar tarafından fethedilmesinin ardından, surlar uzun yıllar süren çeşitli çatışmalardan etkilenerek zaman zaman tahrip edilmiş ve yeniden onarılmıştır. Abbasi Halifesi Harun Reşid, yüksek meblağlar harcayarak surları yeniden inşa ettirmiştir. Büyük Selçuklu Sultanı Tuğrul Bey'in 1057 yılında bölgeye yönelik harekâtı sırasında surların oldukça zayıf durumda olduğu ve şehrin sursuz bir görünüme sahip olduğu kaydedilmiştir.[^2] 1060 yılında surların etrafındaki hendek genişletilmiş, 1102 tarihinde kenti ele geçiren Danişmentli Gümüştekin Ahmet Gazi tarafından surlar yeniden onarılmıştır. Osmanlı Devleti döneminden itibaren askerî savunma özelliğini giderek kaybeden yapı, özellikle 19. yüzyılda büyük ölçüde yıkıma uğramış ve günümüze harap bir vaziyette ulaşmıştır.[^3] Surların bir kısmı, 2010-2015 yılları arasında Battalgazi Belediyesi tarafından onarılarak koruma altına alınmıştır. ### **Mimari Özellikler ve Yapısal Tasarım** ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2026/02/19/qE99olYL0dq3pjeTbhEQ1zIeAcnot18S.jpg) *Battalgazi Surları (Battalgazi Belediyesi)* Battalgazi Surları, bölgede bir benzeri bulunmayan tipik ve kendine özgü[^4] bir askerî mimari örneği sergilemektedir. #### **Plan ve Boyutlar** Surlar, beşgen ile dikdörtgene yakın yamuk bir plan şemasına sahiptir. Kesin ölçümlerine göre doğu cephesi 850 metre, kuzey cephesi 500 metre, batı cephesi 800 metre ve güney cephesi 750 metre uzunluğundadır.[^5] #### **Duvar ve Hendek Sistemi** Savunma sistemi çift kademeli bir sur mimarisine dayanmaktadır. Yaklaşık 20 metre yüksekliğindeki iç surları, 15 metre aralıklarla inşa edilmiş ve daha alçak yapıda olan ikinci bir dış sur kuşatmaktadır. Duvarların iç ve dış yüzeyleri düzgün, iri ve beş köşeli kesme taşlarla kaplanmış, iki yüzeyin arası ise moloz taşlar ve harç ile doldurularak kaynaştırılmıştır. Dış surun etrafı, düşman geçişini engellemek amacıyla 30-40 metre genişliğinde, içi su dolu hendeklerle çevrelenmiştir. Hendeklerden kaleye geçişin hareketli köprüler vasıtasıyla sağlandığı tahmin edilmektedir ve bu hendek kalıntıları günümüzde de gözlemlenebilmektedir.[^6] #### **Burçlar ve Kapılar** Yapıda yer alan burç sayısı farklı tarihî kayıtlara göre 71,[^7] 75[^8] veya 95[^9] olarak değişkenlik göstermektedir. Burçlar üçgen bir formda tasarlanmış olup, ana giriş kapılarındaki yapılar sekizgen bir geometriye sahiptir. Şehre giriş çıkışı sağlayan toplam 11 kapı bulunmaktadır; bu kapıların beşi doğuda, biri kuzeyde, biri batıda ve dördü güney cephesinde konumlandırılmıştır. Ana kapılar hariç diğer girişler dar planlıdır. Kayıtlarda tespit edilen kapı isimleri şunlardır: **Alacakapı, Meşakkapı (Müşakkapı), Pazarkapısı, Süsürkemkapı, Börüdiyye, Yediboy (Sepidroz / Sıptırızkapı), Bağdat Kapısı** ve **Gizli Kapı**.[^10] ### **Tarihî Kaynaklarda Surlar** 17. yüzyıl seyyahı Evliya Çelebi, ünlü *Seyahatname* adlı eserinde Battalgazi surlarından bahsetmektedir. Evliya Çelebi, surların doğu ve güney cephelerinde 24, kuzey ve batı cephelerinde ise 23 kule ve burç bulunduğunu belirtmekte ve kentin toplam sur uzunluğunu 5100 adım olarak vermektedir.[^11] *Seyahatname*'de kale için "Rakabe" (veya Rekabe) ismi kullanılmış olup, bu ismin Hz. Yunus'un Musul'da imana getirdiği ve Malatya'nın havası ile suyunu çok beğenerek buraya kalesini yaptıran bir kayserden (imparatordan) geldiği şeklinde bir efsaneye yer verilmektedir.[^12] ## Academic Sources and References 1. Battalgazi Belediyesi. “Eski Malatya Surları ve Kalesi.” 11 Aralık 2023. Erişim tarihi: 8 Mart 2026. https://www.battalgazi.bel.tr/2023/12/11/eski-malatya-surlari-ve-kalesi/. 2. T.C. Battalgazi Kaymakamlığı. “Battalgazi Surları.” Erişim tarihi: 8 Mart 2026. https://www.battalgazi.gov.tr/battalgazi-surlari. 3. T.C. Malatya Valiliği. “Eski Malatya Şehir Surları.” Erişim tarihi: 8 Mart 2026. https://www.malatya.gov.tr/eski-malatya-sehir-surlari. 4. Türkiye Kültür Portalı. “Eski Malatya Şehir Surları-Malatya.” T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı. Erişim tarihi: 8 Mart 2026. https://www.kulturportali.gov.tr/turkiye/malatya/gezilecekyer/eski-malatya-sehir-surlari ## Citations [^1]: Battalgazi Belediyesi, “Eski Malatya Surları ve Kalesi,” 11 Aralık 2023, erişim tarihi: 8 Mart 2026, https://www.battalgazi.bel.tr/2023/12/11/eski-malatya-surlari-ve-kalesi/ [^2]: T.C. Battalgazi Kaymakamlığı, “Battalgazi Surları,” erişim tarihi: 8 Mart 2026, https://www.battalgazi.gov.tr/battalgazi-surlari [^3]: Türkiye Kültür Portalı, “Eski Malatya Şehir Surları-Malatya,” T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı, Erişim tarihi: 8 Mart 2026,  https://www.kulturportali.gov.tr/turkiye/malatya/gezilecekyer/eski-malatya-sehir-surlari [^4]: T.C. Battalgazi Kaymakamlığı, “Battalgazi Surları,” erişim tarihi: 8 Mart 2026, https://www.battalgazi.gov.tr/battalgazi-surlari [^5]: T.C. Battalgazi Kaymakamlığı, “Battalgazi Surları,” erişim tarihi: 8 Mart 2026, https://www.battalgazi.gov.tr/battalgazi-surlari [^6]: Battalgazi Belediyesi, “Eski Malatya Surları ve Kalesi,” 11 Aralık 2023, erişim tarihi: 8 Mart 2026, https://www.battalgazi.bel.tr/2023/12/11/eski-malatya-surlari-ve-kalesi/ [^7]: T.C. Battalgazi Kaymakamlığı, “Battalgazi Surları,” erişim tarihi: 8 Mart 2026, https://www.battalgazi.gov.tr/battalgazi-surlari [^8]: Battalgazi Belediyesi, “Eski Malatya Surları ve Kalesi,” 11 Aralık 2023, erişim tarihi: 8 Mart 2026, https://www.battalgazi.bel.tr/2023/12/11/eski-malatya-surlari-ve-kalesi/ [^9]: Türkiye Kültür Portalı, “Eski Malatya Şehir Surları-Malatya,” T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı, Erişim tarihi: 8 Mart 2026, https://www.kulturportali.gov.tr/turkiye/malatya/gezilecekyer/eski-malatya-sehir-surlari [^10]: T.C. Battalgazi Kaymakamlığı, “Battalgazi Surları,” erişim tarihi: 8 Mart 2026, https://www.battalgazi.gov.tr/battalgazi-surlari [^11]: T.C. Malatya Valiliği, “Eski Malatya Şehir Surları,” erişim tarihi: 8 Mart 2026, https://www.malatya.gov.tr/eski-malatya-sehir-surlari [^12]: Battalgazi Belediyesi, “Eski Malatya Surları ve Kalesi,” 11 Aralık 2023, erişim tarihi: 8 Mart 2026, https://www.battalgazi.bel.tr/2023/12/11/eski-malatya-surlari-ve-kalesi/ ## Related Articles - [Malatya Turgut Özal Üniversitesi (MTÜ)](//detay/malatya-turgut-ozal-universitesi-mtu-eef79/llms.txt) - [Malatya Tohma Ozan Kanyonu](//cocuk-detay/malatya-tohma-ozan-kanyonu-dae4a/llms.txt) - [Malatya Köprülü Mehmet Paşa Camii](//cocuk-detay/malatya-koprulu-mehmet-pasa-camii-f712f/llms.txt) - [Malatya Ozan Anıtı](//cocuk-detay/malatya-ozan-aniti-01305/llms.txt)