--- title: Eris slug: eris-23b43 url: /detay/eris-23b43 type: article language: Türkçe entity: primary: Eris type: article disambiguation: Eris: Güneş Sistemi'nin en büyük cüce gezegeni. Keşfi ve özellikleri hakkında bilgi edinin. categories: - name: Astronomi slug: astronomi url: /kategori/astronomi tags: - Dysnomia - Cüce Gezegen - Eris - Plüton - Kuiper kuşağı author: Miray GÜR created_at: 2025-08-16T11:43:05.096453+03:00 updated_at: 2025-08-31T19:02:36.701559+03:00 image: https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/08/16/jzALKe5phnahJPdpzrvYkvI5Etu9LONT.jpg --- # Eris ## KURE Information Cards ![eris.jpg](https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/08/16/jmWUAT0YK7o7b710SbzexPCMB3ZziDBx.jpg) *Eris* | Field | Value | |-------|-------| | Gözlem Verileri | 21 Ekim 2003, Palomar Gözlemevi | | Çap | ~2.400 km | | Kütle | ~1.66 × 10^22 kg | | Uydu | Dysnomia | | Keşif Tarihi | 5 Ocak 2005 | ## Article Content **Eris**, [Güneş Sistemi](/tr/detay/gunes-sistemi-78087/llms.txt)’ndeki **bilinen en büyük cüce gezegenlerden biridir**. 5 Ocak 2005 tarihinde, Kaliforniya Teknoloji Enstitüsü’nden Mike Brown, Gemini Gözlemevi’nden Chad Trujillo ve Yale Üniversitesi’nden David Rabinowitz tarafından Palomar Gözlemevi’nin dış [güneş](/tr/detay/gunes-37d4e/llms.txt) sistemi araştırmaları sırasında keşfedilmiştir. Veriler, 21 Ekim 2003 tarihli gözlemlerden elde edilmiştir. Başlangıçta** “2003 UB313” **olarak adlandırılan bu gök cismi, halk arasında televizyon karakteri Xena’nın adıyla anılmıştır. 14 Eylül 2006’da Uluslararası Astronomi Birliği (IAU), cüce gezegene Yunan mitolojisinde anlaşmazlık tanrıçası olan **Eris** adını vermiştir. [Eris](/tr/detay/eris-99626/llms.txt)’in uydusuna ise, kanunsuzluğun tanrıçası ve Eris’in kızı olan **Dysnomia** adı verilmiştir. Eris’in keşfi, [Plüton](/tr/detay/pluton-49049/llms.txt)’un gezegenlik statüsü üzerinde tartışmaları yeniden alevlendirmiş ve 2006 yılında IAU, Plüton’u [cüce gezegen](/tr/detay/gezegen-2/llms.txt) olarak yeniden sınıflandırmıştır. Bu sınıflandırma ile birlikte Güneş Sistemi’ndeki [gezegen](/tr/detay/gezegen-53af4/llms.txt) sayısı sekize düşmüş, Plüton, [Ceres](/tr/detay/ceres-334bc/llms.txt) ve Eris cüce gezegen kategorisine alınmıştır. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/08/16/DVp5UbCcn9yVjfcQXcfZKIDwHpClzwrY.jpg) *Eris'in Görüntüsü (NASA)* ### **Fiziksel Özellikler ve Yapı** Eris’in ekvator çapı yaklaşık 2.400 kilometre civarındadır; bu, [Dünya](/tr/detay/dunya-be24a/llms.txt)’nın çapının yaklaşık beşte biri kadardır ve Plüton’dan biraz küçüktür. Kütlesi tahmini olarak 1,66 x 10^22 kg olup, Plüton’dan yaklaşık %27 daha ağırdır. Yüzey sıcaklıkları -217 santigrat derece (-359 Fahrenheit) ile -243 santigrat derece (-405 Fahrenheit) arasında değişmektedir ve yüzey büyük olasılıkla kayalık ve buzlu bir yapıya sahiptir. İç yapısı hakkında çok az bilgi bulunmakla birlikte, yüzey ve atmosfer gözlemleri, Plüton ile benzer özellikler taşıdığını göstermektedir. Eris, Güneş’ten oldukça uzak olduğundan, atmosferi çoğunlukla çöker ve donarak yüzeye kar şeklinde düşer. Yörüngesinin Güneş’e en yakın konumuna ulaştığında ise atmosferi tekrar çözülür. Manyetosferi hakkında ise güncel bilgi bulunmamaktadır. ### **Yörünge ve Dönüş** Eris, Güneş etrafında tamamladığı bir turu yaklaşık 557 Dünya yılı sürmektedir. Yörüngesi oldukça eğimli olup, ekliptiğe göre 44 derecelik bir açıyla yer alır ve [Neptün](/tr/detay/neptun-6d6d4/llms.txt)’ün ötesindeki [Kuiper Kuşağı](/tr/detay/kuiper-kusagi-2/llms.txt) ile dağınık disk bölgesinin ötesine kadar uzanır. Gün uzunluğu ise yaklaşık 25,9 saattir, bu da Dünya gününe yakın bir süredir. ### **Uyduları** Eris’in bilinen tek uydusu **Dysnomia**dır. Dysnomia’nın çapı 150 km’den az olarak tahmin edilmektedir ve Eris’in etrafındaki yörüngesi yaklaşık 37.370 km’dir. Yörüngesini tamamlaması 16-15 gün sürer ve oluşumunun, Dünya’nın Ay’ını oluşturma sürecine benzer şekilde, bir çarpışma sonrası fırlayan materyallerden meydana geldiği düşünülmektedir. ### **Yaşam Potansiyeli** Eris’in yüzey koşulları aşırı soğuk olduğundan, bu cüce gezegende yaşamın var olma olasılığı düşük kabul edilmektedir. ### **Güneş Sistemi’nde Cüce Gezegenler ve Karşılaştırma** Eris, Plüton ve Ceres ile birlikte Güneş Sistemi’ndeki cüce gezegenlerden biridir. - **Plüton:** 1930 yılında keşfedilmiş olup, çapı yaklaşık 2.390 km’dir ve çoğunlukla buz ve kayadan oluşur. Yörüngesi oldukça eğimli ve eksantriktir, Güneş etrafında 248 yılda turunu tamamlar. Plüton’un en büyük uydusu **Charon** olup, sistem, eşzamanlı olarak kilitlenmiş tek gezegen-uydu sistemi olarak bilinir. Plüton’un Nix ve Hydra adında iki küçük uydusu daha vardır. - **Ceres:** 1801 yılında keşfedilmiş olup, asteroit kuşağının en büyük ve en kütleli üyesidir. Çapı yaklaşık 950 km’dir ve asteroit kuşağının toplam kütlesinin üçte birini oluşturur. ### **Oluşum ve Konum** Eris, Kuiper Kuşağı’nın ötesinde ve dağınık disk adı verilen bölgede yer alır. Bu uzak alan, Güneş Sistemi’nin erken dönemlerinden kalma binlerce buzlu ve kayalık cisimle doludur ve transneptün cisimleri veya plütoidler olarak adlandırılır. Eris’in keşfi, Güneş Sistemi’nin yapısını ve gezegen tanımını yeniden değerlendirme gerekliliğini ortaya koymuş ve modern astronomi için önemli bir dönüm noktası olmuştur. *Cüce Gezegen Eris*[ (Pixabay)](https://pixabay.com/tr/videos/eris-c%C3%BCce-gezegen-asteroit-evren-130699/) ## Academic Sources and References 1. Dumas, C., F. Merlin, M. A. Barucci, C. de Bergh, O. Hainault, A. Guilbert, P. Vernazza, ve A. Doressoundiram. “Surface composition of the largest dwarf planet 136199 Eris (2003 UB).” Astronomy & Astrophysics 1, no. 471 (2007): 331-334. Erişim 16 Ağustos 2025. https://www.aanda.org/articles/aa/abs/2007/31/aa6665-06/aa6665-06.htmlDepositphotos. “Eris Dwarf Planet JPG.” Depositphotos. Erişim 16 Ağustos 2025. https://depositphotos.com/tr/photos/eris-dwarf-planet.html?qview=285035996LASP. “Kuiper Belt Objects and Dwarf Planets.” Laboratory for Atmospheric and Space Physics, University of Colorado. Erişim 16 Ağustos 2025. https://lasp.colorado.edu/outerplanets/kbos\_dwarfplanets.phpNASA. “Eris.” NASA Science. Erişim 16 Ağustos 2025. https://science.nasa.gov/dwarf-planets/eris/Pixabay. “Eris Cüce Gezegen Video.” Pixabay. Erişim 16 Ağustos 2025. https://pixabay.com/tr/videos/eris-c%C3%BCce-gezegen-asteroit-evren-130699/ ## Related Articles - [Ceres ](//detay/ceres-334bc/llms.txt) - [Haumea ](//detay/haumea-4b405/llms.txt)