--- title: Erdek Körfezi slug: erdek-korfezi-48263 url: /detay/erdek-korfezi-48263 type: article language: Türkçe entity: primary: Erdek Körfezi type: article categories: - name: Genel Kültür slug: genel-kultur url: /kategori/genel-kultur - name: Seyahat Ve Turizm slug: seyahat-ve-turizm url: /kategori/seyahat-ve-turizm - name: Coğrafya slug: cografya-2 url: /kategori/cografya-2 tags: - Marmara - Erdek - Körfez author: Yağmur Binici created_at: 2026-03-11T22:42:42.786645+03:00 updated_at: 2026-03-19T21:56:11.094501+03:00 image: https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2026/03/11/aXNVMYUxVpcExmX2gmPfgezOlCqXjSaJ.png --- # Erdek Körfezi ## KURE Information Cards ![13020-8EEBC66A721DE6B4550AD8224C161A5FB6A89756-0.png](https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2026/03/11/L9al48fw3fubUcvHbeErc0ymlHPrY1rG.png) *Erdek Körfezi* | Field | Value | |-------|-------| | Konum | Marmara Denizi'nin güneybatısı | | Tarihi Miras | Kyzikos Antik Kenti, Hadrian Tapınağı | | Turizm Çeşitliliği | Jeomorfoturizm deniz turizmi termal, Kültür turizmi | | Önemli Canlı Türleri | Pinna nobilis | | Temel Jeomorfoloji | Tombolo (bağlama seti), Falezler, Lagünler, Deltalar | | Maksimum Derinlik | 55 metre | | Kıyı Uzunluğu | Yaklaşık 49 kilometre | ## Article Content **Erdek Körfezi,** [Marmara Denizi](/tr/detay/marmara-denizi-4b16b/llms.txt)'nin güneybatısında, kuzey ve kuzeydoğuda [Kapıdağ Yarımadası](/tr/detay/kapidag-purple-onion-47a42/llms.txt), kuzeyde Avşa, Koyun ve Paşalimanı adaları, güneyde ise Gönen ve Bandırma kıyıları ile sınırlandırılmış, yaklaşık 49 kilometre uzunluğa, 21 kilometre genişliğe ve maksimum 55 metre derinliğe sahip olan, morfogenetik açıdan tombolo, lagün, delta ve falez gibi çeşitli kıyı şekillerini bünyesinde barındıran yarı kapalı bir deniz havzasıdır. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2026/03/11/GWM6GDPCxODhP0tQxChziEAKsJ1XXDgL.png) *Erdek Körfezi (Kültür ve Turizm Bakanlığı)* ### **Konum ve Genel Coğrafi Özellikler** [Erdek Körfezi](/tr/detay/erdek-kapidag-zeytinyagi-613e4/llms.txt), Marmara Denizi’nin güneybatı kesiminde yer alan yarı kapalı bir deniz havzasıdır. Coğrafi sınırları itibarıyla körfez; doğu ve kuzeydoğuda ana karaya bir tombolo (saplı ada) ile bağlanan Kapıdağ Yarımadası, kuzeyde Avşa, Koyun ve Paşalimanı adaları, güneyde ise Gönen ve Bandırma kıyı hatları ile çevrelenmiştir. Batı yönünde Marmara Denizi’nin açık sularına açılan körfezin yaklaşık uzunluğu 49 kilometre, en geniş noktası ise 21 kilometredir.[^1] Körfezin maksimum derinliğin Muratbayırı Burnu ile Topçu Burnu arasında 55 metreye ulaşmaktadır. Güney kıyıları genel olarak sığ bir yapı sergilerken, doğu ve kuzey kıyılarında plajlar ile bunların arasında yükselen falezli (yalıyar) yapılar dikkat çekmektedir. Bölgenin fiziki coğrafyasının şekillenmesinde hakim rüzgârlar, [akarsu](/tr/detay/akarsu-nedir-f28f9/llms.txt) rejimleri ve dalga hareketleri belirleyici rol oynamıştır. Bu dinamikler sonucunda körfez çevresinde tombolo, lagün, delta, plaj ve falez gibi çeşitli morfolojik birimler gelişim göstermiştir.[^2]Havzanın su bütçesi ve sediman yapısı üzerinde ise güneyden körfeze dökülen Gönen Çayı gibi akarsuların drenaj faaliyetleri etkilidir. ### **Jeomorfolojik Yapı ve Kıyı Şekilleri** [Erdek Körfezi](/tr/detay/erdek-kapidag-olive-oil-c57fb/llms.txt)’nin fiziki yapısı; dalga hareketleri, hakim rüzgârlar ve akarsu drenaj sistemlerinin etkileşimiyle şekillenmiş bir kıyı morfolojisine sahiptir. Körfezin çevresinde tombolo, lagün, delta, plaj ve falez (yalıyar) gibi temel jeomorfolojik birimler karakteristik olarak gözlenmektedir. Bölgenin dikkat çeken yer şekillerinden biri, Kapıdağ Yarımadası’nı ana karaya bağlayan [Erdek-Bandırma](/tr/detay/saros-korfezi-ee2a2/llms.txt) tombolosudur. Bir saplı ada oluşumu olan bu yapı, dalga ve akıntıların taşıdığı kumların birikmesiyle meydana gelmiştir. Körfez kıyıları boyunca bu birikim şekillerine ek olarak, akarsuların denize döküldüğü ağız kısımlarında küçük ölçekli delta oluşumları ve bu süreçlere bağlı olarak gelişen lagün gölleri bulunmaktadır. Körfezin kuzey kıyılarında, yer şekillerinin turistik ve bilimsel değer taşıyan "jeomorfosit" özellikleri göstermektedir. Bu kesimlerde dalga aşındırması sonucunda dikleşen falezli yapılar ile bu yapılar arasında uzanan doğal plajlar iç içe geçmiş bir görünüm sunar. Özellikle Muratbayırı Burnu ve Topçu Burnu gibi alanlar, körfezin derinlik kazandığı ve kıyı morfolojisinin sertleştiği bölgelerdir. Güney kıyılarında ise [Gönen Çayı](/tr/detay/bartin-cayi-2/llms.txt)’nın etkisiyle daha sığ ve sedimantasyonun yoğun olduğu alüvyal kıyı ovaları egemen durumdadır. Deniz tabanı morfolojisi ise sahil şeridindeki bu çeşitliliği su altında da sürdürmektedir. Körfezin sığ kesimlerinde kumlu ve çakıllı sedimentler baskınken, orta ve derin kısımlarda çamur litolojisi egemendir. [YouTube Video](https://www.youtube.com/watch?v=K7eWLfMb_Ds) *Erdek Körfezi Pinna Tanıtımı (TRT Haber)* ### Denizel Biyoçeşitlilik ve Bentik Mikrofauna Erdek Körfezi, Marmara Denizi’nin genel ekosistemi içerisinde zengin bir denizel biyoçeşitliliğe ve karakteristik bir bentik mikrofaunaya (deniz veya göl tabanındaki çökellerin içinde veya üzerinde yaşayan mikroskobik canlılara) ev sahipliği yapmaktadır. Körfezin güncel deniz dibi çökelleri üzerinde yapılan mikropaleontolojik (jeolojik devirlerde yaşamış mikrofosilleri inceleyerek geçmişteki çevresel değişimleri, deniz seviyesi hareketlerini ve tabakaların yaşını belirleyen bilim dalı) incelemeler; bölgede 24 familyaya ait 46 cins ve 74 bentik foraminifer türünün varlığını ortaya koymuştur.[^3] Bu topluluklar içerisinde aglutine kavkılı türler baskın bir sayıya ulaşamazken, kalsiyum karbonat kavkılı türlerden oluşan beş ana topluluk saptanmıştır. Bu topluluklar şunlardır: - *Ammonia compacta* - *Cassidulina carinata* - *Cribroelphidium poeyanum* - *Discorbinella bertheloti* - *Elphidium crispum* Bu mikroorganizmaların dağılımı, körfez tabanındaki sediment yapısı (çamur, kum, çakıl) ve derinlik faktörlerine bağlı olarak değişkenlik göstermektedir. Özellikle sığ kesimlerdeki kumlu zeminler ile derinlerdeki çamurlu bölgeler farklı tür kompozisyonlarını desteklemektedir. Körfezin biyoçeşitliliği yalnızca mikro düzeyde değil, makro düzeyde de kritik türleri barındırmaktadır. "Denizlerin doğal filtresi" olarak bilinen ve [Akdeniz](/tr/detay/akdeniz-foku-2/llms.txt) ile Marmara Denizi’nde sayıları giderek azalan genç pinaların (*Pinna nobilis*) Erdek Körfezi’nde sağlıklı popülasyonlarına rastlanmıştır. Ancak, bölgedeki biyoçeşitlilik antropojenik baskılar ve iklimsel değişimler nedeniyle tehdit altındadır. Özellikle deniz tabanını örten müsilaj (deniz salyası) oluşumları, bentik bölgede yaşayan canlıların oksijensiz kalmasına ve beslenme faaliyetlerinin durmasına neden olarak ekosistemdeki tür zenginliğini baskılamaktadır. ### **Çevresel Durum ve Antropojenik Etkiler** Erdek Körfezi, sahip olduğu yarı kapalı havza özelliği nedeniyle karasal kaynaklı kirlilik unsurlarına ve insan faaliyetlerine karşı hassas bir ekosisteme sahiptir. Bölgedeki çevresel durum; endüstriyel atıklar, tarımsal faaliyetler ve iklimsel değişimlerin tetiklediği biyolojik olaylar çerçevesinde şekillenmektedir. #### **Ağır Metal Dağılımı ve Sediman Kirliliği** Körfezdeki çevresel baskının en önemli unsurlarından biri ağır metal birikimidir. Güney kıyılarından körfeze dökülen Gönen Çayı ve Karabiga bölgelerinden gelen nehirler, çevredeki endüstriyel tesislerin ve evsel atıkların taşıyıcısı konumundadır. Deniz tabanından alınan karot örnekleri üzerinde yapılan analizler; bakır (Cu), kurşun (Pb), çinko (Zn) ve krom (Cr) gibi metallerin içerikleri tespit edilmiştir. Bu durum, sanayileşme ile birlikte artan bir zenginleşme faktörüne ve antropojenik (insan kaynaklı) bir kirliliktir.[^4] ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2026/03/11/fIJt4iel2heoLCP4kwKQipITXNW6GhHj.jpg) *Erdek Körfezi Müsilaj Sorunu (AA)* #### Müsilaj Oluşumu ve Ekolojik Sonuçları Son yıllarda Marmara Denizi genelinde görülen ve Erdek Körfezi kıyılarını da yoğun şekilde etkileyen müsilaj (deniz salyası), bölgenin diğer çevre sorunlarından biri haline gelmiştir. Deniz suyu sıcaklığındaki artış ve kirlilik yükünün birleşmesiyle aşırı çoğalan fitoplanktonların salgıladığı bu yapışkan madde, deniz yüzeyini kaplayarak görsel bir kirlilik oluşturmanın ötesinde, deniz tabanına çökerek bentik yaşamı tehdit etmektedir. Müsilaj tabakası, deniz tabanındaki oksijen alışverişini keserek başta pinalar (*Pinna nobilis*) olmak üzere pek çok deniz canlısının ölümüne veya beslenme kanallarının tıkanmasına yol açmaktadır. ### **Jeomorfoturizm ve Doğal Miras Değerleri** Erdek Körfezi, sahip olduğu [kıyı morfolojisi](/tr/detay/kiyi-jeomorfolojisi-6a574/llms.txt) ve jeolojik çeşitliliği ile bilimsel, eğitsel ve turistik değer taşıyan "jeomorfosit" alanlarına ev sahipliği yapmaktadır. Bölgenin jeomorfoturizm potansiyeli; tombolo oluşumları, sığ kıyı gölleri, falezli yapılar ve termal kaynaklarla bütünleşmiş ada ekosistemlerinden kaynaklanmaktadır. #### **Kıyı Jeomorfositleri ve Turizm** Körfezin doğal miraslarından biri olan, Kapıdağ Yarımadası’nı ana karaya bağlayan Erdek-Bandırma tombolosudur. Bu devasa saplı ada oluşumu, sadece coğrafi bir şekil değil, aynı zamanda bölgenin turizm kimliğini belirleyen temel bir jeomorfosittir. Kuzey kıyılarında gözlenen dik falezler ve bu falezlerin arasında korunaklı şekilde yer alan doğal plajlar, rekreasyonel faaliyetler için bir potansiyel sunmaktadır. Muratbayırı Burnu ve Topçu Burnu gibi alanlar, dalga aşındırmasının karakteristik örneklerini sergileyen görsel niteliği olan jeomorfolojik birimlerdir. #### **Zeytinli Ada ve Doğal Miras** Körfez içerisinde yer alan [Zeytinli Ada](/tr/detay/zeytinli-ada-aa2fa/llms.txt), hem jeolojik hem de kültürel mirasın iç içe geçtiği bir merkezdir. Adada bulunan termal kaynak çıkış noktaları ve bu kaynakların tarihsel süreçteki kullanımı, bölgeyi sağlık turizmi açısından da değerli kılmaktadır. [^5] #### **Ekolojik Miras: Pinalar ve Denizel Yaşam** Doğal miras değerleri kapsamında, Erdek Körfezi’nin sunduğu denizel biyoçeşitlilik de önemlidir. "Genç Pinalar" (*Pinna nobilis*) popülasyonunun bölgedeki varlığı, körfezi biyolojik bir miras alanı haline getirmektedir. Bu canlıların deniz suyunu filtreleme kapasiteleri, körfezin ekolojik dengesinin korunması açısından doğal bir değerdir. Pinaların varlığı, bölgenin dalış turizmi ve doğa gözlemciliği gibi alternatif turizm kollarındaki potansiyelini desteklemektedir. ## Academic Sources and References 1. Anadolu Ajansı. "Erdek Körfezi Kıyılarında Müsilaj Görüldü." Erişim tarihi: 12 Mart 2026. https://www.aa.com.tr/tr/yasam/erdek-korfezi-kiyilarinda-musilaj-goruldu/3560827 2. Anadolu Ajansı. "Erdek Körfezi'nde Denizlerin Doğal Filtresi 'Genç Pinalara' Rastlandı." Erişim tarihi: 12 Mart 2026. https://www.aa.com.tr/tr/gundem/erdek-korfezinde-denizlerin-dogal-filtresi-genc-pinalara-rastlandi/3100126 3. TRT Haber. "Marmara Denizi'nin doğal filtreleri." YouTube videosu, 3:45. Yayınlanma tarihi: 15 Haziran 2024. Erişim tarihi: 12 Mart 2026. https://www.youtube.com/watch?v=K7eWLfMb\_Ds 4. Arslan Kaya, Tuğçe Nagihan, Erol Sarı, Mehmet Ali Kurt ve Dursun Acar. "Erdek Körfezi Karot Çökellerinin Ağır Metal Dağılımı ve Zenginleşme Derecesi." Türkiye Jeoloji Bülteni 63, no. 1 (2020): 57-68. Erişim tarihi: 12 Mart 2026. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/956350 5. Avşar, Niyazi, Aysun Aksu ve Feyza Dinçer. "Erdek Körfezi (GB Marmara Denizi) Bentik Foraminifer Toplulukları." Yerbilimleri 27, no. 3 (2006): 125-141. Erişim tarihi: 12 Mart 2026. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/145588 6. Kurt, Sümeyra ve Deniz Ekinci. "Erdek Körfezi Kuzey Kıyılarının Jeomorfoturizm Özellikleri." 3rd International Geography Symposium - GEOMED 2013 Symposium Proceedings (2013): 450-460. Erişim tarihi: 12 Mart 206. https://web.deu.edu.tr/geomed/proceedings/download/044\_GeoMed\_2013\_Proceedings\_450-460.pdf 7. Seymen, Aytemiz Oya. "Erdek". Türkiye Turizm Ansiklopedisi. Erişim tarihi: 12 Mart 2026. https://turkiyeturizmansiklopedisi.com/erdek 8. T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı. "Erdek." Erişim tarihi: 12 Mart 2026. https://tanitma.ktb.gov.tr/TR-22627/erdek.html ## Citations [^1]: Sümeyra Kurt ve Deniz Ekinci, "Erdek Körfezi Kuzey Kıyılarının Jeomorfoturizm Özellikleri," 3rd International Geography Symposium - GEOMED 2013 Proceedings, 450, erişim tarihi: 11 Mart 2026, https://web.deu.edu.tr/geomed/proceedings/download/044\_GeoMed\_2013\_Proceedings\_450-460.pdf. [^2]: Sümeyra Kurt ve Deniz Ekinci, "Erdek Körfezi Kuzey Kıyılarının Jeomorfoturizm Özellikleri," 3rd International Geography Symposium - GEOMED 2013 Proceedings, 450, erişim tarihi: 11 Mart 2026, https://web.deu.edu.tr/geomed/proceedings/download/044\_GeoMed\_2013\_Proceedings\_450-460.pdf. [^3]: Niyazi Avşar, Aysun Aksu ve Feyza Dinçer, "Erdek Körfezi (GB Marmara Denizi) Bentik Foraminifer Toplulukları," Yerbilimleri 27, no. 3 (2006): 125, erişim tarihi: 11 Mart 2026, https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/145588. [^4]: Tuğçe Nagihan Arslan Kaya, Erol Sarı, Mehmet Ali Kurt ve Dursun Acar, "Erdek Körfezi Karot Çökellerinin Ağır Metal Dağılımı ve Zenginleşme Derecesi" Türkiye Jeoloji Bülteni 63, no. 1 (2020): 64-65, erişim tarihi: 11 Mart 2026 https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/956350. [^5]: Sümeyra Kurt ve Deniz Ekinci, "Erdek Körfezi Kuzey Kıyılarının Jeomorfoturizm Özellikleri," 3rd International Geography Symposium - GEOMED 2013 Symposium Proceedings (2013): 458, erişim tarihi: 19 Mart 2026, https://web.deu.edu.tr/geomed/proceedings/download/044\_GeoMed\_2013\_Proceedings\_450-460.pdf. ## Related Articles - [BASRA KÖRFEZİ](//detay/basra-korfezi-2/llms.txt) - [Körfez](//detay/korfez-365ad/llms.txt) - [Saros Körfezi](//detay/saros-korfezi-ee2a2/llms.txt)