--- title: El Ayak Ağız Hastalığı (EAAH) slug: el-ayak-agiz-hastaligi-eaah-d16d4 url: /detay/el-ayak-agiz-hastaligi-eaah-d16d4 type: article language: Türkçe entity: primary: El Ayak Ağız Hastalığı (EAAH) type: article disambiguation: El, ayak ve ağız hastalığı (EAAH): Belirtileri, bulaşması ve tedavisi hakkında bilgi edinin. Çocuklarda sık görülen viral enfeksiyon. categories: - name: Biyoloji slug: biyoloji url: /kategori/biyoloji - name: Sağlık Ve Tıp slug: saglik-ve-tip url: /kategori/saglik-ve-tip tags: - EAAH - viral döküntü - enterovirüs - el ayak ağız hastalığı - bulaşıcı hastalık - Çocuk hastalıkları - hastalık - Sağlık author: Sedanur Bayrak created_at: 2025-04-30T21:18:51.255115+03:00 updated_at: 2025-05-05T12:56:08.698293+03:00 --- # El Ayak Ağız Hastalığı (EAAH) ## Article Content [El, ayak ve ağız hastalığı](/tr/detay/hand-foot-and-mouth-disease-hfmd-eb731/llms.txt) (EAAH), özellikle beş yaş altı çocuklarda görülen, enterovirüs ailesine ait virüslerin neden olduğu, yüksek bulaşıcılığa sahip viral bir enfeksiyondur. Genellikle [Coxsackievirus A16](/tr/detay/viroloji-24782/llms.txt) veya Enterovirus 71 etkeniyle ortaya çıkan bu hastalık, deri ve mukozalarda karakteristik lezyonlarla kendini gösterir. İlkbahar ve yaz aylarında daha sık görülmekle birlikte, iklim değişiklikleri ve artan seyahatler nedeniyle sonbahar ve kış aylarında da bildirilmektedir. Hastalık genellikle hafif seyreder ve semptomatik tedavi ile kendiliğinden iyileşir. Ancak nadiren de olsa ciddi komplikasyonlara yol açabileceğinden dolayı dikkatle değerlendirilmesi gerekir. ### **Epidemiyoloji ve Etkenler** El, ayak ve ağız hastalığı, en sık Coxsackievirus A16 ile ilişkilendirilse de Coxsackievirus A5, A7, A9, B1, B3 ve Enterovirus 71 gibi diğer enterovirüs türleri de etken olabilir. Enterovirus 71, özellikle nörolojik komplikasyonlara neden olmasıyla dikkati çeker. Hastalık, genellikle 5 yaş altındaki çocukları etkiler ancak daha büyük çocuklar ve nadiren yetişkinlerde de görülebilir. Epidemiyolojik çalışmalar hastalığın yaz ve sonbahar aylarında sıklıkla görüldüğünü göstermektedir. ### **Bulaşma Yolları** EAAH oldukça bulaşıcı bir hastalıktır. Bulaşma; enfekte bireylerin burun ve boğaz salgıları, dışkıları ve lezyon sıvıları ile doğrudan temas veya damlacık yolu ile olur. Kuluçka süresi 3-7 gündür. Enfeksiyonun bulaştırıcılığı hastalığın ilk haftasında en yüksektir ancak lezyonlar iyileştikten sonra da haftalarca sürebilir. ### **Klinik Bulgular** Hastalığın başlangıcı genellikle ateş, halsizlik, iştahsızlık ve boğaz ağrısı gibi spesifik olmayan semptomlarla başlar. Bunu takip eden günlerde oral mukozada ağrılı veziküller veya [aft benzeri lezyonlar](/tr/detay/aft-daa28/llms.txt) gelişir. El ve ayaklarda, özellikle parmakların iç yüzeylerinde, avuç içlerinde ve ayak tabanlarında 2-10 mm çapında, ****oval şekilli, eritemli halo ile çevrili vezikülopüstüler döküntüler ortaya çıkar. ### **Tipik Lezyon Yerleşimi** - El ve ayak parmaklarının ventral ve lateral yüzeyleri - Avuç içi ve ayak tabanı - Ağız çevresi ve oral mukoza - Gluteal bölge, diz, dirsek ve nadiren yüz Lezyonlar kaşıntısız ve ağrısız olup genellikle aynı evrede bulunur. Eritemli makülopapüler döküntüler eşlik edebilir. Lezyonlar 7-10 gün içinde kendiliğinden kabuklanarak iyileşir, iz bırakmaz. ### **Tanı ve Ayırıcı Tanı** Tanı klinik bulgulara dayanılarak konur. Özgül bir laboratuvar testine genellikle gerek yoktur. Ayırıcı tanıda göz önünde bulundurulması gereken hastalıklar şunlardır: - Suçiçeği - Eritema multiforme - İkinci evre frengi - Diğer viral egzantemler - Vaskülit - Enfektif tromboemboli - İlaç erüpsiyonları ### **Komplikasyonlar** Çoğunlukla kendiliğinden iyileşen hafif bir hastalık olmasına rağmen nadiren ciddi komplikasyonlar gelişebilir. Bunlar arasında: - Aseptik menenjit - Ensefalit - Miyokardit - Pulmoner ödem veya hemoraji - Akut flask paralizi - Dehidratasyon Bu nedenle ateşle birlikte kusma, bilinç bulanıklığı, solunum güçlüğü, taşikardi veya bradikardi gibi sistemik belirtiler mevcutsa ileri değerlendirme gerekebilir. ### **Tedavi ve İzlem** EAAH için özgül bir antiviral tedavi mevcut değildir. Tedavi genellikle semptomatiktir. Ateş, ağrı ve ağız içi lezyonlar için analjezik ve antipiretikler kullanılabilir. [Ağız hijyeni](/tr/detay/hijyen-nedir-e9816/llms.txt) önemlidir. Antibiyotikler yalnızca bakteriyel süperenfeksiyon durumunda endikedir. #### **Koruyucu Önlemler** - El hijyenine dikkat edilmesi - Enfekte kişilerle temastan kaçınılması - Oyuncaklar ve yüzeylerin dezenfekte edilmesi - Veziküllerin patlatılmaması Gebeler için özel dikkat gereklidir. Özellikle gebeliğin ilk trimesterinde [enfeksiyon](/tr/detay/bulasici-hastaliklar-dcd63/llms.txt), düşük ve fetal anomali riskini artırabilir. Bu nedenle gebelerle temasın önlenmesi önem taşır. ### **Halk Sağlığı Açısından Önemi** EAAH’nın tanınması ve birinci basamakta doğru yönetilmesi, gereksiz sevklerin ve ileri tetkiklerin önüne geçilmesini sağlar. Toplumda bilinç düzeyinin artırılması, özellikle [salgın dönemlerinde](/tr/detay/pandemi-2/llms.txt) halk sağlığı için büyük önem taşır. Aşı geliştirme çalışmaları özellikle Enterovirus 71 üzerine yoğunlaşmıştır ancak henüz yaygın kullanılan bir aşı bulunmamaktadır. ## Academic Sources and References 1. Kutlu, Ruhuşen, ve Latife Uzun. “El, Ayak ve Ağız Hastalığı: Olgu Sunumu.” Genel Tıp Dergisi 28, no. 3 (2018): 131–134.https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/2156633.