---
title: Ekonomik Özgürlükler Endeksi
slug: ekonomik-ozgurlukler-endeksi-78ab1
url: /detay/ekonomik-ozgurlukler-endeksi-78ab1
type: article
language: Türkçe
entity:
  primary: Ekonomik Özgürlükler Endeksi
  type: article
  disambiguation: Ekonomik Özgürlük Endeksi: Ülkelerin ekonomik özgürlüğünü ölçen kapsamlı bir rehber.  Herkes için!
  categories:
    - name: Ekonomi Ve Finans
      slug: ekonomi
      url: /kategori/ekonomi
  tags:
    - Ekonomi
author: Melike Saraç
created_at: 2025-04-09T21:12:09.451653+03:00
updated_at: 2025-04-17T09:51:05.996348+03:00
---

# Ekonomik Özgürlükler Endeksi

<!-- CONTEXT: Article Content for "Ekonomik Özgürlükler Endeksi" -->

## Article Content

**Ekonomik özgürlük endeksi**, bir ülkedeki bireylerin ekonomik faaliyetlerde bulunurken [devlet](/tr/detay/devlet-3/llms.txt) müdahalesinden ne [derece](/tr/detay/derece-3/llms.txt) [bağımsız](/tr/detay/bagimsiz-2/llms.txt) olduklarını ölçen sayısal bir göstergedir. Bu endeksler, bireylerin:

- mal ve hizmet üretme,
- tüketme,
- yatırım yapma,
- mülkiyet edinme,
- serbest ticaret yapma

[gibi](/tr/detay/gibi-749510/llms.txt) ekonomik [hak](/tr/detay/hak-3/llms.txt) ve özgürlüklerinin [yasal](/tr/detay/yasal/llms.txt) ve kurumsal çerçevede ne ölçüde korunduğunu gösterir.

[Ekonomik özgürlük](/tr/detay/ekonomik-ozgurluk-fc756/llms.txt) endeksi, ülkeler arası karşılaştırma yapabilmek, politika analizleri gerçekleştirebilmek ve ekonomik büyüme, yatırım, gelir düzeyi gibi göstergelerle ilişki kurabilmek açısından oldukça önemlidir.

#### **Başlıca Ekonomik Özgürlük Endeksleri**

1. **The Heritage Foundation – Index of Economic Freedom**
2. **Fraser Institute – Economic Freedom of the World (EFW)**

Bu iki endeks uluslararası akademik literatürde en [yaygın](/tr/detay/yaygin-748456/llms.txt) kullanılan kaynaklardandır.

#### **Endeksin Bileşenleri**

Endeksler, ülkelerin ekonomik sistemlerini ölçmek için **farklı kategoriler** altında birçok göstergeyi değerlendirir. İşte başlıca bileşenler:

#####  1. Hukukun Üstünlüğü (Rule of Law)

- **Mülkiyet hakları:** Özel mülkiyetin korunma derecesi.
- **Yargı bağımsızlığı:** Mahkemelerin tarafsız ve adil çalışıp çalışmadığı.
- **Yolsuzluk düzeyi:** Devlet içinde yolsuzluk oranları.

#####  2. Devletin Rolü (Government Size)

- **Vergi yükü:** Gelir ve kurumlar vergisi oranları.
- **Kamu harcamaları:** GSYH’ye oranla devlet harcamaları.
- **Devletin ekonomik müdahalesi:** Kamu mülkiyetinin yaygınlığı ve piyasa mekanizmasına müdahale düzeyi.

#####  3. Düzenleyici Verimlilik (Regulatory Efficiency)

- **İş özgürlüğü:** İş kurma kolaylığı, bürokratik engeller.
- **İş gücü özgürlüğü:** İşe alım–çıkarma kuralları, asgari ücret gibi regülasyonlar.
- **Para politikası özgürlüğü:** Enflasyon kontrolü, fiyat kontrollerinin olup olmaması.

#####  4. Açık Piyasalar (Open Markets)

- **Ticaret özgürlüğü:** Gümrük tarifeleri, ithalat/ihracat engelleri.
- **Yatırım özgürlüğü:** Yabancı ve yerli yatırımcıların karşılaştığı kısıtlar.
- **Finansal özgürlük:** Bankacılık sistemi, sermaye hareketleri üzerindeki kısıtlar.

#### **Endeks Nasıl Hesaplanır?**

##### 1.Heritage Foundation Örneği:

1. Her alt bileşen **0 ila 100 arasında puanlanır** (100 = maksimum özgürlük).
2. Alt bileşen puanları **eşit ağırlıklı olarak** birleştirilir.
3. Elde edilen ortalama değer, ülkenin **genel ekonomik özgürlük puanını** verir.
4. Ülkeler, bu puanlara göre sıralanır ve kategorize edilir:
    1. 80–100: Serbest
    2. 70–79.9: Büyük ölçüde serbest
    3. 60–69.9: Orta derecede serbest
    4. 50–59.9: Baskılanmış
    5. 0–49.9: Serbest olmayan

##### 2.Fraser Institute Örneği:

1. 5 temel kategori ve yaklaşık 40 gösterge kullanılır.
2. Göstergeler genellikle **anketler**, **resmî veriler**, **uluslararası endeksler** ile ölçülür.
3. Göstergeler **standartlaştırılır** ve **ortalama puan hesaplanır**.

<!-- CONTEXT: Academic Sources and References for "Ekonomik Özgürlükler Endeksi" -->

## Academic Sources and References

1. Saraç, Melike. 2021. İktisadi Büyüme ve Ekonomik Özgürlükler Arasındaki İlişki: OECD Ülkeleri İçin Ekonometrik Veri Analizi: 2000–2021. Yüksek Lisans Tezi, Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İktisat Anabilim Dalı.
2. Yıldırım, Selim. 2009. "Aghion-Howitt Büyüme Modeli Çerçevesinde Ekonomik Özgürlük ve Ekonomik Büyüme Arasındaki İlişkinin Panel Veri Analizi." Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, no. 25: 259–268.