--- title: Dünya Yerli Halklar Günü slug: dunya-yerli-halklar-gunu-e068b url: /detay/dunya-yerli-halklar-gunu-e068b type: article language: Türkçe entity: primary: Dünya Yerli Halklar Günü type: article categories: - name: Genel Kültür slug: genel-kultur url: /kategori/genel-kultur - name: Tarih slug: tarih url: /kategori/tarih tags: - Dünya Yerli Halklar Günü - Birleşmiş Milletler - UNESCO author: Nursena Güller created_at: 2025-10-24T14:10:58.686031+03:00 updated_at: 2025-10-24T16:29:50.508065+03:00 image: https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/10/24/nwQuhe8LpHhajwttheGyTwKWZukAcZPo.jpg --- # Dünya Yerli Halklar Günü ## KURE Information Cards ![yerli halkalr günü 2 AA.jpg](https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/10/24/an64qPvueHfnYWCN8tTttCpZzE6umF1N.jpg) *Dünya Yerli Halklar Günü* | Field | Value | |-------|-------| | Tarih(Metin) | 9 Ağustos | | İlan Eden Kurum | Birleşmiş Milletler Genel Kurulu (49/214 sayılı karar) | | İlan Edildiği Yıl | 1994 | ## Article Content **Dünya Yerli Halklar Günü, **yerli halkların haklarını, kültürlerini ve toplumsal katkılarını tanıtmak, karşılaştıkları sorunlara dikkat çekmek amacıyla her yıl 9 Ağustos’ta kutlanan uluslararası bir gündür. **Birleşmiş Milletler (BM) Genel Kurulu tarafından 23 Aralık 1994 tarihli 49/214 sayılı kararla **kabul edilen bu gün, 1982 yılında Cenevre’de toplanan BM Yerli Nüfuslar Çalışma Grubu’nun ilk toplantısının yıl dönümüne atıfta bulunur. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2026/02/11/dunya-yerli-halklar-gunu-e068b-thumbs_b2_e6fdfdb08c33e2ca349b5cca630e882a.jpg) *Yerli Halklar (Anadolu Ajansı)* ### **Tarihçe** BM, yerli halkların haklarının korunması için çeşitli girişimler yürütmüştür. **1990 yılında **Genel Kurul, 1993 yılını** “Dünya Yerli Halklar Yılı”** ilan etmiştir. Bunu, **1995–2004** ve **2005–2014 dönemlerini** kapsayan iki **“Dünya Yerli Halklar On Yılı” **izlemiştir. Bu on yılların amacı, insan hakları, çevre, eğitim, sağlık, kalkınma ve kültürel koruma alanlarında yerli halkların karşılaştığı sorunların çözümüne yönelik uluslararası iş birliğini güçlendirmektir. **2014 yılında **gerçekleştirilen Dünya Yerli Halklar Konferansı sonrasında, BM kurumları arasında yerli halkların haklarını korumaya yönelik koordineli bir yaklaşım sağlamak amacıyla **2015 yılında “BM Sistem Düzeyinde Yerli Halkların Hakları Eylem Planı” **hazırlanmıştır. Bu plan, [Yerli Halkların Haklarına Dair BM Bildirgesi](/tr/detay/international-day-of-the-worlds-indigenous-peoples/llms.txt)’nin hedeflerine ulaşmak üzere, üye devletler ve yerli topluluklarla iş birliğini güçlendirmeyi amaçlamaktadır. Yerli toplulukların dillerinin ve kültürlerinin korunması amacıyla **2019 yılı “Yerli Dilleri Uluslararası Yılı”** olarak ilan edilmiştir. Bu girişimin devamı olarak **2022–2032 yılları “Yerli Dilleri On Yılı”** şeklinde belirlenmiş ve yerli dillerin yaşatılması için küresel bir çerçeve oluşturulmuştur. ### **Kapsam ve Küresel Durum** Yerli halklar, tarih boyunca özgün sosyal, ekonomik, kültürel ve siyasi özelliklerini koruyarak bulundukları toplumların baskın kültürlerinden farklı kimliklerini sürdürmüşlerdir. Ancak uzun yıllar boyunca kimliklerinin tanınması, geleneksel topraklarına ve doğal kaynaklarına ilişkin hakların korunması konularında çeşitli ihlallerle karşılaşmışlardır. Günümüzde de yerli topluluklar, sosyal, ekonomik ve çevresel açıdan kırılgan gruplar arasında yer almaktadır. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2026/02/11/dunya-yerli-halklar-gunu-e068b-7d2d93f3907d46f3bf0ce80086d0aea4.jpg) *Dünya Yerli Halklar Günü (Anadolu Ajansı, 2022)* ### **UNESCO’nun Rolü** [UNESCO](/tr/detay/unesco-nedir-59fae/llms.txt), her yıl Dünya Yerli Halklar Günü’nü belirlenen tema çerçevesinde kutlayarak yürüttüğü projeleri ve çalışmaları kamuoyuyla paylaşmaktadır. **2025 yılı teması “Yerli Halklar ve Yapay Zekâ: Hakları Savunmak, Gelecekleri Şekillendirmek” **olarak belirlenmiştir. Bu tema, yapay zekâ ve dijital teknolojilerin yerli halklar üzerindeki etkilerini, fırsatlarını ve risklerini ele almaktadır. Yapay zekâ, yerli toplulukların dillerini, geleneksel bilgilerini ve kültürel miraslarını aktarma konusunda yeni imkânlar sunmaktadır. Ancak etik ilkeler gözetilmeden geliştirilen teknolojiler, dijital dışlanma, veri sömürüsü ve dilsel bozulma gibi sorunlara yol açabilmektedir. UNESCO,** 2021 yılında kabul ettiği “Yapay Zekânın Etik İlkeleri Tavsiyesi” **ile bu alanlarda yerli toplulukların katılımının sağlanmasını, veri egemenliğinin korunmasını ve adil temsiliyetin güvence altına alınmasını amaçlamaktadır. ### **UNESCO ve Yerli Topluluklarla İş Birliği** Yerli halklar, dünyanın biyolojik çeşitlilik açısından en zengin ve kültürel olarak önemli bölgelerinin koruyucuları arasında yer alır. UNESCO Dünya Mirası alanlarının, [Biyosfer Rezervlerinin](/tr/detay/uluslararasi-biyosfer-rezervleri-gunu-64484/llms.txt) ve Küresel Jeoparkların yönetiminde yerli topluluklarla iş birliği yapmaktadır. Örneğin Tanzanya’da yerli izcilerin geleneksel bilgilerini yaban hayat verilerine dönüştürmeleri, Çad’daki pastoral toplulukların ise yapay zekâ destekli hava tahmini sistemlerini geleneksel bilgilerle birleştirmeleri bu kapsamda desteklenen uygulamalardandır. Ayrıca UNESCO, Bangladeş’te dil uzmanları, politika yapıcılar ve gençlerle bir araya gelerek dijital dışlanma, dil kaybı ve kaynak yetersizliği konularında çözüm arayışlarını teşvik etmektedir. Bu çalışmalar, [Yerli Dilleri On Yılı](/tr/detay/international-mother-language-day-84976/llms.txt) çerçevesinde yürütülmekte ve dijital çağda yerli halkların dillerini ve kültürel kimliklerini korumayı hedeflemektedir. ## Academic Sources and References 1. Anadolu Ajansı. “Infografik.” Anadolu Ajansı. Erişim 24 Ekim 2025. https://www.aa.com.tr/tr/info/infografik/29309 2. Anadolu Ajansı. “Uluslararası Dünya Yerli Halklar Günü, ‘Yerli Gençlik’ temasıyla kutlanıyor.” Anadolu Ajansı. Erişim 24 Ekim 2025. https://www.aa.com.tr/tr/pg/foto-galeri/uluslararasi-dunya-yerli-halklar-gunu-yerli-genclik-temasiyla-kutlaniyor/0 3. UNESCO. “International Day of the World’s Indigenous Peoples.” UNESCO. Erişim 24 Ekim 2025. https://www.unesco.org/en/days/worlds-indigenous-peoples 4. UNESCO. “Message from Ms Audrey Azoulay, Director-General of UNESCO, on the occasion of the International Day of the World’s Indigenous Peoples, 9 August 2025.” UNESCO Digital Library. Erişim 24 Ekim 2025. https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000394976#:\~:text=No%20future%20is%20sustainable%20if,collectively%20navigate%20the%20digital%20age 5. United Nations. “Background — International Day of the World’s Indigenous Peoples.” United Nations. Erişim 24 Ekim 2025. https://www.un.org/en/observances/indigenous-day/background ## Related Articles - [Uluslararası Göçmenler Günü](//detay/uluslararasi-gocmenler-gunu-4a7df/llms.txt) - [Uluslararası Ana Dil Günü](//detay/uluslararasi-ana-dil-gunu-d6ba7/llms.txt)