--- title: Dülük Antik Kenti slug: duluk-antik-kenti-734ff url: /detay/duluk-antik-kenti-734ff type: article language: Türkçe entity: primary: Dülük Antik Kenti type: article disambiguation: Gaziantep'teki Dülük Antik Kenti: M.Ö. 600.000 yılına uzanan tarihiyle Türkiye'nin en eski yerleşimlerinden biri. categories: - name: Seyahat Ve Turizm slug: seyahat-ve-turizm url: /kategori/seyahat-ve-turizm - name: Arkeoloji slug: arkeoloji url: /kategori/arkeoloji - name: Tarih slug: tarih url: /kategori/tarih tags: - Mitras Tapınağı - Paleolitik Yerleşim - Kutsal Alan - Dülük Antik Kenti - Arkeolojik Alan - Bizans Dönemi - Gaziantep - Antik kent - Kaya mezarları author: Ahsen Güneş created_at: 2025-05-01T13:10:19.579282+03:00 updated_at: 2025-05-01T13:30:19.494980+03:00 image: https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/05/01/PZ2GQv7NBe8cR1GG8W5yiuCh26kaxbZ4.jpg --- # Dülük Antik Kenti ## KURE Information Cards ### KURE Information Card: Dülük Antik Kenti ![thumbs_b_c_e36e5644da438f21d34f00b3a89b4d46.jpg](https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/05/01/hEET40r6hce7NoMl7chZgI9SOzQMwXbx.jpg) | Field | Value | |-------|-------| | Tarih(Metin) | M.Ö. 600.000 – Antik yerleşim alanı. | | Kaya Mezarları | Keber Tepesi çevresindeki kayaya oyulmuş mezarlar. | | Bölümler | Antik Kent (Keber Tepesi) ve Kutsal Alan (Dülük Baba Tepesi). | | Tarihi Önemi | Mezopotamya ile Kilikya arasındaki ticaret yolu kavşağı; Asur, Med, Pers, Helenistik ve Roma dönemlerine ait kalıntılar. | | Ulaşım(lar) | Gaziantep-Yavuzeli karayolu üzerinden,Dülük Baba Tepesi’ne Dülük Ormanları içinden ulaşılabilir. | | Öne Çıkan Yapı(lar) | Mitras Tapınağı (Mithraeum),Jüpiter Dolichenus Tapınağı,4. yüzyıl Bazilika ve Mozaikler | | Konum | Gaziantep’in 10 km kuzeyinde,Dülük Mahallesi yakınları. | ## Article Content Dülük Antik Kenti, Türkiye’nin [Gaziantep](/tr/detay/gaziantep-2/llms.txt) il merkezinin yaklaşık 10 kilometre kuzeyinde, [Şehitkamil ilçesi](/tr/detay/sehitkamil-ilce-0ad22/llms.txt) sınırlarında yer almaktadır. Bugünkü Dülük Mahallesi yakınlarında bulunan bu arkeolojik alan, insanlık tarihinin bilinen en eski yerleşim yerlerinden biridir. Yerleşim geçmişi M.Ö. 600.000 yıllarına kadar uzanmakta ve bu yönüyle hem Türkiye hem de dünya arkeolojisi açısından önemli bir konuma sahip bulunmaktadır. Dülük yerleşimi, "Antik Kent" ve "Kutsal Alan" olmak üzere ikiye ayrılmaktadır. Antik kent, Keber Tepesi çevresinde yer almakta; kutsal alan ise 1.020 metre rakımlı Dülük Baba Tepesi üzerindedir. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/05/01/CfKKK0efKGc3t4G9SJSDjHWckyEIrIb3.jpg) *Dülük Antik Kenti. (Kültür Portalı)* ### **Tarihsel Arka Plan ve Jeopolitik Önemi** Antik çağda Doliche olarak bilinen Dülük, [Mezopotamya](/tr/detay/medeniyetlerin-besigi-mezopotamya-6c7bf/llms.txt)’dan Kilikya’ya ve [Zeugma](/tr/detay/zeugma-ancient-city-f5f12/llms.txt)’ya kadar uzanan önemli ticaret yollarının kavşağında yer almıştır. Asur, Med, Pers ve Helenistik dönemlerde büyük önem taşıyan bu merkez, [Roma](/tr/detay/donuktas-roma-tapinagi-d6e6f/llms.txt) döneminde de etkinliğini sürdürmüş ve bir eyalet konumuna yükselmiştir. Roma İmparatorluğu döneminde “Doliche” adıyla anılmıştır. ### **Arkeolojik Bulgular ve Paleolitik Yerleşim** Keber Tepesi'nde yapılan kazılarda Alt Paleolitik Dönem’e ait çakmaktaşı aletler ve üretim atölyeleri bulunmuştur. Bu aletlerin özgün biçimi nedeniyle bilimsel literatürde bu kültür “Dülükien” olarak adlandırılmıştır. Ayrıca Şarklı Mağarası'nda M.Ö. 600.000 yılına tarihlenen insan yerleşimi bulgularına ulaşılmıştır. Dülük, bu yönüyle dünya üzerindeki en erken dönem yerleşim merkezlerinden biri olarak kabul edilmektedir. ### **Dini Merkez ve Kültler** Dülük Antik Kenti, tarih boyunca birçok dinin kutsal merkezi olmuştur. Hitit döneminde fırtına tanrısı Teşup’un tapınım alanı olarak tanınmış; Hellenistik ve Roma dönemlerinde ise aynı tanrı “Zeus” ve “Jupiter Dolichenus” adlarıyla anılmıştır. Roma ordusunda görevli askerler tarafından büyük saygı gören Jüpiter Dolichenus kültü, küçük heykelcikler yoluyla Avrupa'nın birçok bölgesine taşınmıştır. ### **Mitras Tapınağı (Mithraeum)** Dülük’te, Keber Tepesi’nin güney eteğinde yer alan yer altı Mitras Tapınağı (M.S. 1. yüzyıl), Anadolu’da bugüne dek keşfedilmiş ilk Mithraeum olup boyutları itibariyle dünyadaki en büyük örneklerden biri olarak kabul edilmektedir. Tapınak iki salonludur ve ana nişinde "Tauroktoni" sahnesi – tanrı Mitras’ın boğa öldürme kabartması – yer almaktadır. Sahne, astrolojik olarak Boğa Çağı’nın sona ermesini ve Koç Çağı’nın başlamasını simgelemektedir. Mitras kültü özellikle Roma askerleri, tüccarlar ve bürokratlar arasında yaygındı. Ayinlerde boğanın kanıyla yıkanmak ve içmek gibi sembolik ritüeller uygulanmaktaydı. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/05/01/181cM2rEmoMJZkSpagHHtaaW7MlwzJwA.jpg) *Mitras Tapınağı. (* ### **Hristiyanlık Dönemi ve Erken Kiliseler** Almanya Münster Üniversitesi ve Kültür ve Turizm Bakanlığı iş birliğinde yürütülen kazılarda, 4. yüzyıla tarihlenen bir bazilika tespit edilmiştir. Bu kilise, geometrik mozaikleri ve mimari özellikleriyle erken Hristiyanlık döneminin önemli örnekleri arasında yer almaktadır. Mozaiklerin büyük kısmı insan ve hayvan figürlerinden arındırılmıştır. Apsis kısmında yer alan hayvan motiflerinin 6. yüzyılda sonradan eklendiği düşünülmektedir. Restorasyon çalışmaları tamamlanan mozaikler, turizme kazandırılmak üzere koruma altına alınmıştır. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/05/01/qVHlLURrGORXjrBbl9R4qnCXgUhDoG5c.jpg) *Mozikler. (AA)* ### **Orta Çağ Dönemi ve Başpiskoposluk** Bizans döneminde “Telukh” adıyla bilinen Dülük, uzun süre başpiskoposluk merkezi olarak hizmet vermiştir. 7. yüzyılda İslam akınları sonucunda kent büyük ölçüde tahrip olmuş ve dini merkez konumunu kaybetmiştir. Başpiskoposluk, bu süreçte Zeugma’ya taşınmıştır. Sonraki dönemlerde Dülük, önemini yitirerek Ayıntap’a (bugünkü Gaziantep) bağlı bir köy haline gelmiştir. ### **Nekropol Alanı ve Kaya Mezarları** Keber Tepesi’nin karşı sırtlarında yer alan nekropol alanında çok sayıda kayaya oyulmuş oda mezarı bulunmuştur. Bu mezarların bazılarında, ölüye rehberlik eden Hermes ve ruh anlamına gelen Psikhe figürleri, Medusa başı kabartmaları ve günlük yaşamı yansıtan tasvirler yer almaktadır. Ölüm sonrası dirilişe inanıldığı için mezarlar, ev planına benzer şekilde inşa edilmiştir. Bölgede ayrıca Mar-Slemun manastırına ait olduğu düşünülen iki kaya kilisesi de tespit edilmiştir. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/05/01/JWK0q7lI54C2rJXzgnpTPIvqeMK7NnHU.jpg) *Kaya Kilisesi. (Kültür Portalı)* ### **Kazılar, Mühürler ve Arşiv Bulguları** 2015 yılından itibaren yürütülen sistemli kazılarda, bir hamam yapısı, 4. yüzyıla tarihlenen büyük bir kilise, arşiv binası ve 4.500 yıllık bir mühür bulunmuştur. Bu mühürler, antik belgeler, mektuplar ve ticari eşya güvenliği için kullanılmış olup, üzerlerinde tanrı ve tanrıça tasvirleri bulunmaktadır. Kaçak kazılarla yurtdışına kaçırılan mühür baskılarının bir kısmı [Gaziantep Arkeoloji Müzesi](/tr/detay/gaziantep-arkeoloji-muzesi-9b2f6/llms.txt)'nde sergilenmektedir. ### **Turizm ve Koruma Çalışmaları** Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın himayesinde ve Almanya Münster Üniversitesi iş birliğinde yürütülen kazılar kapsamında mozaikler restore edilerek koruma altına alınmış, bazı kaya mezarları temizlenerek ziyarete açılmıştır. Dülük Baba Tepesi'nde [Jüpiter Dolichenus Tapınağı](/tr/detay/duluk-ancient-city-f1434/llms.txt)'na ait mimari kalıntılar ve görevli mezarları kazılarla belgelenmiştir. Tapınak kalıntılarının etrafında dairevi kapak taşları ve girlant motifli lahitler bulunmuştur. ### **Ulaşım ve Bugünkü Durum** Dülük Antik Kenti’ne ulaşım, Gaziantep-Yavuzeli karayolu üzerinden, Beylerbeyi Köyü güzergahını izleyen bir yol ile sağlanmaktadır. Dülük Baba Tepesi’ndeki kutsal alana ise Gaziantep-Adana karayolu üzerindeki Dülük Ormanları içinden ulaşılmaktadır. Ormanlık alanda piknik alanları da mevcuttur. Dülük Köyü, geleneksel kesme taş mimarisi, camisi ve Musa Kazım Türbesi ile dikkat çeker. Antik kentin kalıntıları ile iç içe geçmiş bu köy, arkeolojik ve kültürel açıdan önemini sürdürmektedir. ## Academic Sources and References 1. Anadolu Ajansı. “Dülük Antik Kenti’ndeki 1600 Yıllık Mozaikler Turizme Kazandırılacak.” Anadolu Ajansı, 8 Eylül 2024. Erişim 1 Mayıs 2025. https://www.aa.com.tr/tr/kultur/duluk-antik-kentindeki-1600-yillik-mozaikler-turizme-kazandirilacak/3324502. 2. Anadolu Ajansı. “Dülük Antik Kenti’ndeki Kazılar Farklı Dinlerin Tarihine Işık Tutacak.” Anadolu Ajansı, 4 Ekim 2021. Erişim 1 Mayıs 2025. https://www.aa.com.tr/tr/kultur-sanat/duluk-antik-kentindeki-kazilar-farkli-dinlerin-tarihine-isik-tutacak/2382231.​ 3. Gaziantep İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü. “Antik Kentler.” Gaziantep İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü. Erişim 1 Mayıs 2025. https://gaziantep.ktb.gov.tr/TR-131688/antik-kentler.html. 4. Kültür ve Turizm Bakanlığı. “Dülük Antik Kenti.” Türkiye Kültür Portalı. Erişim 1 Mayıs 2025. https://www.kulturportali.gov.tr/turkiye/gaziantep/gezilecekyer/duluk-antik-kenti. ## Related Articles - [Milet Antik Kenti ](//detay/milet-antik-kenti/llms.txt) - [Olympos Antik Kenti ](//detay/olympos-antik-kenti/llms.txt) - [Troya Antik Kenti](//detay/troya-antik-kenti/llms.txt) - [Efes Antik Kenti ](//detay/efes-antik-kenti-41a9e/llms.txt) - [Priene Antik Kenti](//detay/priene-antik-kenti-05fd7/llms.txt) - [Belkıs/Zeugma Antik Kenti](//detay/belkiszeugma-antik-kenti-83376/llms.txt) - [Syedra (Sedre) (Antik Kent)](//detay/syedra-sedre-antik-kent-08e88/llms.txt) - [Perinthos Antik Kenti](//detay/perinthos-antik-kenti-66816/llms.txt) - [Germanicia Antik Kenti](//detay/germanicia-antik-kenti-01239/llms.txt) - [Hadrianopolis Antik Kenti](//detay/hadrianopolis-antik-kenti-c9a59/llms.txt) - [Myra Antik Kenti](//detay/myra-antik-kenti-c94bb/llms.txt)