---
title: Düğme
slug: dugme-dd894
url: /detay/dugme-dd894
type: article
language: Türkçe
entity:
  primary: Düğme
  type: article
  disambiguation: Düğme: Giyim aksesuarı, sembol ve kültür. Tarihçesi, anlamları ve kullanım alanları hakkında bilgi edinin.
  categories:
    - name: El Sanatları Ve Geleneksel Sanatlar
      slug: el-sanatlari-ve-geleneksel-sanatlar
      url: /kategori/el-sanatlari-ve-geleneksel-sanatlar
    - name: Genel Kültür
      slug: genel-kultur
      url: /kategori/genel-kultur
    - name: Moda Ve Tasarım
      slug: moda-ve-tasarim
      url: /kategori/moda-ve-tasarim
  tags:
    - ceket
    - Gömlek
    - Kıyafet
author: Kerem Akıl
created_at: 2025-04-10T15:51:13.616910+03:00
updated_at: 2025-04-17T09:48:38.659797+03:00
image: https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/04/10/gmTf04H1XRcfAbAf8Afq5dfrqUt85SOv.png
---

# Düğme

<!-- CONTEXT: KURE Information Cards for "Düğme" -->

## KURE Information Cards

### KURE Information Card: Düğme

![resim_1.png](https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/04/10/duLxV5sl4WWdsGkpY1hNoGmE88zhAokp.png)

| Field | Value |
|-------|-------|
| Tür(ler) | Giyim eşyası – aksesuar |
| Köken (Etimoloji) | Eski Türkçede “tüg-mek” (bağlamak, düğmek) kökünden türemiştir |
| Tarihi Köken | M.Ö. 2000'lere kadar uzanır; Antik Çin, Mezopotamya ve Hazar çevresi kullanımları mevcuttur |
| İşlev(ler) | Giysi parçalarını birleştirme,sembolik ve kültürel anlam taşıma,süsleme,kapama |

<!-- CONTEXT: Article Content for "Düğme" -->

## Article Content

Düğme, iki [kumaş](/tr/detay/kumas-2/llms.txt) parçasını birbirine tutturmak amacıyla kullanılan, genellikle yuvarlak biçimli ve delikli bir giyim aksesuarıdır. Giysinin fonksiyonel bir parçası olmakla [birlikte](/tr/detay/birlikte/llms.txt), [tarihsel](/tr/detay/tarihsel-2/llms.txt) süreçte estetik, sembolik ve kültürel anlamlar da taşımıştır.

![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/04/10/b7YJMYOwbXrl2dI8VchpykSt1eU6R7c2.png)
*Düğmeleri Gösteren Bir Resim - Yapay Zeka ile Oluşturulmuştur*

### **Tarihçe**

Düğmenin tarihi kesin biçimde belirlenememekle birlikte, arkeolojik verilere göre M.Ö. 2000’lere kadar uzanabilmektedir. Antik Çin mezarlarında iki kordonu birleştiren düğmelere rastlanmış, Mezopotamya ve Mısır [gibi](/tr/detay/gibi-749510/llms.txt) uygarlıklarda ise düğmelerin giysileri bağlamaktan [ziyade](/tr/detay/ziyade/llms.txt) süsleme amacıyla kullanıldığı belirlenmiştir. Bazı araştırmalarda düğmenin Hazar Denizi çevresinde askeri amaçlarla ortaya çıktığı ve [savaş](/tr/detay/savas-3/llms.txt) pratiğini kolaylaştırdığı da ileri sürülmüştür​.

Orta [Çağ](/tr/detay/cag-4/llms.txt)’dan itibaren özellikle erkek giyimde kullanılmaya başlanan düğme, 18. yüzyıldan sonra hem sanatsal hem de zanaatkârlık yönüyle çeşitlenmiş; değerli taşlardan üretilen ve toplumsal statü göstergesi olan düğme türleri yaygınlık kazanmıştır​.

### **Köken**

Türkçede "düğme" kelimesi, Eski Türkçedeki “tüg-mek” (düğmek, bağlamak) kökünden türemiştir. Selçuklu döneminde “tügme” şeklinde kullanıldığı görülmekte, Kıpçak ve Kuman Türkçesinde ise “tüyme” ve “tüvme” biçimleriyle kaydedilmiştir​.

### **Kullanım Alanları**

- **Fonksiyonel:** Giysi kapama, kıyafeti vücuda oturtma ve kıyafet gerginliğini sağlama amacıyla kullanılır.
- **Süsleyici:** Bazı düğmeler yalnızca görsel amaçla, sahte düğme olarak dikilir.
- **Statü Göstergesi:** Osmanlı saray giysilerinde elmas, yakut gibi değerli taşlardan düğmeler; askerî kıyafetlerde ise düğme sayısı ve şekliyle rütbe belirlenirdi​.
- **Sembolik:** Düğme; bereket, doğurganlık, koruma ve uğur gibi anlamlar yüklenmiş kültürel bir semboldür​​.

### **Türk Halk Kültüründe Düğme İnanışları**

[Anadolu](/tr/detay/anadolu-4/llms.txt)’da düğme ile ilgili çok sayıda [halk](/tr/detay/halk-2/llms.txt) inanışı mevcuttur. Bu inanışlar, düğmenin şekline, sayısına, rengine ve giysi üzerindeki konumuna göre değişir.

- **Varlık ve Şekil:** Yuvarlak şekli nedeniyle düğme, doğurganlık, döngü, dünya, bereket ve sonsuzluk gibi anlamlarla ilişkilendirilir. Açık renkli ve çift sayıda düğmeli giysiler olumlu; tek sayılı veya koyu renkli düğmeler olumsuz addedilir​​.

- **Dikme Eylemi:** Giysi üzerindeyken düğme dikmek uğursuzluk sayılır. Bu durumda kişinin aklının kaçacağına, kısmetinin bağlanacağına, başına bela geleceğine inanılır. Bu inanç “taklit büyüsü” inancı ile ilişkilendirilir. Kefenin cenaze üzerinde dikilmesi gibi, kıyafet üzerindeyken düğme dikmek ölümle özdeşleştirilir​​.

- **Korunma Uygulamaları:** Düğme dikilirken kişinin ağzına iplik, kalem, kibrit çöpü, giysi parçası veya ekmek ısırtılır. Bu uygulamalar, zihinsel ya da fiziksel olumsuzluklardan korunmayı amaçlar. Aynı şekilde konuşma yasağı da bu ritüelin parçasıdır​.

### **Sembolik Anlamlar**

Düğmenin hem varlığı hem de yokluğu sembolik anlamlar taşır. Mevcut olduğu durumda düzeni, bağlayıcılığı ve birliği simgelerken; eksik ya da kırık düğme, tamamlanmamışlık, şanssızlık ve statüsüzlükle özdeşleştirilir. [Türk](/tr/detay/turk/llms.txt) halk anlatılarında, halk şiirlerinde ve geçiş ritüellerinde bu anlamlara sıkça rastlanır.

<!-- CONTEXT: Academic Sources and References for "Düğme" -->

## Academic Sources and References

1. Durmaz, Uğur. “Varlık ve Yokluk Ekseninde Kültürel ve Simgesel Açıdan Bir Giyim Kuşam Unsuru Olarak Düğme.” Yazıt Kültür Bilimleri Dergisi 2, no. 2 (2022): 238–259. https://doi.org/10.29228/yazitdergisi.17.
2. Şenesen, İsmail. “Türk Halk Kültüründe Düğme ile İlgili İnanışlar Üzerine Mitolojik Bir İnceleme.” Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 25, no. 3 (2016): 397–410.