---
title: Dizin
slug: dizin-91d50
url: /detay/dizin-91d50
type: dictionary
language: Türkçe
entity:
  primary: Dizin
  type: dictionary
  disambiguation: Dizin: Türkçe kökenli, "sıralanmış olan" anlamına gelen indeks sözcüğünün yerli karşılığı. Akademik, kütüphane ve veri tabanlarında kullanılır.
  categories:
    - name: Diller Ve Dil Bilim
      slug: diller-ve-dilbilim
      url: /kategori/diller-ve-dilbilim
    - name: Edebiyat
      slug: edebiyat
      url: /kategori/edebiyat
  tags:
    - Dizin
    - Köken
    - Dil
author: Ayşe İkbal Özsakın
created_at: 2025-06-21T19:03:34.952603+03:00
updated_at: 2025-06-21T20:59:44.005260+03:00
---

# Dizin

<!-- CONTEXT: Article Content for "Dizin" -->

## Article Content

### **Köken**

Türkiye Türkçesinde yer alan *diz-* fiil kökünden, Yeni Türkçede *-in* isim yapma ekiyle türetilmiştir. “Sıralamak” anlamına gelen *diz-* fiilinden türeyen bu kelime, “sıralanmış olan” anlamı kazanmıştır. İlk kez 1943 yılında [Besim Atalay](/tr/detay/atalay-besim/llms.txt)’ın yaptığı *Divanü Lugati’t-Türk* çevirisinde, Fransızca *index* sözcüğünün karşılığı olarak önerilmiş ve bu tarihten itibaren kullanılmaya başlanmıştır. Bu bağlamda, “[endeks](/tr/detay/endeks-a2688/llms.txt)” veya “[indeks](/tr/detay/indis-d4323/llms.txt)” gibi yabancı kökenli sözcüklerin yerine kullanılmak üzere geliştirilmiş bir Yeni Türkçe terimdir.

### **Kullanım Alanları**

- **Akademik Yayıncılık ve Bilimsel Araştırmalar:** Araştırma kitapları, tezler, makaleler ve ansiklopedik eserlerde dizinler, konuya özgü bilgiye hızlı erişim sağlamak için kullanılan temel aracı ifade etmek için kullanılır.
- **Kütüphanecilik ve Belge Yönetimi:** Kütüphane katalogları, arşiv kayıt sistemleri ve dijital belge yönetim uygulamalarında, içerik taraması ve erişim kontrolü için dizinleme sistemlerinde kullanılır.
- **Bibliyografik Veri Tabanları:** Ulusal ve uluslararası düzeyde süreli yayınların, kitapların ya da diğer akademik materyallerin sistematik olarak tarandığı dizinler ifade edilirken kullanılır.
- **Dil ve Sözlük Çalışmaları:** Sözlük, derleme ve dil tarihi araştırmalarında, metinlerin sözcük ve terim dağılımını izlemek amacıyla hazırlanan dizinler ifade edilirken kullanılır.

<!-- CONTEXT: Academic Sources and References for "Dizin" -->

## Academic Sources and References

1. “Dizin.” Kubbealtı Lugatı. Erişim 21 Haziran 2025. https://lugatim.com/s/Dizin
2. “Dizin.” Nişanyan Sözlük. Erişim 21 Haziran 2025. https://www.nisanyansozluk.com/kelime/dizin
3. “Dizin.” Türk Dil Kurumu Güncel Türkçe Sözlük. Erişim 21 Haziran 2025. https://sozluk.gov.tr/?ara=Dizin