--- title: Devler Kaldırımı slug: devler-kaldirimi-70bab url: /detay/devler-kaldirimi-70bab type: article language: Türkçe entity: primary: Devler Kaldırımı type: article categories: - name: Jeoloji Ve Yeryüzü Bilimleri slug: jeoloji-ve-yeryuzu-bilimleri url: /kategori/jeoloji-ve-yeryuzu-bilimleri - name: Coğrafya slug: cografya-2 url: /kategori/cografya-2 tags: - KuzeyAtlantik - KıyıAşınımı - DevlerKaldırımı - Kuzeyİrlanda - doğalmiras - UNESCODünyaMirası - Falez - JeolojikMiras - Jeomorfoloji - lav - Paleojen - Bazalt - Volkanizma author: Fatmanur Mavibaş created_at: 2026-02-22T22:27:17.404499+03:00 updated_at: 2026-03-02T02:00:41.494054+03:00 image: https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2026/02/22/Nmm7RBHbasR8hZfEdOCf6ecps5zoqEpC.jpg --- # Devler Kaldırımı ## KURE Information Cards ![5.jpg](https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2026/02/22/reaGb7wrIy4qwxuT9l0k12RphJab4ejE.jpg) *Devler Kaldırımı* | Field | Value | |-------|-------| | Koruma Statüsü(leri) | UNESCO Dünya Mirası | | Süreç | Çatlak Gelişimi,Termal Büzülme | | Yapı Yönelimi | Düşey Kolonlar | | Kayaç Türü | Bazalt | | Tür(ler) | Kıyı Jeomorfolojik Alan | | Kolon Şekli | Çoğunlukla Altıgen | | Yapı Tipi | Sütunlu Bazalt | | Konum | Kuzey İrlanda | ## Article Content **Devler Kaldırımı** (**Giant’s Causeway**), **Kuzey İrlanda**’nın **Antrim **kıyısında yer alan ve **Paleojen** yaşlı bazalt [lav](/tr/detay/guzelcehisar-lav-sutunlari-bartin-b6e71/llms.txt) akıntılarının soğuması sonucunda gelişmiş sütunlu kaya yapılarıyla tanımlanan bir **kıyı jeomorfolojik **alanıdır. Bölge, çoğunluğu altıgen olmak üzere çokgen kesitli ve düşey doğrultulu kolonlardan oluşan düzenli bir bazalt topluluğu içerir. Bu yapılar, yaklaşık 60 milyon yıl önce gerçekleşen volkanik etkinlik sürecinde oluşmuş lavların katılaşma dinamikleriyle bağlantılıdır.[^1] Alan, jeolojik bütünlüğü ve temsil niteliği nedeniyle uluslararası koruma statüsüne sahiptir. ### **Konum ve Fiziki Çevre** [Devler Kaldırımı](/tr/detay/giants-causeway-63f90/llms.txt), **Birleşik Krallık**’a bağlı [Kuzey İrlanda](/tr/detay/ireland-c80db/llms.txt)’da, **County Antrim** kıyısında, **Bushmills **yerleşiminin kuzeydoğusunda konumlanır. Alan, Kuzey Atlantik’e açılan Causeway Coast üzerinde yer alır ve kayalık deniz kenarı boyunca uzanan volkanik kaya** **platformlarıyla tanımlanır. Deniz hattı, dalga etkisine açık falezler, doğal kaya basamakları ve düzensiz blok birikimleri içerir. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2026/02/22/2mcLlba9BU1CXEyq4v9joBfJBndT4wKb.jpg) *Devler Kaldırımı (Pixabay)* Saha, deniz seviyesinden yükselen bazalt çıkıntılar ile kıyıya paralel uzanan kayalık teraslardan oluşur. Bu morfoloji, deniz hattı boyunca farklı kotlarda gözlemlenebilen **lav **akıntı yüzeylerini açığa çıkarır. Çevrede yer alan **Dunseverick **bölgesi ile birlikte bütüncül bir jeolojik peyzaj oluşturur ve karasal ile denizel süreçlerin birlikte etkili olduğu bir kıyı ortamı niteliği taşır. ### **Jeolojik Oluşum** Devler Kaldırımı, kuzeydoğu Kuzey İrlanda deniz kenarında yer alan ve yüzeyde kalın bazalt tabakalarının gözlemlendiği bir volkanik istif alanıdır. Bölgenin temel **jeolojik **yapısı, farklı kalınlıklarda ve morfolojik özelliklerdeki **volkanik **enkaz tabakalarından oluşur. Bu tabakalar, deniz hattı boyunca açığa çıkan falezler ve kayalık platformlar aracılığıyla incelenebilir ve ardışık birikim süreçlerini yansıtır. Ayrıca, katılaşmış [magma](/tr/detay/volkanlar-nasil-patlar-aa60c/llms.txt) yüzeyleri büzülmesi sonucu ortaya çıkan sütunlu yapılar, bölgenin [volkanik aktivite](/tr/detay/active-and-extinct-volcanoes-of-turkiye-40a39/llms.txt) sonrası doğal çatlak sistemlerini gösterir. Kayaç örtüsü, **lokal tüf** ve volkanik enkaz katmanlarını da içerir. Bu çeşitlilik, lavların ara dönemlerdeki ayrışma ve soğuma koşullarına bağlı olarak şekillenmiştir. Bölgenin stratigrafik yapısı, tektonik süreçlerin ve volkanik birikimlerin etkileşimiyle belirlenmiş olup, Devler Kaldırımı, hem tabakalı sistemler hem de morfolojik yapılar açısından [Paleojen](/tr/detay/jeolojik-zamanlar-d5b20/llms.txt) öncesi ve sonrası jeolojik gelişmelerin izlerini taşır. #### **Paleojen Volkanizması** Devler Kaldırımı’ndaki [bazaltik](/tr/detay/basalt-cliffs-natural-monument-070b3/llms.txt) lav birikimleri, **Paleojen **dönemde **Kuzey Atlantik**’in açılma sürecine bağlı olarak meydana gelen magmatik faaliyetlerin sonucudur. Bu dönemde, manto kökenli **magma**, kabukta gelişen gerilme hatları boyunca yüzeye çıkmış ve geniş alanlara yayılan akıcı **lav **akıntıları oluşturmuştur. Ardışık ve çoklu püskürmelerle toplanan lav tabakaları, kuzey kıyısında geniş bir bazalt platosu meydana getirmiştir. Bu süreç, lavların farklı kalınlıklarda birikmesine ve morfolojik çeşitliliğin oluşmasına olanak sağlamıştır. Dik **falezler**, sütunlu yapılar ve istiflenmiş lav örtüleri, Paleojen volkanizmasının yüzeyde doğrudan gözlemlenebilen sonuçlarını temsil eder. Böylece, bölgedeki volkanik birikim, tektonik ayrılma hareketleriyle eş zamanlı olarak gerçekleşen uzun süreli ve ardışık magmatik faaliyetlerin somut bir göstergesidir. #### **Soğuma Dinamikleri** Devler Kaldırımı’ndaki magmatik akıntıların yüzeyde gözlenen sütunlu yapıları, lavların soğuma sürecine bağlı olarak oluşan termal gerilme ve büzülme mekanizmalarının bir sonucudur. Volkanik toplanmalar, yüzeye ulaştığında hızla çevresel sıcaklıkla temas etmiş ve bu ani soğuma, lavın hacimsel büzülmesine yol açmıştır. **Büzülme**, dikey doğrultuda **çatlak **sistemlerinin oluşmasına neden olmuş ve magmatik dik yapılarının karakteristik **altıgen **geometrilerini şekillendirmiştir. Soğuma süreci, lavın kalınlığı ve mineral bileşimiyle doğrudan ilişkilidir; daha kalın tabakalarda iç kısımlar daha yavaş soğurken yüzeydeki hızlı soğuma çatlakların başlangıç noktalarını belirlemiştir. Böylece Devler Kaldırımı, lavların termal ve mekanik soğuma dinamiklerini açık biçimde gösteren bir doğal laboratuvar işlevi görmektedir. ### **Kayaç Yapısı ve Stratigrafi** Devler Kaldırımı’nda baskın kayaç türü, Paleojen dönemine ait bazalt lavlarından oluşur. Bu bazaltlar, genellikle koyu gri renkte ve ince taneli bir yapıya sahiptir; lav akıntılarının hızlı soğuması sonucu kristalleşmiş mineraller içerir. Volkanik kaya tabakaları arasında lokal olarak tüf, lapilli ve volkanik enkazdan oluşan ara katmanlar gözlemlenir. Bu ara tabakalar, lav akıntıları arasındaki kısa süreli duraklamaları ve volkanik patlamaların geçici etkilerini yansıtır. Mineralojik bileşim bakımından, lavlarda **plajioklas** **feldispat**, **piroksen **ve **olivin **mineralleri yoğun olarak bulunur; bu da tabakaların mekanik dayanıklılığını ve erozyon süreçlerine karşı dirençlerini belirler. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2026/02/22/AUQ6qdam07yan9vPyBMXnlxGitYgERby.jpg) *Devler Kaldırımı (Pixabay)* Stratigrafik olarak Devler Kaldırımı birden çok ardışık magmatik akıntılardan oluşan katmanlı bir sistem olarak tanımlanır. Bazaltik katmanların kalınlıkları değişkenlik gösterir ve üst üste binmiş çok katmanlı bir istif oluşturur. Bazaltların ayrışma ve çatlama özellikleri, stratigrafik yapının yüzeydeki morfolojik görünümünü şekillendirir. Sütunlu bazalt yapıları, bu istifin dikey ve yatay doğrultuda mekanik olarak farklılaşan soğuma dinamiklerini ortaya koyar. Böylece bölge, hem kayaç bileşimi hem de **stratigrafik **düzeni açısından Paleojen volkanik süreçlerinin ayrıntılı bir kaydını sunar. ### **Yerleşim Ortamı** Devler Kaldırımı’nın yerleşim ortamı, Paleojen dönemdeki volkanik ve tektonik süreçlerin etkisiyle şekillenmiş bir kıyı platosu olarak yer alır. Jeolojik yapının dikey ve yatay değişkenlik göstermesi, drenaj, toprak oluşumu ve doğal erozyon süreçlerini etkilemiş; böylece bölgenin fiziksel çevresini ve ekolojik potansiyelini belirlemiştir. Yerleşim ortamı, aynı zamanda **tektonik hareketler **ve **deniz seviyesi **değişimleri ile etkileşim içinde olup, kıyı boyunca farklı yükselti ve eğimlerde **platolar**, **falezler **ve **kayalık **alanlar meydana getirmiştir. #### **Çökme Süreci** Devler Kaldırımı’nda bazaltik tabakalarının soğuma ve katılaşma sonrası mekanik zayıflıklar geliştirmesiyle başlamıştır. Magmatik akıntıların üst üste birikmesi sırasında meydana gelen iç gerilmeler, soğuma ve büzülme çatlaklarıyla birleşerek zamanla blokların yer değiştirmesine ve yüzeyde **çökme **alanlarının oluşmasına yol açmıştır. Bu süreç, özellikle tabaka kalınlıklarının değişken olduğu bölgelerde belirginleşmiş; dik falezlerde ve platoların kenar kısımlarında küçük çökmeler ile çatlak sistemleri ortaya çıkmıştır. Çökme süreci, aynı zamanda erozyon ve yağış etkisiyle hızlanmış, lav tabakalarının ayrışması ve parçalanmasıyla bölgedeki morfolojik çeşitliliğe katkı sağlamıştır. #### **Kıyı Gelişimi** Devler Kaldırımı kıyısının morfolojisi, bazaltik katmanlarının istiflenmesi ve çökme süreçlerinin etkileşimi sonucu şekillenmiştir. Falezler ve platolar boyunca açığa çıkan bazalt blokları, **dalga **ve **akıntı **etkisiyle zaman içinde aşınmış, kıyı boyunca doğal teraslar ve dik kayalık yapılar oluşmuştur. Kıyı şeridindeki bu oluşumlar, lav tabakalarının farklı direnç göstermesi nedeniyle değişken bir erozyon profili sunar. Ayrıca, deniz etkisiyle katmanlar arası boşlukların genişlemesi ve parçalanma süreci, kıyı hattının sürekli bir dinamik içinde evrilmesine yol açmıştır. Böylece, Devler Kaldırımı kıyısı, hem lav tabakalarının stratigrafik düzeni hem de deniz kaynaklı **aşınım **mekanizmalarının birlikte etkisiyle güncel şekil ve yapısını kazanmıştır. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2026/02/22/WuAfUd1mRjsIcN29MxsbfgQFUF6swNQV.jpg) *Devler Kaldırımı (Pixabay)* ### **Koruma Statüsü ve Alanın Önemi** Devler Kaldırımı, jeolojik, morfolojik ve paleontolojik değerleri nedeniyle **ulusal **ve **uluslararası **düzeyde korunması gereken bir alan olarak kabul edilmiştir. Bölge, stratigrafik olarak Paleojen döneme ait volkanik tabakaları ve bunların morfolojik sonuçlarını barındırması açısından bilimsel araştırmalara önemli katkılar sunar. Kıyı boyunca gözlemlenebilen sütunlu bazalt yapıları ve istiflenmiş lav akıntıları, jeoloji bilimi açısından nadir ve iyi korunmuş bir örnek teşkil etmektedir. Bu özellikleri nedeniyle alan, bilimsel incelemeler, eğitim amaçlı saha çalışmaları ve jeoturizm açısından yüksek değer taşır. Ayrıca, Devler Kaldırımı’nın korunması, doğal erozyon süreçleri ve insan etkileri nedeniyle ortaya çıkabilecek bozulmaların önlenmesi açısından önemlidir. Alanın statüsü, hem **doğal miras**ın sürdürülebilir yönetimini sağlamak hem de bilimsel verilerin gelecek nesillere aktarılmasını temin etmek amacıyla belirlenmiştir. Koruma uygulamaları, saha yönetimi, ziyaretçi yönlendirmeleri ve gözlem izinleri gibi düzenlemelerle desteklenmektedir. Bu çerçevede, Devler Kaldırımı hem jeolojik araştırmalar hem de eğitim ve turizm faaliyetleri için güvenli ve erişilebilir bir alan olarak işlev görmektedir. ## Academic Sources and References 1. Barbieri, Alessandra1. “Devler İrlanda Doğa görseli.” Pixabay. Son Erişim: 22 Şubat 2026. https://pixabay.com/tr/photos/devler-irlanda-do%c4%9fa-kayalar-5067573/ 2. Barbieri, Alessandra1. “İz Devler İrlanda görseli.” Pixabay. Son Erişim: 22 Şubat 2026. https://pixabay.com/tr/photos/iz-devler-irlanda-do%c4%9fa-manzara-5067571/ 3. British Geological Survey. “The Giant’s Causeway and Causeway Coast.” British Geological Survey. Son Erişim: 22 Şubat 2026. https://www.bgs.ac.uk/discovering-geology/maps-and-resources/office-geology/the-giants-causeway-and-causeway-coast/ 4. Department of Agriculture, Environment and Rural Affairs. “Giant’s Causeway World Heritage Site.” Department of Agriculture, Environment and Rural Affairs (Northern Ireland). Son Erişim: 22 Şubat 2026. https://www.daera-ni.gov.uk/articles/giants-causeway-world-heritage-site 5. Department of Agriculture, Environment and Rural Affairs. “Giant’s Causeway and Dunseverick ASSI.” Department of Agriculture, Environment and Rural Affairs (Northern Ireland). Son Erişim: 22 Şubat 2026. https://www.daera-ni.gov.uk/protected-areas/giants-causeway-and-dunseverick-assi 6. Hhach. “Kuzey İrlanda Devlerin Geçiş Yolu Bazalt görseli.” Pixabay. Son Erişim: 22 Şubat 2026. https://pixabay.com/tr/photos/kuzey-irlanda-devlerin-ge%c3%a7i%c5%9f-yolu-3801174/ 7. Maltese-Foods. “Devler Causeway Antrim Sahil Ziyaret Kuzey İrlanda, Dönüm noktası görseli.” Pixabay. Son Erişim: 22 Şubat 2026. https://pixabay.com/tr/photos/devler-causeway-antrim-sahil-ziyaret-218450/ 8. Simms, Michael J. “Subsidence, Not Erosion: Revisiting the Emplacement Environment of the Giant’s Causeway, Northern Ireland.” Proceedings of the Geologists’ Association 132, no. 3 (2021): 537–548. Son Erişim: 22 Şubat 2026. https://www.researchgate.net/publication/354072108\_Subsidence\_not\_erosion\_Revisiting\_the\_emplacement\_environment\_of\_the\_Giant%27s\_Causeway\_Northern\_Ireland 9. UNESCO Dünya Miras Merkezi. “Giant’s Causeway and Causeway Coast.” UNESCO Dünya Miras Merkezi. Son Erişim: 22 Şubat 2026. https://whc.unesco.org/en/list/369/ 10. UNESCO İngiltere Ulusal Komisyonu. “Giant’s Causeway ve Causeway Coast.” UNESCO İngiltere Ulusal Komisyonu, Aralık 2024. Son Erişim: 22 Şubat 2026. https://unesco.org.uk/site/assets/files/5168/ukncfswhs15v1\_1\_giants\_causeway.pdf 11. Volpin, Monica. “Devlerin Geçiş Yolu Bazalt Sütunlar Volkan görseli.” Pixabay. Son Erişim: 22 Şubat 2026. https://pixabay.com/tr/photos/devlerin-ge%c3%a7i%c5%9f-yolu-bazalt-s%c3%bctunlar-7227161/ ## Citations [^1]: UNESCO Dünya Mirası Merkezi, “Giant’s Causeway and Causeway Coast,” UNESCO Dünya Miras Merkezi, Son Erişim: 22 Şubat 2026, https://whc.unesco.org/en/list/369/ ## Related Articles - [Küfeki Taşı](//detay/kufeki-tasi-9589d/llms.txt) - [Kan Yağmuru](//detay/kan-yagmuru-d4f04/llms.txt)