--- title: Debian slug: debian-0cec8 url: /detay/debian-0cec8 type: article language: Türkçe entity: primary: Debian type: article disambiguation: Debian: Özgür yazılım işletim sistemi, geniş donanım desteği ve güvenilir arşiv sunar. categories: - name: Yazılım Ve Yapay Zekâ slug: yazilim-ve-yapay-zeka url: /kategori/yazilim-ve-yapay-zeka tags: - İşletim Sistemi - Teknoloji - Linux - Yazılım author: Esma Oğuz created_at: 2025-08-16T10:12:50.961763+03:00 updated_at: 2025-08-23T10:19:37.426754+03:00 --- # Debian ## KURE Information Cards ![indir.png](https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/08/18/logU2kowyaBWiQDeQokGNwEoioC840sn.png) *Debian* | Field | Value | |-------|-------| | İlk Yayın Tarihi(Sayısal) | 1993 | | Taban | GNU/Linux + Debian Paket Deposu + Çoklu Masaüstü Ortamı (GNOME, KDE Plasma, XFCE, LXQt, vb.) | | Temel Teknolojiler ve Mimariler | Linux Çekirdeği (Varsayılan) + Hurd ve kFreeBSD Denemeleri APT Paket Yönetim Sistemi DEB Paket Formatı Çoklu Mimari Desteği (x86, ARM, RISC-V, PowerPC, vb.) | | Lisans | Çoğunlukla GNU General Public License (GPL) + Çeşitli Özgür Yazılım Lisansları | | Geliştirici(ler) | Debian Project (Topluluk Tabanlı,Gönüllüler Tarafından) | ## Article Content [Debian](/tr/detay/debian-fe6e7/llms.txt), özgür yazılım ilkeleri üzerine inşa edilmiş, çok sayıda donanım mimarisini destekleyen ve dünya çapında gönüllülerin katkısıyla geliştirilen bir işletim sistemi dağıtımıdır. Çekirdek olarak ağırlıklı [Linux](/tr/detay/linux-d08e7/llms.txt) kullanmakla birlikte GNU araçlarıyla birlikte gelir. Debian projesinin amacı, yalnızca özgür yazılımlardan oluşan, güvenilir, kararlı ve geniş bir yazılım arşivine sahip bir sistem sağlamaktır. ### **Kuruluş ve İlk Yıllar** Debian projesi, 16 Ağustos 1993’te Ian Murdock tarafından başlatılmıştır. Murdock’un yayımladığı **Debian Manifestosu**’nda, dağıtımın Linux ve GNU topluluklarının ruhuna uygun olarak açık, dikkatli geliştirilmiş ve tamamen özgür yazılımlardan oluşacağı belirtilmiştir. Kasım 1994 ile Kasım 1995 arasında Debian, GNU Projesi tarafından desteklenmiş; ardından bağımsız bir topluluk girişimi olarak gelişimini sürdürmüştür. ### **Liderlik** Debian, demokratik bir liderlik sürecine sahiptir ve proje lideri her yıl seçimle belirlenir. Kuruluşundan bu yana şu isimler görev almıştır: - Ian Murdock (1993–1996) - Bruce Perens (1996–1997) - Ian Jackson (1998) - Wichert Akkerman (1999–2001) - Ben Collins (2001–2002) - Bdale Garbee (2002–2003) - Martin Michlmayr (2003–2005) - Branden Robinson (2005–2006) - Anthony Towns (2006–2007) - Sam Hocevar (2007–2008) - Steve McIntyre (2008–2010) - Stefano Zacchiroli (2010–2013) - Lucas Nussbaum (2013–2015) - Neil McGovern (2015–2016) - Mehdi Dogguy (2016–2017) - Chris Lamb (2017–2019) - Sam Hartman (2019–2020) - Jonathan Carter (2020–2024) - Andreas Tille (2024– ). ### **Sürüm Gelişimi** #### **0.x Serisi** Debian’ın ilk deneme sürümleri 1993 yılında yayımlanmıştır. Debian 0.91 (Ocak 1994) basit paket sistemiyle test amaçlı sunulmuştur. 0.93R5 (Mart 1995) ile **dpkg** paket yöneticisine geçilmiş, 0.93R6 (Kasım 1995) ise a.out ikili formatını kullanan son sürüm olmuştur. #### **1.x ve 2.x Serileri** Debian 1.1 “Buzz” (Haziran 1996), ELF formatı kullanan ilk sürüm olmuş ve 474 paket içermiştir. 1.2 “Rex” (Aralık 1996) 848 pakete, 1.3 “Bo” (Haziran 1997) ise 974 pakete ulaşmıştır. Debian 2.0 “Hamm” (Temmuz 1998) çoklu mimari desteğini (Intel ve Motorola 68000) tanıtmış, libc6 kütüphanesine geçmiştir. 2.1 “Slink” (Mart 1999) Alpha ve SPARC mimarilerini eklemiş, **APT** paket yöneticisini tanıtmıştır. #### **3.x ve 4.x Serileri** Debian 3.0 “Woody” (Temmuz 2002) ARM, PowerPC, mips, mipsel ve s/390 gibi ek mimarileri desteklemiştir. Debian 3.1 “Sarge” (Haziran 2005), yeni **debian-installer**, OpenOffice.org, Firefox ve Thunderbird gibi uygulamaları içermiştir. Debian 4.0 “Etch” (Nisan 2007), AMD64 desteği eklemiş, m68k desteğini kaldırmış ve grafiksel kurulum seçeneği sunmuştur. #### **5.x ve 6.x Serileri** Debian 5.0 “Lenny” (Şubat 2009) yeni ARM portları, artırılmış paket sayısı ve mikro sürümleme sistemini tanıtmıştır. Debian 6.0 “Squeeze” (Şubat 2011), Debian GNU/kFreeBSD portlarını eklemiş, **DKMS** ve paralel init desteği getirmiştir. #### **7.x–10.x Serileri** Debian 7 “Wheezy” (Mayıs 2013) çoklu masaüstü ortamı desteğini (GNOME, KDE, Xfce, LXDE) güçlendirmiştir. Debian 8 “Jessie” (Nisan 2015) systemd’ye geçmiştir. Debian 9 “Stretch” (Haziran 2017) güvenlik ve paket güncellemelerine odaklanmıştır. Debian 10 “Buster” (Temmuz 2019) **AppArmor** güvenlik modüllerini varsayılan olarak etkinleştirmiştir. #### **11.x ve 12.x Serileri** Debian 11 “Bullseye” (Ağustos 2021), **exFAT** desteği ve sürücüsüz yazdırma özelliği eklemiştir. Debian 12 “Bookworm” (Haziran 2023), “non-free-firmware” bileşenini tanıtarak donanım uyumluluğunu artırmıştır. Debian 13 “Trixie” geliştirme aşamasında olup test sürümü olarak sunulmaktadır. ## Academic Sources and References 1. Debian Project. "Appendix A. The Debian Manifesto." debian.org. erişim 16 Ağustos 2025. https://www.debian.org/doc/manuals/project-history/manifesto.en.html. 2. Debian Project. "Chapter 1. Introduction -- What is the Debian Project?." debian.org erişim 16 Ağustos 2025. https://www.debian.org/doc/manuals/project-history/intro.en.html. 3. Debian Project. "Chapter 2. Leadership." debian.org. erişim 16 Ağustos 2025. https://www.debian.org/doc/manuals/project-history/leaders.en.html. 4. Debian Project. "Chapter 3. Debian Releases." debian.org. erişim 16 Ağustos 2025. https://www.debian.org/doc/manuals/project-history/releases.en.html. 5. Debian Project. "Chapter 4. A Detailed History." debian.org. erişim 16 Ağustos 2025. https://www.debian.org/doc/manuals/project-history/detailed.en.html. 6. Debian Project. "Debian." Debian, 2024. erişim 16 Ağustos 2025. https://www.debian.org/. ## Related Articles - [Pardus İşletim Sistemi](//detay/pardus-isletim-sistemi-2/llms.txt) - [Linux](//detay/linux-d08e7/llms.txt)