--- title: Darmstadtiyum (Ds) slug: darmstadtiyum-ds-24b3b url: /detay/darmstadtiyum-ds-24b3b type: article language: Türkçe entity: primary: Darmstadtiyum (Ds) type: article disambiguation: Darmstadtiyum (Ds): Sentetik, radyoaktif element. 1994'te keşfedildi. Platine benzer özellikler gösterir. categories: - name: Fizik slug: fizik url: /kategori/fizik - name: Kimya slug: kimya url: /kategori/kimya - name: Malzeme Bilimi, Metalürji Ve Maden slug: malzeme-bilimi-metalurji-ve-maden url: /kategori/malzeme-bilimi-metalurji-ve-maden tags: - GSI Helmholtz - Darmstadtiyum - Sentetik element - Radyoaktivite - Periyodik tablo author: Caner Sefa Koçyiğit created_at: 2025-07-03T00:15:29.305894+03:00 updated_at: 2025-07-07T21:57:04.700614+03:00 image: https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/07/02/GCFPaq3mG5D5HPThpYEllI5IuWmhIgeX.png --- # Darmstadtiyum (Ds) ## KURE Information Cards ![Gemini_Generated_Image_xnbh8sxnbh8sxnbh.png](https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/07/02/DhfgWn3mLjb6g3z8id4gBURIRyndOWaa.png) *Darmstadtiyum (Ds)* | Field | Value | |-------|-------| | Periyodik Sırası(Metin) | 7 | | Keşif Yılı(ları)(Metin) | 1994 | | Grup(Metin) | 10 (Geçiş Metali) | | Etimoloji(ler) | Almanya'nın Darmstadt şehri | | Kaşif(ler) | G. Münzenberg ve arkadaşları,P. Armbruster,GSI (Darmstadt) ekibi | | Atom Numarası(Metin) | 110 | | Atom Ağırlığı(Metin) | (281) g/mol (en kararlı izotop ²⁸¹Ds için) | | Önemli İzotoplar | ²⁸¹Ds (Yarı ömür: ~12,7-22,8 saniye) | | Elektron Dizilimi | [Rn] 5f¹⁴6d⁹7s¹ (beklenen) | ## Article Content [Darmstadtiyum](/tr/detay/darmstadtium-ds-bca51/llms.txt), periyodik tablonun 110. sırasında yer alan, sentetik ve son derece radyoaktif bir [elementtir](/tr/detay/element-b9496/llms.txt). 1994 yılında Almanya'daki GSI Helmholtz Ağır İyon Araştırma Merkezi'nde keşfedilmiş olup adını bu merkezin bulunduğu Darmstadt şehrinden alır. Özelliklerinin tamamı, bugüne kadar üretilen çok az sayıdaki atom üzerinden yapılan gözlemlere ve teorik hesaplamalara dayanmaktadır. ### **Sınıflandırma ve Temel Özellikler** Darmstadtiyum (Ds), periyodik tablonun 7. periyodunda, 10. grupta yer alan bir geçiş metalidir. Elektron dizilimi [Rn] 5f¹⁴6d⁹7s¹ olarak beklenmektedir. Bu elektronik yapısı, onu periyodik tablodaki değerli metallerden biri olan platinin daha ağır bir homoloğu olarak konumlandırır. Teorik hesaplamalar, [darmstadtiyumun](/tr/detay/darmstadtium-ds-0f13a/llms.txt) oda sıcaklığında katı halde ve [platin](/tr/detay/platin-b6264/llms.txt) grubu metallerine benzer şekilde asil bir metal olacağını öngörmektedir. ### **Keşfi** Darmstadtiyum, ilk olarak 9 Kasım 1994'te Almanya'nın Darmstadt kentindeki GSI Helmholtz Ağır İyon Araştırma Merkezi'nde (Gesellschaft für Schwerionenforschung) Peter Armbruster ve Gottfried Münzenberg liderliğindeki uluslararası bir ekip tarafından sentezlenmiştir. Keşif, kurşun-208 (²⁰⁸Pb) hedeflerinin, bir parçacık hızlandırıcıda yüksek hızlara çıkarılan nikel-62 (⁶²Ni) iyonlarıyla bombardıman edilmesiyle gerçekleştirilmiştir. Bu füzyon reaksiyonu sonucunda, darmstadtiyum-269 (²⁶⁹Ds) izotopunun sadece birkaç atomu üretilmiş ve tanımlanmıştır. Keşif, 2001 yılında Uluslararası Temel ve Uygulamalı Kimya Birliği (IUPAC) tarafından resmi olarak tanınmıştır. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/07/02/IuvyGVX24uI6bqxOB7q7n744MHprhxBP.png) *Darmstadtiyum (Yapay Zeka İle Üretilmiştir.)* ### **Etimoloji** Elementin adı, kaşifleri olan GSI ekibi tarafından, keşfin yapıldığı ve GSI laboratuvarının bulunduğu Almanya'nın Darmstadt şehrine ithafen "darmstadtium" olarak önerilmiştir. İsim, 2003 yılında IUPAC tarafından resmi olarak kabul edilmiştir. ### **Doğada Bulunuşu** Darmstadtiyum, doğada bulunmayan, tamamen sentetik bir [elementtir](/tr/detay/element-7/llms.txt). Sadece laboratuvar koşullarında, parçacık hızlandırıcılarda gerçekleştirilen nikel ve kurşun atomlarının füzyonu gibi nükleer reaksiyonlar yoluyla ve son derece küçük miktarlarda üretilebilmektedir. Bugüne kadar sadece birkaç atomu başarıyla sentezlenip gözlemlenebilmiştir. ### **Fiziksel ve Kimyasal Özellikleri** Darmstadtiyumun fiziksel ve kimyasal özellikleri hakkında mevcut bilgiler son derece sınırlıdır ve büyük ölçüde teorik modellere dayanmaktadır. Oda sıcaklığında katı olacağı ve muhtemelen metalik bir görünüme sahip olacağı öngörülmektedir. Yoğunluk, erime ve kaynama noktaları ise henüz deneysel olarak belirlenmemiştir. Kimyasal olarak, platin grubu metallerine (platin, paladyum vb.) benzer özellikler göstermesi ve asil bir metal olarak davranması beklenir. Olası oksidasyon durumları arasında +2, +4 ve +6 yer alabilir. En uzun ömürlü bilinen izotopu olan ²⁸¹Ds'nin atom ağırlığı ise yaklaşık 281 g/mol'dür. ### **İzotopları** Darmstadtiyumun bilinen 7 tane izotopu vardır ve hepsi son derece radyoaktif ve kararsızdır. Bilinen [izotopları](/tr/detay/izotop-750455/llms.txt) ²⁶⁷Ds ile ²⁸¹Ds arasında yer alır. - **²⁸¹Ds: **Bilinen en uzun ömürlü izotopudur ve yarı ömrü yaklaşık 12,7 saniye ile 22,8 saniye arasında ölçülmüştür. Kendiliğinden fisyona uğrayarak veya alfa bozunmasıyla hassiyum-277'ye (²⁷⁷Hs) dönüşerek bozunur. ### **Kullanım Alanları** Darmstadtiyumun son derece kısa yarı ömrü, elde edilme zorluğu ve üretilen miktarının aşırı derecede az olması (sadece birkaç atom) nedeniyle, günümüzde temel bilimsel araştırma dışında pratik bir kullanım alanı bulunmamaktadır. Üretimi sadece nükleer fizik ve kimyanın sınırlarını anlamak, ağır çekirdeklerin yapısını, kararlılığını ve kimyasal davranışlarını incelemek amacıyla yapılmaktadır. ### **Biyolojik Rolü ve Önlemler** Darmstadtiyumun bilinen bir biyolojik rolü yoktur. Aşırı radyoaktivitesi ve kararsızlığı nedeniyle, eğer yeterli miktarda üretilebilseydi son derece tehlikeli ve toksik bir madde olurdu. Ancak, bugüne kadar sadece birkaç atomu sentezlenebildiği için standart biyolojik etkilerinden veya alınması gereken özel önlemlerden bahsetmek pratik olarak anlamlı değildir. Laboratuvar ortamında üretildiğinde, tüm radyoaktif maddeler için geçerli olan standart güvenlik protokolleri uygulanır. ## Academic Sources and References 1. National Center for Biotechnology Information. “Darmstadtium.” PubChem Compound Database CID 135476787. Erişim: 2 Temmuz 2025. https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/DarmstadtiumTÜBİTAK Bilim Genç. “Darmstadtiyum.” Bilim Genç. Erişim: 3 Temmuz 2025. https://bilimgenc.tubitak.gov.tr/periyodik-tablo/darmstadtiyum ## Related Articles - [Samaryum (Sm)](//detay/samaryum-sm-15ea0/llms.txt) - [Prometyum (Pm)](//detay/prometyum-pm-073b5/llms.txt) - [Seryum (Ce)](//detay/seryum-ce-74fdb/llms.txt) - [Flerovyum (Fl)](//detay/flerovyum-fl-e5fd2/llms.txt)