--- title: Dara Antik Kenti slug: dara-antik-kenti-b9c7f url: /detay/dara-antik-kenti-b9c7f type: article language: Türkçe entity: primary: Dara Antik Kenti type: article disambiguation: Dara Antik Kenti: Mardin'deki Bizans kalesi. Tarihi surları ve mimarisiyle büyüleyici. categories: - name: Jeoloji Ve Yeryüzü Bilimleri slug: jeoloji-ve-yeryuzu-bilimleri url: /kategori/jeoloji-ve-yeryuzu-bilimleri - name: Seyahat Ve Turizm slug: seyahat-ve-turizm url: /kategori/seyahat-ve-turizm tags: - Mozaikli Yapı - Mezarlık Alanı - Anastasiopolis - III Darius - Dara Antik Kenti - arkeolojik alanlar - Bizans Dönemi - Surlar - Mardin - Mezopotamya author: Ahsen Güneş created_at: 2025-05-02T00:49:20.029586+03:00 updated_at: 2025-05-02T14:38:36.566262+03:00 image: https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/05/01/mABS5b558dQdj0fiLxkO6YgGnFxQjk1C.jpg --- # Dara Antik Kenti ## KURE Information Cards ### KURE Information Card: Dara Antik Kenti ![dara.jpg](https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/05/01/YEMAhgmhy9ijuBu3oKRcXiWsxVsvPH2U.jpg) | Field | Value | |-------|-------| | Kuruluş(Metin) | M.Ö. 1. yüzyıl (Arsakes Parth devleti tarafından) | | Tarihi Dönemler | Roma İmparatorluğu, Bizans, Sasani İmparatorluğu, Artuklu Beyliği | | Öne Çıkan Özellik(ler) | Stratejik konum,mezarlık alanları,askeri garnizon olarak kullanılması,su kaynakları | | Önemli Yapı(lar) | Kaya mezarları,mozaikli yapılar,vaftiz teknesi,kiliseler,Agora caddesi,surlar,çok katlı galeri mezar | | Konum | Mardin,Suriye sınırına 10 km,Türkiye – Nisibis (Nusaybin) yakınları | ## Article Content **Dara Antik Kenti**, Türkiye’nin Mardin iline bağlı Oğuz Köyü sınırları içerisinde yer almaktadır. Mezopotamya Ovası’nın son noktasında, Tur Abdin Dağları’nın başlangıcında, doğu-batı yönlü uzanan bir dere yatağında, doğal kireçtaşı kayalıkların içine inşa edilmiştir. Kent, konum olarak Mardin’e 30 kilometre, Nusaybin’e 20 kilometre ve Suriye sınırına yaklaşık 10 kilometre mesafededir. Antik çağda bu bölgede akan dereye **Cordis** adı verilmiştir. Günümüzdeki köy yerleşimi 18. yüzyılın sonlarında kurulmuştur. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/05/01/NMjpDlSm4p6DFUBBpZZGSdbThMBj1v8F.jpg) [Dara Antik Kenti (T.C. Mardin Valiliği)](http://www.mardin.gov.tr/dara-antik-kenti) ### **İsim Kökeni ve İlk Dönem Bilgileri** Dara adının kökeni, Antik İran hükümdarlarından **III. Darius** ile ilişkilendirilir. Süryani tarihçi **Abu’l Farac'**a göre III. Darius, Büyük İskender ile yaptığı savaşta burada öldürülmüş, bu nedenle kent Dara adını almıştır. Antik kaynaklarda geçen bir diğer bilgiye göre, kent **Arsakes** tarafından kurulmuş ve ilk olarak **Zapaortenon Dağı** üzerinde inşa edilmiştir (Pompeius Trogus'un aktarımlarına dayanarak Iustinus tarafından kaydedilmiştir). Ancak arkeolojik kazılarda, bu ilk anlatıların ötesinde, M.Ö. 3 binlere tarihlenen izlere de rastlanmıştır. ### **Roma ve Bizans Dönemi** Dara, Roma-Sasani savaşlarının yoğunlaştığı dönemde önemli bir stratejik üs hâline gelmiştir. M.S. 503 yılında Sasanilerle yapılan savaşta Doğu Roma ordusu ağır bir yenilgi almış, bunun üzerine Doğu Roma İmparatoru **Anastasius I** (491–518) M.S. 507-508 yıllarında kenti, bir **askerî garnizon şehri** olarak yeniden inşa ettirmiştir. Kent bu dönemde **Anastasiopolis** olarak da adlandırılmıştır. Anastasius, kente 4 kilometrelik çift hatlı surlar, tahkimatlar ve su sarnıçları yaptırarak Dara’yı Mezopotamya’daki en önemli askerî merkez hâline getirmiştir. Bizans İmparatoru **I. Justinianus** (527–565) döneminde kent daha da güçlendirilmiş, surlar ve savunma sistemleri iyileştirilmiştir. Dara, **Justinianus’un doğudaki en önemli savunma hattı** olmuştur. Kentin askerî mimarisi, Sasani tehditlerine karşı geliştirilmiş olup uzun yıllar Bizans - Sasani sınırındaki başlıca savunma noktalarından biri olmuştur. ### **Siyasi ve Askerî Tarih** Dara Antik Kenti, 573-591 ve 606-620 yılları arasında iki kez **Sasani hâkimiyeti** altına girmiştir. M.S. 640 yılında İslam orduları tarafından fethedilmiş ve Arap hâkimiyetine geçmiştir. 10. yüzyılda tekrar Bizans kontrolüne giren Dara, 1150 yılında **Artuklu Beyi Timurtaş** tarafından fethedilmiştir. 13. yüzyılda bölgeyi istila eden **İlhanlılar** tarafından büyük ölçüde tahrip edilmiş, bu süreçten sonra kent yavaş yavaş terk edilmiştir. Zamanla köy yerleşimi antik yapılarla iç içe gelişmiş, antik kent kalıntılarının büyük kısmı köy evlerinin altında kalmıştır. ### **Kentsel Yapı ve Mimari Unsurlar** Dara, doğal kaya yapısına uyumlu olarak inşa edilmiştir. Kentin mimari yapısı Roma ve Bizans askerî şehir mimarisinin tipik örneklerini taşır. #### **Nekropol Alanı (Mezarlıklar)** Kentin batısındaki tepelerde, taş ocağı olarak kullanılan alan daha sonra mezarlığa çevrilmiştir. Kaya mezarları, lahitler ve basit sanduka mezarlar dikkat çeker. Bu alan Pagan, Hristiyan ve İslam dönemlerine ait ölü gömme geleneklerinin izlerini barındırır. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/05/01/IQ4M6T4WJnuA386T1OacCMot3M27D0bV.jpg) *Mezarlık Alan (T.C. Mardin Valiliği)* #### **Surlar** Kenti çevreleyen 4 kilometrelik sur hattı, 2 metre kalınlığında çift duvarlı ve 28 kule ile desteklenmiştir. Surların büyük bölümü günümüze ulaşamamıştır. İki ana kapıdan biri batıda, diğeri doğudadır. #### **Nekropol Alanı** Kentin güneyinde ve kuzeydoğusunda yer alan mezarlık alanlarında, kaya mezarlar, lahit mezarlar, sanduka mezarlar ve yer altı galeri mezarlar bulunur. Pagan dönemden Hristiyan döneme geçişi gösteren mezar türleri bir arada yer alır. #### **Çok Katlı Galeri Mezar** Kaya içerisine oyulmuş olan **üç katlı mezar yapısı**, çeşitli odalar ve koridorlardan oluşur. Üst katında **Hz. Ezekiel’in ölülere can verme mucizesi**ni betimleyen figürler yer alır. Bu sahne, dönemin dinsel inançlarını ve mezar sanatı anlayışını yansıtmaktadır. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/05/01/V9kzhYT3HScgUQS3Y8zTrQcWsivOQKFX.jpg) *Çok Katlı Galeri Mezar (T.C. Mardin Valiliği)* #### **Agora Caddesi** Kentin ana ticaret aksını oluşturan cadde, doğu-batı doğrultusunda uzanır ve taş döşelidir. Caddenin her iki tarafında dükkânlar ve depo alanları yer alır. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/05/01/cSxElcvipLlozXyaf7F2FDmgTsv1OWUn.jpg) *Agora Caddesi (T.C. Mardin Valiliği)* #### **Köprüler** Kentte biri sur dışında, üçü şehir içinde olmak üzere toplam dört köprü bulunmaktadır. Bunlar, Cordis Deresi üzerinde inşa edilmiş taş köprülerdir. Su yönetimi ve ulaşım açısından önemlidir. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/05/01/livxpKaErYwgkWdMIIkCgajQJdpXQ8oj.jpg) *Köprüler (T.C. Mardin Valiliği)* #### **Maksem ve Sarnıçlar** Kentte su ihtiyacı, Cordis Deresi'nin suyu kireçtaşı kayalara oyularak oluşturulan su tünelleri ve depolama yapıları aracılığıyla karşılanmıştır. Maksem, bu su sisteminin merkez deposudur ve kuşatma dönemlerinde su kaynağı olarak kullanılmıştır. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/05/01/lq0MfbgSpUxuJEFmoTS6tngVURVcHjCE.jpg) *Sarnıçlar (T.C. Mardin Valiliği)* #### **Büyük Kilise ve Vaftizhane** Bizans dönemine ait basilika tipi büyük kilise, üç nefli planı ve mihrap bölgesi ile dikkat çeker. Bitkisel motifli taş işçiliği örnekleri görülür. Kilisenin kuzeyinde büyük bir vaftiz havuzu yer alır. #### **Aziz Bartholomew Kilisesi** 12 havariden biri olan Aziz Bartholomew’e adanmış olan bu yapı, Süryani Hristiyan geleneğine göre kentte inşa edilmiştir. Kent, aynı zamanda Bartholomew’in dinî faaliyetlerine sahne olmuştur. #### **Mozaikli Yapı** 2009 yılında açığa çıkarılan bu yapı, dört odalıdır ve mozaik zeminle döşelidir. Üzerinde Grekçe yazıtlar yer alır. İmparator Anastasius dönemine tarihlenir. #### **İslami Mezarlık ve Türbe** Kentin kuzeydoğusunda yer alan **İslami dönem mezarlığı**, 12. yüzyıldan itibaren kullanılmaya başlanmıştır. 14-15. yüzyıla tarihlenen küçük türbe yapısı da alanda bulunmaktadır. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/05/01/iyXZ9pe6WKKz8OLhptruKaCOHRsw51xj.jpg) *Türbe (T.C. Mardin Valiliği)* ### **Kazılar ve Günümüzdeki Durumu** Dara Antik Kenti’nde arkeolojik kazılar 1986 yılında başlamıştır. Mardin Müzesi başkanlığında sürdürülen çalışmalar, kentin çok katmanlı yapısını ve mimari çeşitliliğini ortaya çıkarmıştır. Günümüzde Dara, turistik ziyaretlere açık bir ören yeridir. Ancak köy yerleşiminin antik kalıntılarla iç içe olması, arkeolojik çalışmaların genişlemesini sınırlamaktadır. ## Academic Sources and References 1. T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı. “Dara Antik Kenti.” Kültür Portalı. Erişim 2 Mayıs 2025. https://www.kulturportali.gov.tr/turkiye/mardin/gezilecekyer/dara-antik-kentiT.C. Mardin Valiliği. “Dara Antik Kenti.” Erişim 2 Mayıs 2025. http://www.mardin.gov.tr/dara-antik-kenti#gallery-15 ## Related Articles - [Kilistra Antik Kenti](//detay/kilistra-antik-kenti-48051/llms.txt)