--- title: Dall Koyunu (Ovis dalli) slug: dall-koyunu-ovis-dalli url: /detay/dall-koyunu-ovis-dalli type: article language: Türkçe entity: primary: Dall Koyunu (Ovis dalli) type: article disambiguation: Dall Koyunu (Ovis dalli): Kuzey Amerika'nın nadir yaban koyunu. İnce boynuzlu, dağlık alanlarda yaşar. tags: - Dall koyunu - yaban hayatı - üreme - Fiziksel özellikler author: Oğuzhan Özdemir created_at: 2025-01-27T15:15:46.632762+03:00 updated_at: 2025-04-17T12:36:00.329208+03:00 --- # Dall Koyunu (Ovis dalli) ## Article Content İnce boynuzlu koyun olarak da bilinen Dall koyunu, Kuzey Amerika’nın kuzeybatı bölgelerine özgü bir yaban koyunudur. “Dall” adı, Amerikalı bir doğa bilimci olan William Healey Dall’a (1845-1927) ithafen verilmiştir. Kuzey bölgelerde yaşayan *Ovis dalli dalli* ve güney bölgelerde yaşayan ve “kaya koyunu” olarak da adlandırılan *Ovis dalli stonei* isimli iki alt türü vardır. Dall koyunu dağlık bölgelerin çimenlik ve sazlık yerlerinde yaşar. ### **Fiziksel Özellikleri** Dall koyununun kürkü kirli beyaz renktedir. Kutup koşullarında hayatta kalmasını sağlayan kürkünün kalınlığı, [kış](/tr/detay/kis-4/llms.txt) aylarında 5 cm’ye kadar ulaşır. Fiziksel yapısı, cinsel olarak çiftyapılılık sergiler. Erkeği yani [koç](/tr/detay/koc-3/llms.txt), dişiden daha iri yapıdadır ve ağırlığı 70-80 kg arasındadır. Dişinin ağırlığı ise 45-50 kg arasındadır. Kış aylarında diğer birçok kutup canlısı [gibi](/tr/detay/gibi-749510/llms.txt) yiyecek bulmakta zorlanır, bu nedenle yetişkinler vücut kütlelerinin %16’sına, yavrular ise %40’ına kadarını kaybedebilir. Dall koyununun ortalama yaşam süresi 12 ile 16 yıl arasıdır. Yavrular yaklaşık 2 aylıkken boynuz çıkarmaya başlar. Dişinin boynuzları, erkeklerin boynuzlarına göre oldukça ince ve küçüktür. Erkeğin boynuzları büyük, kalın ve oldukça kıvrımlıdır. Genç erkeğin boynuzları 3 yaşına gelene kadar dişininkinden çok farklı değildir [fakat](/tr/detay/fakat/llms.txt) 3 yaşından sonra çok [hızlı](/tr/detay/hizli/llms.txt) bir şekilde büyür ve kıvrılır. Sürüdeki bir yetişkin erkek, ilkbahardan sonbahara kadar aralıksız büyüyen büyük boynuzlarıyla hemen ayırt edilebilir. Boynuzlarındaki karakteristik halkalarına (*annulus*) bakılarak yaşı da belirlenebilir. ### **Besin Kaynakları** Dall koyununun diyetinin [önemli](/tr/detay/onemli-0325c/llms.txt) bir kısmı yiyecek kıtlığının olduğu kış aylarında kuru ve donmuş çimler, likenler ve bazen yosunlar oluşturur. [Yaz](/tr/detay/yaz-3/llms.txt) aylarında bol miktarda ve çeşitte [bitki](/tr/detay/bitki-2/llms.txt) tüketir. Bu tür için en önemli besin kaynaklarından biri de mineralli kayalardır. Özellikle ilkbaharda, bölgelerinde [yer](/tr/detay/yer-2/llms.txt) alan bol mineralli kayaç oluşumlarını sürüler hâlinde ziyaret eder ve kayaçları ve toprağı yalar. Tıpkı bazı geyik türleri, filler, sincaplar ve tilkilerde olduğu gibi koyunların da özellikle kemik ve [kas](/tr/detay/kas-750484/llms.txt) dokuları için fosfor, sodyum, kalsiyum, demir ve çinkoya ihtiyacı vardır; bu da mineralli kayaçlardan giderilir. Koyun sürüleri karşılaştığında bazen yavrular farklı sürülere karışır. Bu durumun Dall koyununun [genetik](/tr/detay/genetik-748095/llms.txt) çeşitliliğine katkısı olduğu düşünülmektedir. ### **Üremeleri** Kuzuları, genellikle [mayıs](/tr/detay/mayis-748394/llms.txt) ayı sonlarında veya [haziran](/tr/detay/haziran-748426/llms.txt) ayının ilk haftalarında doğar. Koyun, kuzulama zamanı yaklaştığında engebeli kayalıkların arasında yalnız kalıp yırtıcılardan korunabileceği alanlar arar. Bir kuzu, doğumdan bir [hafta](/tr/detay/hafta-2/llms.txt) sonra bitki örtüsünden beslenmeye başlasa da sütten kesilme genellikle [ekim](/tr/detay/ekim-748436/llms.txt) ayı başlarında görülür. Bir koyunun ilk yavrulaması 3 veya 4 yaşında gerçekleşir ve yılda [sadece](/tr/detay/sadece-e8b50/llms.txt) bir kuzu dünyaya getirir. Bir kuzunun hayatındaki en kritik [dönem](/tr/detay/donem-3/llms.txt) yaşamının ilk 30 ilâ 45 günüdür. En savunmasız olduğu ve [ölüm](/tr/detay/olum-2/llms.txt) oranlarının en yüksek olduğu [zaman](/tr/detay/zaman-2/llms.txt) bu dönemdir. Sürü hâlinde yaşamanın getirdiği zorunlulukla sürüde düzeni ve hiyerarşiyi sağlamak bu canlının hayatta kalması için çok önemlidir. Dall koyun sürüsünde sosyal [düzen](/tr/detay/duzen-3/llms.txt) ve baskınlık derecelerinin belirlenmesi, kafa kafaya çarpışmak da dâhil olmak üzere birkaç farklı [davranış](/tr/detay/davranis-749902/llms.txt) ile sağlanır. Koçlar, boynuzlarıyla birbirlerine çarpmak için belirli bir mesafeden hızla koşar. Bu davranışa ek olarak bacaklarını güçlü şekilde yere vurmaları, birbirlerinin üzerlerine binmeye çalışmaları gibi başka güç gösterisi hareketleri de vardır. Dişiler arasında da aynı güç gösterileri yiyecek veya konaklama yerleri için [rekabet](/tr/detay/rekabet-2/llms.txt) ederken görülür. Yavrularda ise aynı davranışlar oyunlarının bir parçasıdır. Dall koyununun popülasyonundaki değişimler, bir dizi çevresel faktöre bağlı olarak dönemsel dalgalanmalar şeklindedir. İyi uyum sağladığı kutup iklimi koşullarında popülasyonu dengeli bir şekilde değişirken, yaz kuraklığı, normalden kalın [kar](/tr/detay/kar-5/llms.txt) tabakası veya diğer şiddetli hava olaylarının olduğu dönemlerde popülasyonunda düşüş görülebilir. Dall koyununun popülasyonu, doğal avcıları olan kurtlar, çakallar ve kaya kartallarının popülasyonlarına da bağlıdır. Tüm bu dalgalanmalara rağmen, Dall koyununun popülasyonundaki popülasyonunda endişe duyulan bir düşüş [söz](/tr/detay/soz/llms.txt) konusu değildir ve Uluslararası Doğa Koruma Birliği’nin Kırmızı Listesinde “asgari endişe duyulan tür” olarak sınıflandırılmaktadır. ## Academic Sources and References 1. Rachlow, J. L. ve R. T. Bowyer. (1998). Habitat selection by Dall’s sheep (Ovis dalli): maternal trade-offs. Journal of Zoology, 245(4), 457-465.Geist, V. (1966). Validity of horn segment counts in aging bighorn sheep. The Journal of Wildlife Management, 634-635.Lambert Koizumi, C. ve A. E. Derocher. (2019). Predation risk and space use of a declining Dall sheep (Ovis dalli dalli) population. Plos one, 14(4), e0215519.