--- title: Cumalıkızık Köyü slug: cumalikizik-koyu-d8610 url: /detay/cumalikizik-koyu-d8610 type: article language: Türkçe entity: primary: Cumalıkızık Köyü type: article disambiguation: Cumalıkızık Köyü: UNESCO Dünya Mirası, tarihi Osmanlı köyü, geleneksel mimari ve doğal güzellik. categories: - name: Seyahat Ve Turizm slug: seyahat-ve-turizm url: /kategori/seyahat-ve-turizm - name: Coğrafya slug: cografya-2 url: /kategori/cografya-2 tags: - UNESCOMirası - TarihiKöy - OsmanlıKöyü - cumalıkızık - osmanlıdönemi - Mimarlık - KültürelMiras - Bursa author: Ahsen Güneş created_at: 2025-04-17T17:00:36.308241+03:00 updated_at: 2025-04-17T17:59:34.996091+03:00 image: https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/04/17/OVTgg9Rg955E835MGLwgvYnMspBkL4qc.png --- # Cumalıkızık Köyü ## KURE Information Cards ### KURE Information Card: Cumalıkızık Köyü ![Ekran görüntüsü 2025-04-17 171226.png](https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/04/17/X3hATql6tOHQCOxUx6vwcCbpv4LT0IOY.png) | Field | Value | |-------|-------| | Öne Çıkan Etkinlikler | Geleneksel el sanatları, Yerel pazarlar, Osmanlı köy yaşamı temalı turlar | | Ziyaret Edilecek Yerler | Cumalıkızık Evleri, Cumalıkızık Camii, Cumalıkızık Müzesi, Arnavut kaldırımlı sokaklar, Taş kemerler ve çeşmeler | | Tarihi | Osmanlı Dönemi (14. yüzyıl) | | Mimari Özellik(ler) | Geleneksel Osmanlı köy yerleşimi,Cumbalı evler ve taş duvarlar,taş evler ve özgün mimari,Dar sokaklar | | Konum | Bursa,Türkiye | ## Article Content Cumalıkızık, Türkiye'nin Marmara Bölgesi'nde, [Bursa](/tr/detay/bursa-2/llms.txt) iline bağlı [Yıldırım](/tr/detay/yildirim/llms.txt) ilçesi sınırlarında [yer](/tr/detay/yer-2/llms.txt) almaktadır. Uludağ'ın kuzey eteklerinde, doğal dokunun korunarak yaşatıldığı bu [köy](/tr/detay/koy-3/llms.txt), sahip olduğu mimari ve kültürel miras sayesinde 2014 yılında UNESCO [Dünya](/tr/detay/dunya-2/llms.txt) Mirası Listesi’ne dâhil edilmiştir. Cumalıkızık yalnızca tarihi bir köy değil, aynı zamanda yaşayan bir açık hava müzesi niteliğindedir. [YouTube Video](https://www.youtube.com/watch?v=iwhuEcOguxo) [Cumalıkızık Belgeseli (TRT Haber)](https://youtu.be/iwhuEcOguxo?si=mEFTJGhXRoiuMyEb) ### **Tarihî Arka Plan ve Kuruluş Süreci** Cumalıkızık'ın kuruluşu, Osmanlı Beyliği'nin Bursa civarında yayılmaya başladığı 14. yüzyılın başlarına uzanır. "Kızık" adı, Oğuzların 24 boyundan biri olan Kızık boyundan gelmektedir. Tarihî belgelerde bu bölgedeki diğer kızık köyleriyle [birlikte](/tr/detay/birlikte/llms.txt) anılır: Değirmenlikızık, Derekızık, Fidyekızık, Hamamlıkızık. "Cumalıkızık" adının kökünde ise iki rivayet öne çıkmaktadır. Birincisine göre çevredeki kızık köylerinin [cuma](/tr/detay/cuma-4/llms.txt) namazı için toplandığı yer olması nedeniyle bu isim verilmiştir. İkincisine göre ise [Osman](/tr/detay/osman-2/llms.txt) Gazi, köyü bir cuma günü kurduğu için bu ad uygun görülmüştür. Osmanlı’nın yerleşim politikaları kapsamında [vakıf](/tr/detay/vakif-4/llms.txt) düzeniyle şekillenen Cumalıkızık, özellikle Osmanlı'nın kırsal iskân stratejisinin bir uzantısıdır. Şehirlerin fethinden önce, etrafındaki kırsal alanlar kontrol altına alınarak hem ekonomik [üretim](/tr/detay/uretim-750525/llms.txt) sağlanmış hem de güvenlik temin edilmiştir. Cumalıkızık, bu politikanın erken örneklerinden biridir. ### **Mimari Doku ve Fiziki Özellikler** Cumalıkızık’ta bulunan 270 civarındaki evin 180 kadarı günümüzde hâlen kullanılmaktadır ve büyük bölümü koruma altına alınmış durumdadır. Evlerin inşasında [taş](/tr/detay/tas/llms.txt), kerpiç ve [ahşap](/tr/detay/ahsap-2/llms.txt) [gibi](/tr/detay/gibi-749510/llms.txt) doğal malzemeler kullanılmıştır. Genellikle üç katlı olan bu yapılar, alt katta depo ve ahır, üst katlarda ise yaşam alanları şeklinde düzenlenmiştir. Cumbalı pencereler, kafesli camlar ve [renkli](/tr/detay/renkli-47aad/llms.txt) dış cephe boyaları köyün genel estetik görünümünü tamamlar. Köyün sokak yapısı, doğal eğime uygun olarak taş döşemeli dar yollar şeklindedir. Sokaklar oldukça dar, eğimli ve bazen bir insanın güçlükle geçeceği genişliktedir. Bu sokaklar aynı zamanda köyün [su](/tr/detay/su-4/llms.txt) tahliye sistemini de oluşturur. Evlerin çatı sularının doğrudan sokaklara akıtılmaması için oluklar yapılmış ve böylece yolların doğal yıpranması engellenmiştir. [Kapı](/tr/detay/kapi-cdb6b/llms.txt) tokmakları ve kulplar işçilik açısından dikkat çekicidir. Sokak boyunca çeşitli çeşmeler, taş duvarlar ve merdivenlerle örülü doğal bir estetik sunulmuştur. Bu mimari bütünlük, Osmanlı kırsal yerleşim düzeninin tüm inceliklerini yansıtır. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/04/17/OfMUcLAT6qLO5hNWjHD1jeP8LikKsHh9.png) [Cumalıkızık Köyü (Kültür Portalı)](https://kulturportali.gov.tr/turkiye/bursa/gezilecekyer/cumalikizik-koyu) ### **Toplumsal ve Kültürel Hayat** Cumalıkızık'ta [tarihsel](/tr/detay/tarihsel-2/llms.txt) [süreç](/tr/detay/surec-2/llms.txt) içinde toplumsal yaşam cami, [hamam](/tr/detay/hamam-2/llms.txt) ve çeşmeler çevresinde şekillenmiştir. Köyün merkezinde yer alan Cumalıkızık Camii, [klasik](/tr/detay/klasik/llms.txt) Osmanlı köy camilerinin tipik bir örneğidir. 17. yüzyıldan kalma olduğu düşünülen cami, ahşap mimarisi ve [özgün](/tr/detay/ozgun-750487/llms.txt) süslemeleriyle öne çıkar. Köydeki Zekiye [Hatun](/tr/detay/hatun-2/llms.txt) Çeşmesi ve eski hamam da bu yapılarla birlikte toplumsal belleğin birer parçasıdır. Köyde geleneksel üretim faaliyetleri arasında ahududu yetiştiriciliği [önemli](/tr/detay/onemli-0325c/llms.txt) yer tutmaktadır. Her yıl [yaz](/tr/detay/yaz-3/llms.txt) aylarında düzenlenen Ahududu Festivali ile köy halkı bu geleneksel tarım ürününü tanıtmakta ve satışını yapmaktadır. Ayrıca el dokuması tekstil ürünleri, reçeller, köy ekmeği, gözleme ve diğer geleneksel yiyecekler [yerli](/tr/detay/yerli-2/llms.txt) ve yabancı ziyaretçilere sunulmaktadır. ### **Kültürel Koruma ve UNESCO Tescili** Cumalıkızık’ın korunması ve gelecek kuşaklara aktarılması için çeşitli koruma politikaları yürürlüğe konmuştur. 1980’li yıllarda başlayan koruma bilinciyle köyde birçok [ev](/tr/detay/ev-2/llms.txt) restore edilmiştir. Bursa Alan Başkanlığı ve T.C. [Kültür](/tr/detay/kultur-2/llms.txt) ve Turizm Bakanlığı tarafından yürütülen projelerle köyün tarihî dokusunun [zarar](/tr/detay/zarar-2/llms.txt) görmeden turizme açılması sağlanmıştır. UNESCO, Cumalıkızık’ı 2014 yılında "Bursa ve Cumalıkızık: Osmanlı İmparatorluğu’nun Doğuşu" başlığı altında Dünya Mirası Listesi’ne dahil etmiştir. Bu kapsamda Cumalıkızık, erken Osmanlı yerleşim modeli ve sivil mimari örneklerini barındırmasıyla dikkat çeker. ### **Ziyaret ve Turistik Etkileşim** Cumalıkızık, özellikle [hafta](/tr/detay/hafta-2/llms.txt) sonları yerli ve yabancı turistlerin yoğun ilgisini çekmektedir. Geleneksel köy kahvaltısı, tarihî sokaklarda yürüyüş, kültürel ürün alışverişi gibi deneyimler sunulmaktadır. Köyde hizmet veren [kafe](/tr/detay/kafe-27241/llms.txt) ve restoranlar, köyün mimari yapısına uygun olarak restore edilmiş evlerde hizmet verir. Bununla birlikte, turizm baskısı [zaman](/tr/detay/zaman-2/llms.txt) zaman köyün [otantik](/tr/detay/otantik/llms.txt) dokusunu tehdit edebilmektedir. Bu nedenle sürdürülebilir turizm uygulamaları büyük [önem](/tr/detay/onem/llms.txt) taşımaktadır. Köy, [televizyon](/tr/detay/televizyon-2/llms.txt) dizileri ve belgesellerde sıklıkla kullanıldığı için görsel medyada da tanınır [hâle](/tr/detay/hale-3/llms.txt) gelmiştir. TRT yapımı "Kınalı [Kar](/tr/detay/kar-5/llms.txt)" dizisinin bir bölümü burada çekilmiş, bu da köyün tanınırlığını daha da artırmıştır. Cumalıkızık, Osmanlı’nın köklerine uzanan tarihî yapısı, korunmuş mimarisi, canlı kültürel yaşamı ve doğal güzellikleri ile hem akademik araştırmalar hem de kültürel turizm açısından büyük bir potansiyele sahiptir. Osmanlı'nın kırsal yerleşim sistemini, sivil mimarisini ve vakıf düzenini yansıtan bu köy, aynı zamanda yaşayan bir kültür hazinesi olarak bugünün dünyasında da yer edinmiştir. ## Academic Sources and References 1. Kaya, Hasan. “Cumalıkızık: Osmanlı Kırsal Mimarlığının Yaşayan Örneği.” Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi 17, no. 101 (2024): 206–216. Erişim tarihi 17 Nisan 2025.T.C. Bursa Valiliği. “Yaşayan Osmanlı Köyü: Cumalıkızık.” Bursa Valiliği Resmi Web Sitesi. Erişim tarihi 17 Nisan 2025. http://www.bursa.gov.tr/yasayan-osmanli-koyu-cumalikizik.T.C. Bursa İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü. “Cumalıkızık Köyü.” Kültür Portalı. Erişim tarihi 17 Nisan 2025. https://www.kulturportali.gov.tr/turkiye/bursa/gezilecekyer/cumalikizik-koyu?ysclid=m9lffum6fz146287129.TRT Avaz. “Cumalıkızık – Yaşayan Osmanlı Köyü.” YouTube video, 13:48. 1 Temmuz 2021. Erişim tarihi 17 Nisan 2025. https://youtu.be/iwhuEcOguxo.