--- title: Concorde slug: concorde-4f8c0 url: /detay/concorde-4f8c0 type: article language: Türkçe entity: primary: Concorde type: article categories: - name: Makine, Robotik Ve Mekatronik slug: makine-robotik-ve-mekatronik url: /kategori/makine-robotik-ve-mekatronik - name: Havacılık Ve Uzay slug: havacilik-ve-uzay url: /kategori/havacilik-ve-uzay - name: Taşıtlar Ve Ulaşım Teknolojileri slug: tasitlar-ve-ulasim-teknolojileri url: /kategori/tasitlar-ve-ulasim-teknolojileri tags: - concorde - british - France author: Arif Zahid Yüksel created_at: 2025-12-09T15:04:01.815228+03:00 updated_at: 2026-04-17T22:54:01.561615+03:00 image: https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/12/09/Pc6biYH8gPeAns8gvhGjlMKRmgeG4aD3.png --- # Concorde ## KURE Information Cards ![4652264703_facd5bb568_k (1).jpg](https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/12/10/eY8A6ZzJTdEKGp5kwmJA6wg03l1F3jfk.jpg) *Concorde* | Field | Value | |-------|-------| | Uzunluk(lar)(Metin) | 61.66 m | | Motor(lar) | 4 x Rolls-Royce/Snecma Olympus 593 turbojet motoru | | Menşei(ler) | Birleşik Krallık & Fransa (British Aircraft Corporation & Aérospatiale) | | İlk Uçuş(lar)(Metin) | 2 Mart 1969 | | Maksimum Kalkış Ağırlığı | 185.000 kg | | Maksimum Hız | Mach 2.04 (yaklaşık 2.180 km/s) | | Kanat Açıklığı | 25.6 m | | Mürettebat | 3 (2 Pilot + 1 Uçuş Mühendisi) | | İsim | Aérospatiale–BAC Concorde | ## Article Content **Concorde,** 1962 yılında İngiltere’nin **British Aircraft Corporation (BAC)** ve Fransa’nın **Sud Aviation/Aérospatiale** şirketleri tarafından, iki ülke hükümetleri arasında imzalanan anlaşma doğrultusunda geliştirilen süpersonik yolcu uçağıdır. Sivil havacılık tarihinde ticari olarak hizmet verebilmiş tek [süpersonik yolcu uçağı](/tr/detay/supersonik-ucaklar-25310/llms.txt) olarak kabul edilen **Concorde**, Mach 2.04 hızında ve 60.000 feet irtifada uzun süreli seyir gerçekleştirebilme kapasitesine sahiptir. İlk uçuşunu 1969’da gerçekleştiren uçak, 1976 yılında **British Airways** ve **Air France** tarafından ticari operasyonlara alınmış; transatlantik uçuşlarda önemli süre avantajı sağlamıştır. **Concorde**, yüksek işletme maliyetleri, çevresel düzenlemeler, ekonomik sürdürülebilirlik sorunları ve 2000 yılındaki kazanın etkileri gibi çeşitli faktörler sonucunda 2003 yılında hizmetten çekilmiştir. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/10/22/SIHYkLtp3eo9pZD18hhfJZOJl4wyANir.jpg) *Concorde (Jane Carnall)* ### **Proje Geliştirme Süreci, Siyasi ve Finansal Yapılanma** 1950’li yılların sonunda havacılık sektörü, jet çağının ardından süpersonik ticari uçuşu yeni bir hedef olarak belirlemiştir. Ancak böyle bir uçağın geliştirilmesi hem çok maliyetli hem de teknik açıdan riskli olduğundan tek bir ülkenin üstlenmesi güçtü. Bu nedenle İngiltere ve Fransa, 29 Kasım 1962’de imzaladıkları antlaşma ile **British Aircraft Corporation (BAC)** ve **Aérospatiale** şirketlerini ortak bir tasarım geliştirmek üzere bir araya getirmiştir. Bu süreçte Amerika Birleşik Devletleri’nde **Boeing**, değişken geometrili kanat yapısına sahip daha büyük kapasiteli Boeing 2707 projesi üzerinde çalışıyordu. Ancak proje, teknik güçlükler, artan maliyetler ve çevresel kaygılar nedeniyle 1971’de iptal edilmiştir. **Concorde** ise sabit delta kanat tasarımına odaklanarak geliştirilmiş ve Sovyet yapımı [Tupolev Tu-144](/tr/detay/tupolev-tu-144-2c489/llms.txt) ile birlikte sivil havacılıkta sesten hızlı uçuşu gerçekleştiren iki projeden biri olmuştur. **Concorde**, ticari hizmet süresi ve operasyonel güvenilirliği bakımından bu alanda başarılı model olarak öne çıkmıştır. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/12/10/ZioR9QP9CfrwJwjSeYhgkmcfke4f6m7J.jpg) *Concorde British Airways (Aero Icarus)* #### **Prototip Aşamaları, Testler ve Rekorlar** Concorde’un geliştirme süreci, kapsamlı ve yüksek riskli bir test programını zorunlu kılmıştır. Fransa’da üretilen **Concorde 001**, ilk uçuşunu 2 Mart 1969’da Toulouse’da gerçekleştirmiş; İngiltere’de üretilen **Concorde 002** ise 9 Nisan 1969’da Filton’dan** **havalanmıştır. Testlerin en kritik aşamalarından biri, Mach 2 hızında ortaya çıkan termal yüklerin yönetilmesiydi. Bu hızlarda gövde yüzeyinde sürtünme kaynaklı sıcaklık **127°C ’ye **[^1]**  **kadar ulaşmakta, uçak yapısında ise **15–25 cm arasında genleşme** meydana gelmekteydi. Bu termal etkileri ve motor-hava alığı performansını değerlendirmek amacıyla geliştirilen **Concorde 101 (G-AXDN)**, test sürecinde önemli bir görev üstlenmiştir. Bu prototip, **Mach 2.23 **[^2]  hıza ulaşarak **Concorde** programının en yüksek sürat rekorunu kırmıştır. Uçak özellikle değişken geometrili hava alıklarının** (intake ramps) **iyileştirilmesi için kritik veriler sağlamıştır. Ayrıca NASA Armstrong Uçuş Araştırma Merkezi, Concorde’u yüksek hızlı uçuş dinamikleri ve termal yüklerin incelenmesi için bir araştırma platformu olarak değerlendirmiştir. Bu çalışmalar, daha sonraki sivil süpersonik uçak projeleri ve High Speed Civil Transport (HSCT) programı için önemli bir bilimsel temel oluşturmuştur. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/12/10/oGtlpNe2ObhegPTBedqu5bia7egR3Be2.jpg) *Concorde Olympus 593 Motoru (Hugh Llewelyn)* #### **Uluslararası Ortaklık, Finansal Baskı ve Çekilme Girişimleri** **Concorde**'un geliştirilmesi,** İngiltere** ve **Fransa**'nın bir araya gelerek kaynakları paylaştığı bir **hükümetler arası antlaşma** ile kurulmuştur. Bu model, tek bir ülkenin karşılayamayacağı maliyetleri bölüşmeyi amaçlamıştır. Ancak, proje tahmin edilen başlangıç bütçesini hızla aşarak devlet bütçeleri üzerinde büyük bir yük oluşturmuştur. İngiliz Hükümeti, 1964-1965 yıllarında, artan maliyetler nedeniyle projeden çekilme girişiminde bulunmuştur. King's College London'daki belgelere göre** **[^3] , antlaşmada tek taraflı fesih maddesi bulunmaması nedeniyle bu girişimler başarısız olmuş, bu da projenin siyasi ve finansal bir yük olarak devam etmesine neden olmuştur. #### **Ticari Pazarın Kısıtlanması ve Başarısız Satış Hedefleri** Projenin ticari başarısı, yüksek maliyetler ve çevresel kısıtlamalar nedeniyle kısıtlı kalmıştır. Başlangıçtaki 150 uçak satış hedefi asla gerçekleşmemiş, sadece **14 adet** üretim uçağı hizmete girmiştir. **Etonomics** analizleri [^4] , Concorde'un yakıt verimsizliğinin, 1973-74 petrol krizinin ardından bilet fiyatlarını (10.000-12.000 $ seviyelerinde) yükselterek uçağı niş ve lüks bir pazara hapsettiğini belirtmektedir. [YouTube Video](https://www.youtube.com/watch?v=3x9hO7n5WiA) *Concorde Final Takeoff (Concorde SST)* ### **Tasarım ve Mühendislik** Concorde'un yapısı, Mach 2 hızının getirdiği aşırı aerodinamik ve termal streslere dayanmak üzere geliştirilmiştir. ##### **Aerodinamik Mimari: Ogival Delta Kanat ve Stabilite** - **Kanat Konfigürasyonu:** Uçak, kuyruksuz (tailless) **ogival (kemerli) delta kanat** mimarisine sahiptir. **Hooper Quinn tarafından belirtildiği gibi** bu tasarım, geleneksel uçakların flap veya slat gibi yüksek kaldırma sistemlerine olan ihtiyacını ortadan kaldırmıştır. Düşük hızlarda kalkış ve iniş sırasında stabilite ve kaldırma kuvveti, kanat yüzeyinde oluşan **vortex lift** (girdap kaldırma) ilkesi sayesinde sağlanmıştır. - **Burun Mekanizması (Droop Nose):** Süpersonik hız için zorunlu olan uzun, sivri burun yapısı, kalkış ve inişte pilot görüşünü ciddi ölçüde kısıtlamıştır. **Mond Ortiz** ve **Hydraulics Online** detayları, bu sorunun, **5° (seyir öncesi) ve 12.5° (iniş/taksi)** açılarında eğilebilen hidrolik kontrollü bir burun mekanizması ve hareketli bir vizör kullanılarak çözüldüğünü belirtmektedir. Burun, arıza durumunda bile 5 derece pozisyonuna serbest düşüş yapabilme özelliğine sahiptir. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/10/22/JzpFht2iTT9WKOdI9zRP6ny1ibbFb31t.jpg) *Concorde (Peter E)* ##### **Yapısal Isı Yönetimi ve Kinetik Isınma Çözümleri** - **Termal Stres:** Sürekli Mach 2 seyir hızı, sürtünme nedeniyle uçağın gövde yüzeyinin 127°C'ye ulaşan **kinetik ısınmaya** maruz kalmasına neden olmuştur. - **Malzeme Bilimi:** Bu yüksek sıcaklıklara dayanması için ana yapı malzemesi olarak **Hiduminium RR58** (Alüminyum 2618A) alaşımı kullanılmıştır. Ancak, **Cornerstone (MNSU) **[^5]  raporları, bu malzemenin termal yorgunluk çatlaklarına ve darbelere karşı hassasiyetini incelemiştir; bu durum, 2000 yılındaki kazanın ardından güvenlik tartışmalarını derinleştirmiştir. **Journal of Aeronautics and Space Technologies** da yüksek sıcaklık etkilerini incelemiştir. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/12/11/y7oTNbyM8OmImWOao0n2jxw8zABcAppc.png) *Concorde Teknik Çizim (Yapay Zeka tarafından oluşturulmuştur)* ### **Güç Sistemi ve İtki Yönetimi Detayları** Concorde'un dört adet **Rolls-Royce/SNECMA Olympus 593 Mk 610** [turbojet motoru](/tr/detay/turbojet-motor/llms.txt) ve karmaşık hava giriş sistemi, Mach 2 hızının ana itici gücüdür. ##### **Olympus 593 Motoru ve Hava Giriş Sistemi** - **Motor Tipi:** Olympus 593, düşük bypass oranlı, iki spool'lu turbojet motorudur ve kalkışta **art yakıcı** (reheat) kullanarak maksimum **38.050 lbf** itme gücü sağlamıştır.  - **Hava Giriş Yönetimi:** Heritage Concorde** **[^6]  tarafından detaylandırılan **değişken geometrili hava giriş rampaları**, Mach 2'deki süpersonik hava akımını şok dalgaları sistemiyle yavaşlatıp **Mach 0.5 (subsonik)** hıza düşürmekle görevliydi. Bu sistemin hassas kontrolü, motorun kompresörünün stall olmasını engellemek için hayati önem taşıyordu. Motor arızası durumunda, sistem fazla havayı tahliye kapaklarından atarak uçağın dengesini korumasına yardımcı olmuştur. - **Gürültü ve Emisyon:** Turbojet mimarisi nedeniyle Olympus motorları, kalkışta yüksek gürültü ve duman emisyonu sorunları yaratmış, bu da çevresel düzenlemelere uyum konusunda zorluklara yol açmıştır. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/12/10/oxfBA7PaetJV6g1w6JrSnkLMszNwpGmR.jpg) *Concorde Rolls-Royce Olympus 593 Mk 610 Motoru (Jaimie Vilson)* ### **Yakıt Trim Yönetimi Sistemi** Uçağın kontrolü için kritik olan **yakıt trim sistemi**, kuyruk stabilizatörlerinin yol açacağı sürüklenmeyi önlemek amacıyla geliştirilmiştir. - **CoG Kontrolü:** **CONCORDE SST detayları,** bu sistemin yaklaşık 33 ton yakıtı, hızlanma sırasında arka trim tanklarına ve yavaşlama sırasında ön tanklara pompalayarak uçağın ağırlık merkezini (CoG) otomatik olarak yönettiğini belirtmektedir. Bu, uçuş mühendisinin en önemli ve zaman alıcı görevlerinden biriydi. ### **Uçuş Kontrol, Aviyonik ve Güvenlik Sistemleri** Concorde, güvenliği ve pilot konforunu artırmak için dönemin ileri kontrol sistemlerini kullanmıştır. - **Analog Fly-by-Wire (FBW):** Ticari bir uçakta kullanılan ilk **analog FBW** sistemiydi. **Heritage Concorde** tarafından açıklandığı gibi, bu sistem **üç sinyal kanalı** ve yedek mekanik kanal içeriyordu. Pilotun yapısal sınırları aşmasını önlemek için **lövye titreşimleri** ve otomatik kanatçık nötralizasyonu gibi güvenlik katmanları mevcuttu. - **Eğitim Simülatörü:** British Airways'in kullandığı simülatör, **6 eksenli hidrolik hareket sistemi** ile donatılmıştı ve pilotlara yüksek gerçekçilikte eğitim veriyordu. - **Hukuki Düzenlemeler:** FAA ve kaza soruşturmaları, uçağın yapısal güvenliğini sağlamak amacıyla yakıt tankı bütünlüğüne dair özel düzenlemeler (AD'ler) yayımlanmasına neden olmuştur. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/10/25/s0WbhZnO6q1CSesNOhWumD5zvyHPBr5d.jpg) *Concorde Kokpit (Scotland By Camera)* ### **Operasyonel Tarihçe, Ticari Sınırlar ve Emeklilik Süreci** #### **Kısıtlı Operasyon ve Ticari Gerçekler** - **Sonic Boom Yasakları:** Ses patlaması (sonic boom) nedeniyle karalar üzerinde süpersonik uçuş yasağı, Concorde'un pazarını Kuzey Atlantik rotasına hapsetmiş ve finansal zorluklarını derinleştirmiştir. - **İşletme Maliyetleri:** Heritage Concorde raporları, uçağın teknolojik karmaşıklığı nedeniyle her uçuş saati için tahmini **65 saatlik** yoğun bakım gerektirdiğini, bu durumun yedek parça sertifikasyonu zorluklarıyla birleşince operasyonu sürdürülemez hale getirdiğini belirtmektedir. #### **2000 Paris Kazası ve Filo Kararı** - **Kaza ve Soruşturma:** 25 Temmuz 2000'de **Air France**'a ait bir Concorde, kalkış sırasında pistteki metal şeride çarparak lastiği patlamış ve çıkan yangın uçağın düşmesine neden olmuştur. **FAA** ve **Scribd** raporları, kazanın temel nedenlerinin, **yakıt tankı yapısının dış darbelere karşı yetersiz korunması** ve uçağın **maksimum kalkış ağırlığı limitini aşmış olması** olduğunu göstermiştir. - **Emeklilik:** Kaza sonrası düşen yolcu talebi, artan işletme maliyetleri ve **Airbus'ın** (üretici konsorsiyumun halefi) 2003 yılında kritik parça desteğini kesme kararı, **British Airways** ve **Air France** filolarının ticari ömrünü sonlandırmıştır. BA, son ana kadar kârlı çalıştığı iddiasını sürdürmüş, ancak endüstriyel destek olmadan devam etme kararı imkânsız hale gelmiştir. [YouTube Video](https://www.youtube.com/watch?v=vMZk-cHU6Zk) *Concorde Paris Kazası 2000 (scotty2707)* ### **Teknolojik Miras** **Concorde**’un ticari hizmeti sona ermiş olsa da süpersonik aerodinamik, yüksek sıcaklığa dayanıklı malzemeler ve gelişmiş uçuş kontrol sistemleri gibi alanlarda modern havacılığa önemli ölçüde katkı sağlamıştır. Uçak programı boyunca elde edilen teknik veriler, günümüzde geliştirilen sessiz süpersonik uçak projeleri ve yüksek performanslı hava araçları için referans niteliğinde kullanılmaya devam etmektedir. Ayrıca Concorde’un tasarım özellikleri, 20. yüzyıl havacılık tarihinde dikkat çeken bir model olarak değerlendirilmektedir. ## Academic Sources and References 1. Aero Icarus. “ British Airways Concorde.” Flickr. Erişim tarihi: 10 Aralık 2025. https://www.flickr.com/photos/aero\_icarus/4704271435/in/photolist-4EN9DK-2qTPpcY-GtRiw-9zpyFg-2kLLDvf-fykeg5-uQEXP-5CB4M5-bBm588-76WFCR-72A4VN-Sh22SK-D8vic-C6zL5e-zC2MmK-C4WSuL-rmppqf-nAuct-6fwajA-uprmd7-J13egE-5ZakdA-2mkGD2y-2aNqfrC-95CGAC-7PJQja-8dXTo-yWq3vg-nAudr-72w46B-p37rYa-7fv4PR-6G5MP2-qKmCn-8aGC1c-5U8Dpy-spDcVU-TUDTT7-ku9qJs-4VfiU5-Lu4pC1-RHbrk3-pwfmyz-64ZTTS-Ad57P-vLUFD-Bsi54-6RJivH-bsWKNE-2nsjMHr 2. BAE Systems. "Concorde – Heritage." BAE Systems. Erişim tarihi: 10 Aralık 2025. https://heritage.baesystems.com/page/bac-concorde 3. BEA Aero. "Accident on 25 July 2000 at La Patte d’Oie in Gonesse (95) to the Concorde registered F-BTSC operated by Air France." Bureau of Enquiry and Analysis for Civil Aviation Safety. Erişim tarihi: 10 Aralık 2025. https://bea.aero/uploads/tx\_elydbrapports/f-sc000725a.pdf 4. British Airways. "Celebrating Concorde." British Airways. Erişim tarihi: 10 Aralık 2025. https://www.britishairways.com/content/information/about-ba/history-and-heritage/celebrating-concorde 5. CONCORDE SST. "Droop Nose - CONCORDE SST." CONCORDE SST. Erişim tarihi: 10 Aralık 2025. http://www.concordesst.com/nose.html 6. CONCORDE SST. "EARLY HISTORY - EARLY DEVELOPMENT." CONCORDE SST. Erişim tarihi: 10 Aralık 2025. http://www.concordesst.com/history/eh2.html 7. CONCORDE SST. "FUEL SYSTEMS." CONCORDE SST. Erişim tarihi: 10 Aralık 2025. http://www.concordesst.com/fuelsys.html 8. CONCORDE SST. "Powerplant." CONCORDE SST. Erişim tarihi: 10 Aralık 2025. http://www.concordesst.com/powerplant.html 9. Candel, Sebastien. "Concorde and the Future of Supersonic Transport." ResearchGate. Erişim tarihi: 10 Aralık 2025. https://www.researchgate.net/publication/245435343\_Concorde\_and\_the\_Future\_of\_Supersonic\_Transport 10. Carnall, Jane. “Concorde.” Flickr. Erişim tarihi: 10 Aralık 2025. https://www.flickr.com/photos/bellamac/55678836/in/photolist-5VnnW-aMTmEi-74ckRp-FjW2n-FjW2t-74cm5B-bov3iD-74cmdz-7J6SAj-f7NLJo-4DbDL3-4YML59-dmzw-nRzuGq-BuUVc-5op6Fj-2kieBUi-4Ue8fW-9m2Ykv-73m6dK-dZDYwp-gCvmP-4mFGEv-9unYaq-6DvzP2-86atHh-fDeg9w-86aoxy-86apSy-867p4M-fDegRU-8xS4YQ-hPfL5-amjeN6-8675oZ-8682Hz-8675dp-7ieHe-iY4Uj-8NMHyQ-6DzKTu-6Dvygk-hR2Sv-86awSf-86auKL-867eoZ 11. Chaudhari, Bhargav. Takahashi, Timothy T. "Reassessing the B2707-100 Supersonic Transport Aircraft." ASU Engineering. Erişim tarihi: 10 Aralık 2025. https://labs.engineering.asu.edu/aircraft-design/wp-content/uploads/sites/115/2023/03/BhargavT-B2707-100-History-final-final.pdf 12. E.,Peter. “Concorde.” Flickr. Erişim tarihi: 10 Aralık 2025. https://www.flickr.com/photos/pmeimon/52135001244/in/photolist-2nqZvvN-AcdMU-hVoKjv-2kLGsnC-8uEYNT-eczYDa-RKRSq-5VMiTA-mxTBQd-6RKunQ-74N7MK-bEVNVj-2kLLDud-TEzrjU-a3E11e-5ndaFZ-8qtUBj-8qaW6f-VpATp5-L8p5c-78aqDJ-4kWzKV-aeK1ba-4aUiza-hAqjNr-2epSeF6-CdZ9K-bTQzjK-6mUP8q-7eJuAJ-dG5ukd-5SGu8j-Dj7ho-2nqYqzS-2fNQKbn-rqjG1p-afyJrY-bTQznB-2nqYo1y-bEVPvW-s1QxRQ-TrFwCE-8qaXKN-UXtbjh-hVpeiA-4Mcr4n-52pQCZ-afvWD6-bEVP31-bN4ug 13. Etonomics. "The Economics of Concorde." Etonomics. Erişim tarihi: 10 Aralık 2025. https://etonomics.com/2025/05/14/the-economics-of-concorde/ 14. Federal Aviation Administration. "Concorde | Federal Aviation Administration." Federal Aviation Administration. Erişim tarihi: 10 Aralık 2025. https://www.faa.gov/lessons\_learned/transport\_airplane/accidents/F-BTSC 15. FlightGlobal. “Concorde: The Technical Root of the Legend.” FlightGlobal.. Erişim tarihi: 10 Aralık 2025. https://www.flightglobal.com/civil-aviation/concorde-the-technical-root-of-the-legend/52563.article 16. Heritage Concorde. "Concorde & British Airways." Heritage Concorde. Erişim tarihi: 10 Aralık 2025. https://www.heritageconcorde.com/concorde--british-airways 17. Heritage Concorde. "Concorde Olympus 593 MK.610 Engines." Heritage Concorde. Erişim tarihi: 10 Aralık 2025. https://www.heritageconcorde.com/concorde-olympus-593-mk610-engines 18. Heritage Concorde. "Concorde Retirement 2003." Heritage Concorde. Erişim tarihi: 10 Aralık 2025. https://www.heritageconcorde.com/concorde-retirement-2003 19. Heritage Concorde. "Concorde air intakes." Heritage Concorde. Erişim tarihi: 10 Aralık 2025. https://www.heritageconcorde.com/air-in-take-system 20. Heritage Concorde. "Concorde fuel transfer." Heritage Concorde. Erişim tarihi: 10 Aralık 2025. https://www.heritageconcorde.com/fuel-transfer 21. Heritage Concorde. "Concorde nose & visor hydraulic system description & operation." Heritage Concorde. Erişim tarihi: 10 Aralık 2025. https://www.heritageconcorde.com/nose--visor-hydraulic-systems 22. Heritage Concorde. “Concorde Olympus 593 MK.610 Engines.” Heritage Concorde. Erişim tarihi: 10 Aralık 2025. https://www.heritageconcorde.com/concorde-olympus-593-mk610-engines 23. Llewelyn, Hugh. “ Aerospatiale Concorde.” Flickr. Erişim tarihi: 10 Aralık 2025. https://www.flickr.com/photos/camperdown/42935940412/in/photolist-28q6VdG-52u7Q5-3f7mYV-5op7Rd-25JxwBw-kY1Nw-7nD8sd-7togxW-9Tyi2n-7ieKg-kY3H1-LmCXQ1-HbWxDK-aRYhX2-4DbDGU-844Jm-2jzVB-aRYXya-49ZDn-28utPbc-aRYq86-28q6XAY-jxqBNP-25JxuPo-cYy7n-2gzWWzT-9o7nCh-LmCVJ7-25Jxvoj-aRY7NK-LmCWV5-277Pb1V-aRYbs8-aRYCiM-aRYwnc-2od1t4b-aRYera-9tPfDS-kY4e4-25xTTUi-FD8r8-kY2fR-S4ZTWu-2YCNq-7nD8rE-nRmN1M-CkbyCj-2jJQQRo-aRYzp8-228wPAt 24. Morrison, Murdo. “Boom courts business aviation market amid renewed interest in supersonic flight.” FlightGlobal. Erişim tarihi: 10 Aralık 2025. https://www.flightglobal.com/business-aviation/boom-courts-business-aviation-market-amid-renewed-interest-in-supersonic-flight/164848.article 25. NASA Technical Reports Server (NTRS). "ormance .vance on a ,ec otent et gme once! ptua. ransport." NASA. Erişim tarihi: 10 Aralık 2025. https://ntrs.nasa.gov/api/citations/19900000718/downloads/19900000718.pdf 26. National Museums Scotland. "Concorde: The story of supersonic passenger flight." National Museums Scotland. Erişim tarihi: 10 Aralık 2025. https://www.nms.ac.uk/discover-catalogue/concorde-the-story-of-supersonic-passenger-flight 27. PBS Nova. “Supersonic Dream.” PBS Nova, 18 Ocak 2005. Erişim tarihi: 10 Aralık 2025. https://www.pbs.org/wgbh/nova/transcripts/3202\_concorde.html 28. Roo, Matisee De, Takahassi, Timothy T. "A Study of the Economic Viability of Commercial Supersonic Flight." ASU Engineering. Erişim tarihi: 10 Aralık 2025. https://labs.engineering.asu.edu/aircraft-design/wp-content/uploads/sites/115/2024/01/AIAA-2024-2214.pdf 29. Scotland by Camera. “Concorde Cockpit.” Flickr. Erişim tarihi: 10 Aralık 2025. Erişim tarihi: 10 Aralık 2025. https://www.flickr.com/photos/pipsroadster/12034232343/in/photolist-jkqA1x-emMVCg-4jxNB9-5kfV7N-2pvZw7a-2qZ1d-8CnbXX-byDsdS-rjQ3DJ-7xSeJZ-213sSvW-aRYK4t-2bhmPH-83Gjkh-3DRx5-dZKEP3-7UgZqG-Cu9KBK-7J2T9n-bAapPr-8PpzYg-28q6VdG-52u7Q5-3f7mYV-5op7Rd-kY1Nw-25JxwBw-7nD8sd-27p1ueu-7togxW-2D8RU-213mLvb-4gTx69-228yD3a-CnuoQp-Cu2Pqv-Cu7vek-bWBR2S-25MmW3Y-9TB79Q-FseDd-cijSws-24c21iV-63eBKv-2m1Wg7x-dD55j-CucQQK-BshBT-ZMkCyH-HqazAa 30. Scotty2707. “Concorde Crash - From Start To Finish - Air France Flight 4590.” YouTube. Erişim tarihi: 10 Aralık 2025. https://www.youtube.com/watch?v=vMZk-cHU6Zk 31. Sing, Siddhant. Agarwal, Kuldeep. "Material Vulnerabilities in Aviation: A Comparative Study of Hiduminium RR58.... " Cornerstone (MNSU). Erişim tarihi: 10 Aralık 2025. https://cornerstone.lib.mnsu.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1000&context=amet-fac-pubs 32. Smithsonian National Air and Space Museum. “Concorde, Fox Alpha, Air France.” Smithsonian Institution, n.d. Erişim tarihi: 10 Aralık 2025. https://airandspace.si.edu/collection-objects/concorde-fox-alpha-air-france/nasm\_A20030139000 33. Smithsonian National Air and Space Museum. “Rolls-Royce/SNECMA Olympus 593 Mk 610-14-28 Turbojet Engine.” Smithsonian Institution, n.d. Erişim tarihi: 10 Aralık 2025. https://airandspace.si.edu/collection-objects/rolls-royce-olympus-mk-30101-turbojet-engine/nasm\_A19840636000 34. TecQuipment. "The Rolls-Royce Olympus 593-3B at Sultan Qaboos University..." TecQuipment. Erişim tarihi: 10 Aralık 2025. https://www.tecquipment.com/knowledge/the-rolls-royce-olympus-593-3b-at-sultan-qaboos-university-a-supersonic-legacy-inspiring-future-engineers 35. The Museum of Flight. "Concorde." The Museum of Flight. Erişim tarihi: 10 Aralık 2025. https://www.museumofflight.org/exhibits-and-events/aircraft/concorde 36. Vrapi, Michelle. "Analysis and resizing of the Concorde Rolls-Royce\\Snecma Olympus 593MK610." ResearchGate. Erişim tarihi: 10 Aralık 2025. https://www.researchgate.net/publication/390212771\_Analysis\_and\_resizing\_of\_the\_Concorde\_Rolls-RoyceSnecma\_Olympus\_593MK610 37. Wilson, Jaimie. “Rolls Royce Olympus 593 Concorde Engine in Transport Cradle.” Flickr. Erişim tarihi: 10 Aralık 2025. https://www.flickr.com/photos/47676646@N08/8709805677/in/photolist-egE2Mp-jpguso-keS2A9-isfJf-egKUAm-iaETgY-kc6yma-bWc4uv-iausoD-hhiBaN-hVoKjv-h5DKR4-hJF8aC-hZK6tW-euxsmJ-jK6kdn-jyDC63-jp8iUg-h2MpVN-jpaS3u-2oNQrdj-koYsGz-idV9CS-hbcov7-idh12g-jhA8Je-in9mjz-kcWdBn-gHRChi-kWak8P-kR6MAC-hJbyaM-jcqCKP-hWbeA8-kpyw3M-jdP9Yp-hAg6rW-hfcFFd-igF5X7-hU7JJu-jhLTxV-hjsakG-kphjKB-k8UUbR-jrozxs-hLAYDh-kMSezB-5Hx2L-jqMTXU-kmGDsX 38. Виктор Прядка. “Concorde Technical Drawing.” YouTube. Erişim tarihi: 10 Aralık 2025. https://www.youtube.com/watch?v=FOG3W3WveHQ ## Citations [^1]: Heritage Concorde. "Airframe Performance." Heritage Concorde. Erişim tarihi: 10 Aralık 2025. https://www.heritageconcorde.com/airframe-performance [^2]: Heritage Concorde. "G-AXDN (101) (01) British Pre Production." Heritage Concorde. Erişim tarihi: 10 Aralık 2025. https://www.heritageconcorde.com/g-axdn-101 [^3]: Kenneth Owen. "King's College London (Institute of Contemporary British History)." King's College London. Erişim tarihi: 10 Aralık 2025. https://www.kcl.ac.uk/sspp/assets/icbh-witness/concorde.pdf [^4]: Etnomics. "The Economics of Concorde." Etnomics. Erişim tarihi: 10 Aralık 2025. https://etonomics.com/2025/05/14/the-economics-of-concorde/ [^5]: Sidhhant Singh, Kuldeep Agarwal. "Material Vulnerabilities in Aviation: A Comparative Study of Hiduminium RR58 in the Concorde." Cornestone Minnesota State University. Erişim tarihi: 10 Aralık 2025. https://cornerstone.lib.mnsu.edu/amet-fac-pubs/1/ [^6]: Heritage Concorde. "Concorde Engine Air In-take System." Heritage Concorde. Erişim tarihi: 10 Aralık 2025. https://www.heritageconcorde.com/air-in-take-system