--- title: Çizgili Sırtlan (Hyaena hyaena) slug: cizgili-sirtlan-hyaena-hyaena-752352 url: /detay/cizgili-sirtlan-hyaena-hyaena-752352 type: article language: Türkçe entity: primary: Çizgili Sırtlan (Hyaena hyaena) type: article disambiguation: Çizgili Sırtlan (Hyaena hyaena): Türkiye'nin tek sırtlanı. Nadir, nesli tehlikede. Daha fazla bilgi için tıklayın! categories: - name: Ekoloji, Botanik Ve Zooloji slug: ekoloji-botanik-ve-zooloji url: /kategori/ekoloji-botanik-ve-zooloji tags: - NesliTükenmeTehlikesi - HyaenaHyaena - ÇizgiliSırtlan - VahşiYaşam - YabanHayatı - YabanHayatıKoruma - BiyolojikÇeşitlilik - Ekosistem - doğa author: Muhammed Samed Acar created_at: 2025-04-02T00:13:20.147540+03:00 updated_at: 2025-04-17T10:14:37.337299+03:00 image: https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/04/01/nUgZFQcOwztRCojPvH3wWTPqUeGutak1.jpg --- # Çizgili Sırtlan (Hyaena hyaena) ## KURE Information Cards ### KURE Information Card: Çizgili Sırtlan (Hyaena hyaena) ![cizgili-sirtlan-site.jpg](https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/04/01/Ea2Kg1dSa9lkfyCa1jQLpSj4pzXldshk.jpg) | Field | Value | |-------|-------| | Bilimsel Ad(lar) | Hyaena hyaena | | Yaşam Süresi | 12-15 yıl | | Tanım | Afrika’daki diğer sırtlan türlerinden daha küçük yapılı; kirli açık sarı-beyaz kürkü üzerinde koyu çizgilerle ayırt edilir. Sırtındaki yele, tehlike anında dikleşerek %38 daha iri görünmesini sağlar. | | Taksonomi | Sırtlangiller (Hyaenidae) | ## Article Content Çizgili sırtlan (Hyaena hyaena), Afrika’da yaşayan diğer sırtlan türlerine kıyasla daha [küçük](/tr/detay/kucuk-750344/llms.txt) yapılı bir sırtlan türüdür. Kirli açık [sarı](/tr/detay/sari/llms.txt)-beyaz kürkü üzerinde değişen genişlikte [koyu](/tr/detay/koyu/llms.txt) çizgiler bulunur ve bu çizgili yapısı sayesinde kolaylıkla ayırt edilebilir. Sırtındaki yele, kavga veya [korku](/tr/detay/korku-2/llms.txt) [gibi](/tr/detay/gibi-749510/llms.txt) durumlarda dikleşerek hayvanı yaklaşık %38 oranında daha iri gösterir. Vücut ağırlığı 25 ila 45 kilogram arasında değişir. Gebelik süresi 88-92 gündür ve erkek ile dişi bireyler 800 günlükken cinsel olgunluğa ulaşır. Yavrular, doğduklarında yaklaşık 700 gram ağırlığındadır ve ilk dört [ay](/tr/detay/ay-2/llms.txt) anneleri tarafından emzirilir; 1 yaşına geldiklerinde ise sütten kesilir. Ortalama yaşam süreleri 12-15 yıl olup, yaşadıkları bölgelerde yerleşik bir türdür ve [göç](/tr/detay/goc-2/llms.txt) etmezler. Türkiye’de yaşayan tek sırtlan türü olarak bilinir. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/04/01/6IRS1ugwEX6ZB8kp19asqdEYIiGBixSU.jpg) *Çizgili Sırtlan (TÜBİTAK)* ### **Evrimsel Tarih ve Taksonomi** Çizgili sırtlanın evrimsel kökeni, Pliyosen döneminde (5 milyon ila 2 milyon yıl önce) Afrika’da yaşamış H. namaquensis türünden türemiş olabilir. Afrika’daki [fosil](/tr/detay/fosil-750870/llms.txt) kayıtları Orta Pleyistosen’e kadar uzanır ve [yaygın](/tr/detay/yaygin-748456/llms.txt) olarak bulunur. Ancak Akdeniz bölgesinde fosil kayıtlarına rastlanmadığından, türün [Avrasya](/tr/detay/avrasya-2/llms.txt)’ya yayılımı nispeten geç bir dönemde, muhtemelen son buzul döneminin sonunda benekli sırtlanların [Asya](/tr/detay/asya-2/llms.txt)’daki [yok](/tr/detay/yok-749611/llms.txt) oluşundan sonra gerçekleşmiştir. Pleyistosen’de [Avrupa](/tr/detay/avrupa-2/llms.txt)’da, özellikle [Fransa](/tr/detay/fransa-2/llms.txt), [Almanya](/tr/detay/almanya-2/llms.txt), [Avusturya](/tr/detay/avusturya-2/llms.txt)’daki Hollabrunn, [Portekiz](/tr/detay/portekiz-748275/llms.txt)’deki Furninha Mağarası ve Cebelitarık’taki Genista Mağaraları gibi bölgelerde yayılış göstermiştir. Bu dönemde yaşamış atasal popülasyonların bireyleri, günümüzdeki çizgili sırtlanlara benzer görünümde olsa da daha büyük yapılıydı ve kahverengi sırtlan ile benzerlikler taşıdığı tahmin edilmektedir. ### **Ekolojik Dağılım ve Habitat** Çizgili sırtlan, Kuzey ve [Doğu](/tr/detay/dogu-751789/llms.txt) Afrika, Orta Doğu, [Kafkasya](/tr/detay/kafkasya-2/llms.txt), Orta Asya, Hindistan ve Güney Sibirya gibi geniş bir coğrafyada yayılış gösterir. Türkiye’de ise Marmara’nın güneyi, Ege, Akdeniz, Güneydoğu [Anadolu](/tr/detay/anadolu-4/llms.txt) ve Doğu Anadolu bölgelerinde bulunur. [Çanakkale](/tr/detay/canakkale-2/llms.txt), [Bursa](/tr/detay/bursa-2/llms.txt), Balıkesir, [Kütahya](/tr/detay/kutahya-2/llms.txt), [Afyon](/tr/detay/afyon-2/llms.txt), İzmir, Denizli, Aydın, [Muğla](/tr/detay/mugla-2/llms.txt), [Antalya](/tr/detay/antalya-2/llms.txt), [Burdur](/tr/detay/burdur-2/llms.txt), Mersin, [Adana](/tr/detay/adana-2/llms.txt), Niğde, Hatay, [Kahramanmaraş](/tr/detay/kahramanmaras-2/llms.txt), Gaziantep, Kilis, Şanlıurfa, Mardin, Adıyaman, [Batman](/tr/detay/batman-4/llms.txt), Siirt, Şırnak ve Hakkari illerinde kayıtları mevcuttur. Ancak Kütahya ve Afyon’da [uzun](/tr/detay/uzun/llms.txt) süredir gözlemlenmemiştir. Genellikle [bozkır](/tr/detay/bozkir-3/llms.txt) (yarı çöl) alanlar, sarp kayalıklar, seyrek ağaçlıklı yamaçlar, çatlaklar, gedikler ve derin vadilerde yuvalanır. Çalılık ve ormanlık alanların bulunduğu [kurak](/tr/detay/kurak-03cac/llms.txt) bölgeler ile dağlık araziler de habitatları arasındadır. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/04/01/dwiPsxttlzv1gn4p7xXVpccz9bbLXYpp.jpg) *Çizgili Sırtlan (TÜBİTAK)* ### **Popülasyon ve Koruma Statüsü** [Dünya](/tr/detay/dunya-2/llms.txt) Doğa ve Doğal Kaynakları Koruma Birliği (IUCN) tarafından “Nesli Tehdide [Yakın](/tr/detay/yakin-750943/llms.txt)” (NT - Near Threatened) kategorisinde sınıflandırılan çizgili sırtlanın küresel popülasyonu azalma eğilimindedir. Toplam [birey](/tr/detay/birey-2/llms.txt) sayısının 5.000 ile 14.000 arasında olduğu tahmin edilmektedir. Türkiye’de görülmesi oldukça nadir olup, nesli tükenme tehlikesi altında olduğu için avlanması yasaktır. ### **Davranış ve Etoloji** Çizgili sırtlan, [tam](/tr/detay/tam/llms.txt) bir [kamuflaj](/tr/detay/kamuflaj-751780/llms.txt) ustasıdır ve kayalık alanlarda uzaktan [fark](/tr/detay/fark-2/llms.txt) edilmesi zordur. Oldukça ürkek bir tür olup, insanlarla karşılaştığında kaçmayı tercih eder ve yaklaşılmadıkça insanlar için [tehlike](/tr/detay/tehlike-2/llms.txt) oluşturmaz. Genellikle yalnız dolaşır, ancak yuvalama bölgelerinde sosyalleşerek küçük gruplar halinde yaşayabilir. Nadir de olsa grup halinde dolaştıkları gözlemlenmiştir. Diğer büyük kediler veya yırtıcı türlerle (örneğin benekli sırtlan) karşılaştıklarında besin için mücadele etmek yerine alandan uzaklaşmayı seçerler ve yaşadıkları alanları aşırı korumacı bir şekilde savunmazlar. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/04/01/fxWOJZAQ515XdYkgeAs8H6bR2EZZIbJS.jpg) *Çizgili Sırtlan (TÜBİTAK)* ### **Diyet ve Metabolizma** Çizgili sırtlan hem etçil hem de otçul bir beslenme düzenine sahiptir. Doğada bulduğu leşler, zayıf düşmüş hayvanlar ve yakalayabildiği küçük memelilerle beslenir. Ayrıca kavun, karpuz, [üzüm](/tr/detay/uzum-748904/llms.txt) gibi meyveler ve yabani yemişler de diyetinin bir parçasıdır. Aç kaldıklarında yerleşim yerlerine yaklaşarak evcil hayvanlara saldırabilir. Türkiye’de [Kurban](/tr/detay/kurban-2/llms.txt) Bayramı’nda ormanlık alanlara bırakılan cesetlere geldikleri bilinmektedir. ### **İnsanlarla Etkileşim ve Kültürel Referanslar** Türkiye’de varlığı birçok insan tarafından bilinmemekte olup, trafik kazaları, yaşam alanlarının yok edilmesi ve insanlar tarafından öldürülmeleri popülasyonlarının azalmasında [önemli](/tr/detay/onemli-0325c/llms.txt) rol oynamaktadır. Ülkede “Andık”, “Yeleli [Kurt](/tr/detay/kurt/llms.txt)”, “Aftar”, “Aptar”, “Heftar”, “Alacanavar”, “Öcü” ve “Dab’a” gibi çeşitli yerel isimlerle anılır. Anadolu’da yaygın olarak “Anadolu sırtlanı” olarak da adlandırılır ve insanlardan uzak bir yaşam sürer. ### **Etimoloji** Çizgili sırtlan, adını kürkündeki belirgin çizgilerden alır. Türkçede “Çizgili Sırtlan”, İngilizcede ise “Striped Hyena” olarak adlandırılmıştır. Türkiye’de Anadolu’da görüldüğü için “Anadolu sırtlanı” ismi de kullanılmaktadır. Bu isimlendirme, türün en ayırt edici fiziksel özelliğine dayanır. ## Academic Sources and References 1. Okatan, Ayşenur. “Türkiye’nin Çizgili Sırtlanı.” Bilim Genç, TÜBİTAK, 3 Mart 2021. https://bilimgenc.tubitak.gov.tr/yerbilim-gokbilim/turkiyenin-cizgili-sirtlani. Erişim tarihi: 2 Nisan 2025. 2. “Kırmızı Liste’deki Tür: Çizgili Sırtlan.” Türk Tarım, 14 Nisan 2021. http://www.turktarim.gov.tr/Haber/332/kirmizi-listedeki-tur-cizgili-sirtlan-. Erişim tarihi: 2 Nisan 2025. 3. “Çizgili Sırtlan Gözlemleri Sürüyor.” Tarım TV, 2023. http://www.tarimtv.gov.tr/tr/video-detay/cizgili-sirtlan-gozlemleri-suruyor-18032. Erişim tarihi: 2 Nisan 2025.