--- title: Çıra slug: cira-5d911 url: /detay/cira-5d911 type: dictionary language: Türkçe entity: primary: Çıra type: dictionary disambiguation: Çıra: Farsça kökenli, kandil, meşale anlamına gelen aydınlatma aracı. Mecazi anlamda da kullanılır. categories: - name: Ekoloji, Botanik Ve Zooloji slug: ekoloji-botanik-ve-zooloji url: /kategori/ekoloji-botanik-ve-zooloji tags: - Çıra - yanmak - Metafor - anadolu - Işık author: Tuğba Aygün created_at: 2025-07-17T13:16:02.128663+03:00 updated_at: 2025-07-17T13:40:48.645528+03:00 --- # Çıra ## Article Content ### **Köken** Çıra kelimesi, Farsça çerāġ ya da çirāġ (چراغ) “[kandil](/tr/detay/kandil-3/llms.txt), [meşale](/tr/detay/mesale-246fc/llms.txt)” anlamındaki sözcükten Türkçeye geçmiştir. Bu sözcük, Orta Farsçadaki çərāg biçiminden evrilmiş olup, kökeni Proto-İranca yazılı örneği bulunmayan çira- “[yanmak](/tr/detay/od/llms.txt), ışımak” fiiline dayanır. ### **Kullanım Alanları** **Geleneksel ve halk dilinde: **Özellikle kırsal bölgelerde, [ateş](/tr/detay/ates-2/llms.txt) yakmak amacıyla kullanılan reçineli odun parçası anlamında yaygın şekilde kullanılır. **Mecaz anlamda:** “Çıra gibi yanmak” deyimiyle, tamamen tükenmek, yok olmak veya büyük zarar görmek anlamında kullanılır. **Edebî dilde:** Aydınlık ve rehberlik sembolü olarak kullanılabilir. Özellikle halk hikâyelerinde ya da masallarda karanlığı aydınlatan araç anlamında geçebilir. **Günlük dilde: **Eski tip aydınlatma veya tutuşturma aracı olarak nostaljik ya da betimleyici bir şekilde kullanılabilir. **Ağızlarda ve deyimlerde:** Bölgesel ağızlarda farklı telaffuzlarla sürer; deyimlerde (örneğin “çıra gibi yanmak”) canlı şekilde yaşar. ## Academic Sources and References 1. "Çıra". Kubbealtı Lugatı. Erişim tarihi: 17 Temmuz 2025. https://lugatim.com/s/%C3%A7%C4%B1ra 2. "Çıra". Nişanyan Etimolojik Sözlük. Erişim tarihi: 17 Temmuz 2025. https://www.nisanyansozluk.com/kelime/%C3%A7%C4%B1ra 3. "Çıra". Türk Dil Kurumu. Güncel Türkçe Sözlük. Erişim tarihi: 16 Temmuz 2025. https://sozluk.gov.tr/?ara=%C3%A7%C4%B1ra