--- title: Çingene Kızı Mozaiği slug: cingene-kizi-mozaigi url: /detay/cingene-kizi-mozaigi type: article language: Türkçe entity: primary: Çingene Kızı Mozaiği type: article disambiguation: Zeugma'da keşfedilen Roma dönemi mozaiği, "Çingene Kızı". Müzede sergilenen bu eşsiz eser, sanatseverleri büyülüyor. categories: - name: Genel Kültür slug: genel-kultur url: /kategori/genel-kultur - name: Arkeoloji slug: arkeoloji url: /kategori/arkeoloji - name: Tarih slug: tarih url: /kategori/tarih tags: - romadönemieserleri - gypsygirl - türkiyemüzeleri - çingenekızımozaiği - çingenekızı - zeugmamozaikmüzesi - Mozaik author: Nazlı Kemerkaya created_at: 2025-03-04T12:26:03.653940+03:00 updated_at: 2025-10-22T22:20:19.584819+03:00 --- # Çingene Kızı Mozaiği ## KURE Information Cards ![Gaziantep Zeugma Mozaik Müzesi (6).jpg](https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/10/22/LRPDy5iStxnZFeo7n3A5twRqNzgFQ8rH.jpg) *Çingene Kızı Mozaiği* | Field | Value | |-------|-------| | Malzeme(ler) | Renkli tessera taşları | | Keşif Yılı(ları)(Metin) | 1992 | | Dönem(ler) | Roma Dönemi | | Sergilendiği Yer | Zeugma Mozaik Müzesi, Gaziantep / Türkiye | | Teknik | “Üç çeyrek bakış” | | Tarihlendirme | M.S. 2. yüzyıl | ## Article Content ***Çingene Kızı Mozaiği***, Gaziantep ili sınırları içerisinde yer alan antik [Zeugma Antik Kenti](/tr/detay/belkiszeugma-antik-kenti-83376/llms.txt)'nde 1992 yılında yapılan kazılar sırasında ortaya çıkarılmış, M.S. 2. yüzyıla tarihlendirilen bir taban mozaiğidir. İlk keşfedildiği dönemde kimliği tam olarak belirlenemeyen figür, kabarık saçları, iri gözleri, iç içe geçmiş halka küpeleri ile halk arasında “Çingene Kızı” olarak adlandırılmıştır.[^1]  Mozaiğin bulunduğu alanda yapılan arkeolojik çalışmalar sonrasında, figürün başının yanında yer alan asma yaprakları dikkate alınarak Dionysos’un takipçileri arasında yer alan bir Mainad’ı betimlediği değerlendirilmiştir. Bunun yanında, bazı kaynaklarda figürün Gaia olabileceğine dair yorumlara da yer verilmiştir.[^2]  ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/03/04/uV6FpBHcXOXlYMn8ovixjeePoaC38l37.jpeg) *Çingene Kızı Mozaiği (T.C. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Kalkınma Galerisi)* ### **Özellikler** Figürde, başını sağa çevirmiş, kabarık saçları alnının ortasından ikiye ayrılmış ve başının arkasında bir eşarpla bağlanmış bir kadın betimlenmiştir. Dar alınlı, dolgun yüzlü, elmacık kemikleri hafif belirgin bu figürün iri gözlerinde mahzun ve derin bir ifade yer almaktadır. Kulaklarında iç içe geçmiş halka küpeler bulunmaktadır. Mozaiğin dikkat çeken bir diğer yönü, Helenistik resim sanatında kullanılan ve "üç çeyrek bakış" olarak adlandırılan teknikle yapılmış olmasıdır. Bu teknik, figürün hem sevinç hem de hüzün ifadesini aynı anda yansıtmasını sağlamaktadır. Kullanılan tessera yoğunluğu ve detay işçiliği, eserin sanatsal değerini artırmaktadır. ### **Kayıp Parçalar ve İade Süreci ** Çingene Kızı Mozaiği’ne ait bazı parçalar, 1960’lı yıllarda Zeugma Antik Kenti’nde yapılan kaçak kazılar sırasında bulunduğu yerden çıkarılmış ve yurt dışına kaçırılmıştır. Bu parçalar, daha sonra ABD’nin Ohio eyaletinde yer alan Bowling Green State Üniversitesi tarafından satın alınarak sergilenmiştir. Üniversite, bu mozaik parçalarını 35.000 Amerikan doları karşılığında edinmiştir.[^3]  2012 yılında Stephanie Hooper tarafından yapılan bir araştırma sonucunda, söz konusu mozaiklerin kökeninin Zeugma olduğu belirlenmiştir. Aynı yıl, Zeugma kazı başkanı Prof. Dr. Kutalmış Görkay tarafından hazırlanan raporla parçaların Çingene Kızı Mozaiği’ne ait olduğu kesinlik kazanmıştır. Türkiye Cumhuriyeti Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın resmi girişimleri sonucunda, beş buçuk yıl süren müzakerelerin ardından mozaiklerin iadesi konusunda Bowling Green State Üniversitesi ile bir protokol imzalanmıştır. Kayıp on iki parça, 26 Kasım 2018 tarihinde Chicago’dan Gaziantep’e getirilmiş, 8 Aralık 2018 tarihinde düzenlenen basın tanıtımı ile Zeugma Mozaik Müzesi’nde ziyarete açılmıştır. Bu parçalar, geçici olarak sergilenmelerinin ardından, mozaikteki özgün yerlerine yerleştirilmiştir. ### **Kültürel Temsil** Çingene Kızı Mozaiği, keşfedildiği yılından itibaren hem Zeugma Antik Kenti’nin hem de Gaziantep’in simgesel bir unsuru hâline gelmiştir. Mozaiğin gizemli bakışları ve teknik özellikleri, ona sanatsal bir değer kazandırmış; bu yönüyle yerel ve ulusal düzeyde tanınırlığı artmıştır. Gaziantep’in tanıtım materyallerinde, şehirle ilgili basılı ve dijital içeriklerde, tanıtım afişlerinde ve turizm kampanyalarında Çingene Kızı motifi yaygın biçimde kullanılmaktadır. Gaziantep’te düzenlenen organizasyonlarda, özellikle gelen heyetlere verilen hediyelik eşyalarda da bu mozaikten esinlenen ürünler tercih edilmektedir. Bunun yanı sıra, Türkiye’nin ulusal tanıtım filmlerinde de Çingene Kızı Mozaiği’ne yer verilmiştir. UNESCO’nun aday listesinde yer alan Zeugma Antik Kenti ve Çingene Kızı, Gaziantep’in görsel kültür temsili içinde başat bir konuma ulaşmıştır. ## Academic Sources and References 1. T.C. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı. “Çingene Kızı Mozaiği JPG.” Kalkınma Galerisi. Son erişim: 4 Mart 2025. https://kalkinmagalerisi.org.tr/gorsel/cingene-kizi-mozaigi-1194 2. Anadolu Ajansı. "Mysterious case of the 'Gypsy girl’ mosaic." Anadolu Ajansı. Son erişim: 4 Mart 2025. https://www.aa.com.tr/en/culture-and-art/mysterious-case-of-the-gypsy-girl-mosaic/1317955 Günay, Mehmet Akif. ”BİR GÖRSEL KÜLTÜR ÖĞESİ OLAN ZEUGMA’NIN DESTİNASYON MARKALAMADA BAŞAT TEMSİL HALİNE DÖNÜŞTÜRÜLMESİNİN ANALİZİ." Gümüşhane Üniversitesi İletişim Fakültesi Elektronik Dergisi 8, no. 2 (2020): 1294-1324. Son erişim: 22 Ekim 2025. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/1082545 T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı. “Zeugma.” Kültür ve Turizm Bakanlığı Resmi Web Sitesi. Son erişim: 4 Mart 2025. https://www.ktb.gov.tr/TR-288622/zeugma.html T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı. “Zeugma Mozaik Müzesi - Gaziantep.” Türkiye Kültür Portalı. Son erişim: 4 Mart 2025. https://www.kulturportali.gov.tr/turkiye/gaziantep/gezilecekyer/zeugma-mozaik-muzesi T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı. ”Zeugma Mozaik Müzesi." Muze.gov.tr. Son erişim: 4 Mart 2025. https://muze.gov.tr/muze-detay?SectionId=GZN01&DistId=GZN ZEUGMA. ”Zeugma Mozaik Müzesi." Zeugma.org.tr. Son erişim: 22 Ekim 2025. https://zeugma.org.tr/portfolio/cingene-mozaigi-gaia/ ## Citations [^1]: T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı, ”Zeugma Mozaik Müzesi," Muze.gov.tr, son erişim: 4 Mart 2025, https://muze.gov.tr/muze-detay?SectionId=GZN01&DistId=GZN [^2]: ZEUGMA, ”Zeugma Mozaik Müzesi," Zeugma.org.tr, son erişim: 22 Ekim 2025, https://zeugma.org.tr/portfolio/cingene-mozaigi-gaia/ [^3]: Anadolu Ajansı, "Mysterious case of the 'Gypsy girl’ mosaic," Anadolu Ajansı, son erişim: 4 Mart 2025, https://www.aa.com.tr/en/culture-and-art/mysterious-case-of-the-gypsy-girl-mosaic/1317955