---
title: Çıkrıkçılık
slug: cikrikcilik-986f5
url: /detay/cikrikcilik-986f5
type: article
language: Türkçe
entity:
  primary: Çıkrıkçılık
  type: article
  disambiguation: Çıkrıkçılık: Geleneksel ahşap işçiliği, Konya'da yaşayan bir zanaat. Tarihi ve günümüzdeki durumu.
  categories:
    - name: El Sanatları Ve Geleneksel Sanatlar
      slug: el-sanatlari-ve-geleneksel-sanatlar
      url: /kategori/el-sanatlari-ve-geleneksel-sanatlar
  tags:
    - Çıkrıkçılık
    - Geleneksel Zanaat
    - Ahşap İşçiliği
author: Elif Laçin
created_at: 2025-06-30T20:06:14.827443+03:00
updated_at: 2025-06-30T20:36:05.546153+03:00
image: https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/06/30/jsB9peNnUBbImn8QLVqRMYJvVaXdISp1.png
---

# Çıkrıkçılık

<!-- CONTEXT: Article Content for "Çıkrıkçılık" -->

## Article Content

**Çıkrıkçılık&#32;**(ağaç tornacılığı / haratlık) tarihsel kökenleri çok eski dönemlere dayanan, temelinde ahşap işçiliği bulunan geleneksel bir zanaattır. Özellikle [dokumacılıkla](/tr/detay/turk-dokuma-kulturu-8af98/llms.txt) bağlantılı olarak gelişmiş bu meslek, zamanla ahşap torna sanatına evrilmiş ve ev eşyalarından oyuncaklara kadar çok çeşitli ürünlerin üretiminde kullanılmıştır.

“Çıkrık”, iplik eğirme amacıyla kullanılan, elle çevrilen bir çarkı ifade ederken; [çıkrıkçılık](/tr/detay/agirsak-8539a/llms.txt) ise bu ve benzeri ahşap araçların üretimiyle meşgul olan ustalığı tanımlar.

![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/06/30/SnNYAf3WfHdqJaFuCxAvzJ2Mza6atpCc.jpg)
*Çıkrıkçılık (Go Konya)*

### **Teknik Gelişim**

Başlangıçta dokumacılığa hizmet eden bu araç, zamanla geliştirilen sistemlerle daha işlevsel hâle gelmiştir. Teknik iyileştirmelerle çeşitlenen çıkrıklar, mekanik donanımlarla desteklenmiş ve modern üretim yöntemlerinin öncüsü olmuştur. Çıkrıklar türlerine göre **büyük çıkrık**, **çift çarklı çıkrık** ve **pedallı çıkrık** olmak üzere sınıflandırılmıştır.

### **Konya’da Çıkrıkçılık Geleneği**

Konya, çıkrıkçılık mesleğinin Türkiye’de geleneksel olarak sürdürüldüğü önemli merkezlerden biridir. Osmanlı döneminden bu yana kentin ticaret hayatının kalbi olan Bedesten ve çevresinde çıkrıkçılık, beş nesildir sürdürülen bir [zanaat](/tr/detay/intangible-cultural-heritage-8cd03/llms.txt) olarak varlığını devam ettirmiştir. Özellikle Merkez Postane'nin güneydoğusunda yer alan Çıkrıkçılar Caddesi, bu mesleğin kent belleğindeki yerini ve geçmişteki önemini göstermektedir. Geleneksel yöntemlerle çalışan ustalar zamanla elektrikli [ağaç torna makinelerine](/tr/detay/torna-90996/llms.txt) yönelmiş; bu dönüşüm üretim sürecini hızlandırsa da mesleğin özgünlüğünde azalma meydana gelmiştir.

### **El Sanatı Olarak Çıkrıkçılık**

Çıkrıkçılık, yalnızca dokuma araçlarının değil; **sofra, oklava, tırmık, yaba, çocuk oyuncakları, merdane, vazo, çiçeklik** gibi birçok günlük eşyanın da üretiminde kullanılmıştır. Ürünler üzerine torna makineleriyle yapılan ince süslemelerin yanı sıra, özellikle çocuk [oyuncakları](/tr/detay/cekmece/llms.txt) boyanarak estetik değer kazanmıştır.

[Ahşabın işlenme süreci](/tr/detay/ahsap-2/llms.txt); ağacın yüzeyindeki çapakların “gürez” adlı bıçakla temizlenmesiyle başlar, ardından farklı bıçaklarla şekil verilerek ürün zımparalanır ve son hâline getirilir. Bu süreçte ustanın elleri ve ayaklarıyla koordine biçimde çalışması, çıkrıkçılığı zahmetli ancak özgün bir zanaat hâline getirir.

![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/06/30/s1lFEKArY8taVwJerH9uv1PhDxNglt1t.jpg)
*Çıkrıkçılık (AA)*

### **Günümüzdeki Durumu ve Gelecek Perspektifi**

Çıkrıkçılık, el emeğine dayalı birçok geleneksel meslek gibi teknolojiye yenik düşmüş; modern üretim teknikleri karşısında işlevselliği ve ekonomik getirisi azalmıştır. Kereste teminindeki zorluklar, çırak yetişmemesi ve toplumsal talebin düşmesi mesleği tehdit altına sokmuştur.

El emeğiyle yapılan ürünlerin değeri, özellikle seri üretim karşısında göz ardı edilmekte; bu durum da ustaların mesleğe olan bağlılıklarını sürdürmelerini zorlaştırmaktadır. Yeni neslin bu tür mesleklere ilgi göstermemesi, bu kadim zanaatın geleceğini belirsiz hâle getirmektedir.

<!-- CONTEXT: Academic Sources and References for "Çıkrıkçılık" -->

## Academic Sources and References

1. Anadolu Ajansı. “Dededen Toruna Miras Kalan Meslek.” Anadolu Ajansı. Erişim 30 Haziran 2025. https://www.aa.com.tr/tr/yasam/dededen-toruna-miras-kalan-meslek/1376711Go Konya. “Çıkrıkçılık.” Konya Deneyim Platformu. Erişim 30 Haziran 2025. https://gokonya.com/tr/cikrikcilik-1Konya Turist Rehberleri. “Çıkrıkçılık.” Konya Turist Rehberleri. Erişim 30 Haziran 2025. https://konyaturistrehberleri.com/2021/06/16/cikrikcilik/