--- title: Cezayir Parlamentosu’nun Fransız Sömürgeciliğini Suç Sayan Yasası slug: cezayir-parlamentosunun-fransiz-somurgeciligini-su url: /detay/cezayir-parlamentosunun-fransiz-somurgeciligini-su type: article language: Türkçe entity: primary: Cezayir Parlamentosu’nun Fransız Sömürgeciliğini Suç Sayan Yasası type: article categories: - name: Hukuk slug: hukuk url: /kategori/hukuk - name: Siyaset Ve Uluslararası İlişkiler slug: siyaset-ve-uluslararasi-iliskiler url: /kategori/siyaset-ve-uluslararasi-iliskiler tags: - fransa - yasa - Sömürge - Cezayir author: Zeynep Gül created_at: 2025-12-26T15:44:52.856802+03:00 updated_at: 2025-12-26T16:04:38.961571+03:00 image: https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/12/26/5gJGYRokmYGSeaGaWvYBG33EqRLtTLWn.jpg --- # Cezayir Parlamentosu’nun Fransız Sömürgeciliğini Suç Sayan Yasası ## Article Content 24 Aralık 2025 tarihinde Cezayir Ulusal Halk Meclisi, [Fransa](/tr/detay/fransa-2/llms.txt)’nın **1830–1962** yılları arasındaki [Cezayir sömürgeciliğini](/tr/detay/cezayir-3/llms.txt) **suç** olarak tanımlayan yasa tasarısını oy birliğiyle kabul etmiştir. Bu tasarı, Cezayir parlamentosunda açık oturumda oylanmış ve milletvekillerinin ulusal renklere sahip atkılar takarak oy kullandığı bildirilmiştir. Kabul edilen yasa, Fransa’nın sömürge yönetimine ilişkin suçları kapsamlı biçimde düzenlemiştir.  ### **Yasanın Kapsamı ve Düzenlemeleri** Yasa metninde Fransız sömürgeciliğinin işlediği ve “suç” olarak tanımlanan eylemlerin çeşitli başlıklar halinde yer aldığı bildirilmiştir. Söz konusu suçlar arasında nükleer denemeler, yargısız infazlar, fiziksel ve psikolojik [işkence](/tr/detay/iskence-2/llms.txt), doğal kaynakların sistematik biçimde yağmalanması gibi uygulamalar sayılmıştır. Yasada ayrıca **sömürgeciliğin övülmesi** veya propagandasının yapılmasının **cezai yaptırımlarla** suç sayıldığı hükme bağlanmıştır.  ### **Hukuki Sorumluluk ve Talepler** Yasa, Fransa devletinin **sömürge geçmişinin yol açtığı trajediler** nedeniyle hukuki sorumluluk taşıdığını hükme bağlamıştır. Kabul edilen düzenleme Fransa’dan **resmî özür** talep etmiş ve [sömürgecilik](/tr/detay/somurgecilik-3/llms.txt) döneminde ortaya çıkan **maddi ve manevi zararların tam ve adil tazmininin** Cezayir devleti ve halkı için devredilemez bir hak olduğunu belirtmiştir.  [YouTube Video](https://www.youtube.com/watch?v=7zHYthpRFdg) *Cezayir Parlamentosu’nun Fransız Sömürgeciliğini Suç Sayan Yasası (Firstpost)* ### **Sömürge Suçlarının Kataloğu** Yasa metni, Fransız sömürge yönetiminin işlediği belirtilen suçları kataloglamıştır. Bu katalogda özellikle Sahra bölgesinde gerçekleştirilen **nükleer denemeler** ve bu denemelerin yol açtığı çevresel ve insani tahribat, sömürgecilik döneminde sivillerin öldürülmesi, yasaklı silahların kullanılması ve mayın döşenmesi gibi eylemler yer almıştır.  ### **Sömürgecilik Hatalarına İlişkin Tarihsel Vurgu** Yasa kabul sürecinde parlamenterler tarafından yapılan açıklamalarda, Cezayir’in bağımsızlık mücadele tarihi ve sömürge yönetiminin etkilerine atıflar yer almıştır. Cezayir parlamentosunda bayrak sallanarak yapılan oylama sonrasında milletvekilleri tarafından “Yaşasın Cezayir” sloganlarının atıldığı ifade edilmiştir.  ### **Diplomatik ve Hukuki Etki** Yeni yasa, resmî olarak yasama organı tarafından kabul edilmekle birlikte, uluslararası alanda bağlayıcı bir hukuki etki doğurması beklenmemektedir. Bununla birlikte, yasanın Cezayir ile Fransa arasındaki **diplomatik ilişkiler üzerinde etkisi olduğu belirtilmektedir.** ## Academic Sources and References 1. Al Jazeera. “Algeria Declares France’s Colonial Rule a Crime in New Law.” Erişim 26 Aralık 2025. https://www.aljazeera.com/news/2025/12/24/algeria-declares-frances-colonial-rule-a-crime-in-new-law 2. Anadolu Ajansı. “Cezayir Meclisi, Fransız Sömürgeciliğini Suç Sayan Yasa Tasarısını Oy Birliğiyle Kabul Etti.” Erişim 26 Aralık 2025. https://www.aa.com.tr/tr/dunya/cezayir-meclisi-fransiz-somurgeciligini-suc-sayan-yasa-tasarisini-oy-birligiyle-kabul-etti/3780084 3. BBC News. “Algerian law declares France's colonisation a crime” Erişim 26 Aralık 2025. https://www.bbc.com/news/articles/c14vdpyj1vjo 4. Firstpost YouTube. “Algeria Declares French Colonial Rule a Crime, Seeks Reparations | Vantage with Palki Sharma | N18G” Erişim 26 Aralık 2025. https://www.youtube.com/watch?v=7zHYthpRFdg 5. Le Monde. “Algeria Demands Apologies and Reparations from France for Its Colonial Past.” Erişim 26 Aralık 2025. https://www.lemonde.fr/en/international/article/2025/12/24/algeria-demands-apologies-and-reparations-from-france-for-its-colonial-past\_6748813\_4.html 6. The Guardian. “Algeria Passes Law Declaring French Colonisation a Crime.” Erişim 26 Aralık 2025.