--- title: Cessna Citation III slug: cessna-citation-iii-4394d url: /detay/cessna-citation-iii-4394d type: article language: Türkçe entity: primary: Cessna Citation III type: article categories: - name: Havacılık Ve Uzay slug: havacilik-ve-uzay url: /kategori/havacilik-ve-uzay tags: - Model650 - XA-PRO - CessnaCitationIII author: Nurten Yalçın created_at: 2025-12-16T19:52:49.237279+03:00 updated_at: 2025-12-19T12:58:58.684716+03:00 image: https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/12/16/vKq80KXcUOjYET7doASLQfzQVfQREWaj.png --- # Cessna Citation III ## KURE Information Cards ![Ekran görüntüsü 2025-12-16 192601.png](https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/12/17/wgxAxVny3eSurvUZcMnDBNCAztQwmYHT.jpg) *Cessna Citation III Mode 650* | Field | Value | |-------|-------| | Üretici(ler) | Cessna Aircraft Company (Textron Aviation) | | İlk Uçuş(lar)(Metin) | Mayıs 1979 | | Motor Modeli | 2 x TFE731-3B-100S | | Toplam İtki | 7.300 lbf (32.4 kN) | | Sınıf | Orta Büyüklükte İş Jeti (Mid-size Business Jet) | | Yolcu Kapasitesi | Standart: 6-9 | | Mürettebat | 2 (Pilot + Yardımcı Pilot) | | Sertifikasyon Kategorisi | FAA Part 25 (Transport Category) | | Tip Sertifikası (TCDS) | FAA No. A9NM | | Motor Üreticisi | Honeywell (Eski adıyla Garrett) | | Servis Tavanı (Azami İrtifa) | 51.000 ft (15.545 m) | | Üretim Yılları | 1983 – 1992 | | Model | Citation III (Model 650) | ## Article Content **Cessna Citation III** (Model 650), Amerikan uçak üreticisi **Cessna Aircraft Company** tarafından geliştirilen, çift turbofan motorlu, orta menzilli (mid-size) bir iş jetidir. **Federal Havacılık İdaresi** (FAA) tarafından "transport category" (taşıma kategorisi) standartlarında sertifikalandırılan bu hava aracı; yüksek sürat, uzun menzil ve basınçlandırılmış kabin özellikleri ile tanımlanır. Citation III, Cessna'nın "yavaş ve ekonomik" olarak bilinen önceki jet modellerinden ayrılarak, yüksek performanslı [iş jeti](/tr/detay/jet-motoru-749874/llms.txt) pazarına yönelik geliştirdiği ilk tamamen yeni gövde tasarımıdır. Citation III, daha sonra üretilen Citation VI ve Citation VII varyantlarının temelini oluşturmuştur.   ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/12/17/APQwr2Gen5HE0z4LIZXvp3oC2FDle79e.jpg) *Cessna Citation III (Model 650) (Alec Wilson)* ### **Geliştirme Süreci ve Sertifikasyon** Cessna, pazarın daha yüksek irtifa ve hız taleplerini karşılamak amacıyla Model 650 projesini 1970'lerin sonunda başlatmıştır. Prototip, ilk uçuşunu Mayıs 1979 tarihinde gerçekleştirmiştir. Kapsamlı test süreçlerinin ardından uçak, 30 Nisan 1982 tarihinde FAA tarafından verilen **A9NM** numaralı Tip Sertifikası (Type Certificate) ile onaylanmıştır. - **Yasal Dayanak:** Sertifikasyon süreci, ticari hava taşımacılığı standartlarını belirleyen **14 CFR Part 25** uçuşa elverişlilik kurallarına göre tamamlanmıştır. - **Varyantlar:** Model 650 platformu, daha sonra üretilen ekonomik odaklı **Citation VI** ve yüksek performans odaklı **Citation VII** modellerinin mühendislik temelini oluşturmuştur.   ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/12/17/OxMQ3geJdNWIaD7bIrDfcWDsqG5tyeLI.png) *Cessna Citation III (Model 650) (Yapay Zeka Tarafından Oluşturulmuştur.)* ### **Gövde Tasarımı ve Aerodinamik Yapı** Citation III, sürtünmeyi azaltmak ve transonik hızlarda (ses hızına yakın) verimliliği artırmak amacıyla **süperkritik kanat profili** kullanılarak tasarlanmıştır. - **Ok Açılı Kanat:** Önceki Cessna modellerinin düz kanat yapısının aksine, Model 650 kanatları 25 derecelik bir geriye ok açısına (swept wing) sahiptir. Bu tasarım, uçağın Mach 0.80 üzerindeki hızlarda stabil kalmasını sağlar.  - **T-Kuyruk:** Motorların gövdenin arka bölümüne monte edilmesi nedeniyle, yatay stabilizatör dikey stabilizatörün en üst kısmına yerleştirilmiştir (T-Tail). Bu konfigürasyon, kuyruk yüzeylerinin motor egzozundan ve kanat türbülansından etkilenmesini önler. - **Yapısal Malzeme:** Gövde imalatında metal alaşımlar ve kompozit bileşenler kullanılmış olup, yapı 51.000 ft irtifa basınç farklarına dayanıklı şekilde üretilmiştir.    [YouTube Video](https://www.youtube.com/watch?v=AQlERnghx4I) *Cessna Citation III TakeOff (Airborne Thrust)* ### **Motor ve Güç Grubu** Hava aracının itki sistemi, gövdenin arka bölümüne podlar içerisinde monte edilmiş iki adet turbofan motordan oluşmaktadır. Honeywell teknik dokümantasyonuna dayanan sistem detayları şöyledir: - **Motor Modeli:** İki adet **Honeywell (Garrett) TFE731-3B-100S** turbofan motor. - **Çalışma Prensibi:** TFE731 serisi, fanın düşük basınç türbininden farklı bir hızda dönmesini sağlayan **dişli turbofan (geared turbofan)** mekanizmasına sahiptir. Bu mekanizma, fan gürültüsünü azaltmak ve yakıt verimliliğini optimize etmek amacıyla geliştirilmiştir. - **İtki Verileri:** Standart atmosfer koşullarında (ISA), her bir motor 5 dakikalık kalkış gücü için **3.650 lbf (16.2 kN)** statik itki üretir.   - **İstatistiksel Veri:** TFE731 motor ailesi küresel ölçekte 100 milyon saatin üzerinde uçuş süresine ulaşmıştır. - **Bakım Programı:** Motorlar, Honeywell tarafından sunulan Bakım Servis Planı (MSP) kapsamında desteklenmektedir.   [YouTube Video](https://www.youtube.com/watch?v=nBR40CLeDlA) *Honeywell (Garrett) TFE731-3B-100S (Honeywell Aerospace Technologies)* ### **Operasyonel Performans Verileri** [Cessna Citation III](/tr/detay/cessna-citation-ii-aaca5/llms.txt), teknik tasarım hedefleri ve sertifikasyon limitleri doğrultusunda aşağıdaki performans değerlerine sahiptir: - **Azami Seyir Hızı:** 472 kts (Mach 0.81 – 0.83). - **Servis Tavanı:** 51.000 ft (15.545 metre). - **Menzil:** Yaklaşık 2.000 deniz mili (3.704 km). - **Azami Kalkış Ağırlığı (MTOW):** 22.000 lbs (9.979 kg). - **Tırmanma:** Deniz seviyesinden 43.000 ft irtifaya doğrudan tırmanma kapasitesi mevcuttur. ### **Aviyonik Sistemler** Citation III, pilot ve yardımcı pilot olmak üzere iki kişilik uçuş ekibi ile işletilir. FAA sertifikasyonuna göre "tek pilot" operasyonu yetkisi bulunmamaktadır. - **Uçuş Kontrol:** Standart konfigürasyonda **Honeywell SPZ-8000** dijital otomatik uçuş kontrol sistemi (AFCS) kullanılır. - **Gösterge Mimarisi:** Kokpit, EFIS (Elektronik Uçuş Gösterge Sistemi) ekranları ve analog yedek göstergelerin entegre edildiği hibrit bir yapıdadır. - **Emniyet Sistemleri:** Uçak; Gelişmiş Yere Yakınlık Uyarı Sistemi (EGPWS) ve Trafik Çarpışma Önleme Sistemi (TCAS) donanımlarını destekler.   ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/12/17/N0Wc5zTWcrqZu6pFKYrSgMiKeJa1PmoJ.jpg) *Cessna Citation III Mode 650 (Tatters ✾)* ### **Kabin Özellikleri** Uçak, "Mid-Size" sınıflandırmasına uygun ölçü ve donanımlara sahiptir. - **Yolcu Kapasitesi:** Tip sertifikasında azami 13 yolcu olarak belirtilmekle birlikte, iş jeti konfigürasyonlarında standart yerleşim 6 ila 9 koltuktur. - **Kabin Hacmi:** Gövde tabanında uygulanan **"dropped aisle"** (alçaltılmış koridor) tasarımı sayesinde kabin içi yükseklik yaklaşık 1.73 metredir. ### **Kaza Kayıtları** Cessna Citation III ve türevlerinin bulunduğu Model 650 ailesi, operasyonel süreçte çeşitli teknik ve operasyonel nedenlerle kazalara konu olmuştur. Bu olaylar, havacılık güvenliği veritabanlarında teknik incelemeler için kayıt altına alınmıştır.   - [San Mateo Atenco (2025)](/tr/detay/san-mateo-atenco-ucak-kazasi-2025-d4321/llms.txt)**:** 15 Aralık 2025 tarihinde Meksika'da **XA-PRO** tescilli Cessna Citation III, Toluca Havalimanı yakınlarında kaza kırıma uğramıştır. Olay, yerel havacılık otoriteleri tarafından soruşturma kapsamına alınmıştır. - **İstanbul Atatürk Havalimanı (2017): **21 Eylül 2017 tarihinde **TC-KON** tescilli **Cessna 650 Citation VII** (Citation III'ün geliştirilmiş varyantı), İstanbul Atatürk Havalimanı'na inişinin ardından pistten çıkmıştır (runway excursion). Pist sonundaki beton su kanalına çarparak durabilen ve gövdesi ikiye ayrılarak yanan uçakta bulunan 3 mürettebat ve 1 yolcu kazadan sağ olarak kurtulmuştur. Hava aracı kaza sonrası hizmetten men edilmiştir (hull loss).   ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2026/02/11/cessna-citation-iii-4394d-thumbs_b_c_e08d655106f2925cb0a969aaa76b0a14.jpg) *İstanul Atatürk Havalimanı Kazası - (Anadolu Ajansı)* ## Academic Sources and References 1. AirborneThrust. "CESSNA CITATION CJ3 POWERFUL TAKEOFF!." YouTube. Erişim 17 Aralık 2025. https://www.youtube.com/watch?v=AQlERnghx4I 2. Anadolu Ajansı. "Atatürk Havalimanı'nda özel jet pistten çıktı." Anadolu Ajansı. Erişim 17 Aralık 2025. https://www.aa.com.tr/tr/gunun-basliklari/ataturk-havalimaninda-ozel-jet-pistten-cikti/916320 3. Aviomar. "Cessna Citation III Model 650." Aviomar. Erişim 17 Aralık 2025. https://www.aviomarscuoladivolo.com/cessna-citation-iii-vii-en.html?gad\_source=1&gad\_campaignid=11852345645&gclid=Cj0KCQiAxonKBhC1ARIsAIHq\_luOsCfMdkwZSvYzbPdTBU-3QWsUI62zEwqGSMRMrkpbC\_A53Lm1BNMaArk\_EALw\_wcB 4. Bureau of Aircraft Accidents Archives. "Crash of a Cessna 650 Citation VII in Istanbul." Bureau of Aircraft Accidents Archives. Erişim 17 Aralık 2025. https://www.baaa-acro.com/crash/crash-cessna-650-citation-vii-istanbul 5. CessnaTxTav. "Citation CJ3 Gen3. " CessnaTxTav. Erişim 17 Aralık 2025. https://cessna.txtav.com/en/citation/cj3-gen3 6. Federal Aviation Administration (FAA). “Special Conditions: Cessna Aircraft Company Model 650 Citation III Airplanes; High Intensity Radiated Fields (HIRF).” Federal Register 70, no. 89 (10 Mayıs 2005): 24478–24480. Erişim 16 Aralık 2025. https://www.federalregister.gov/documents/2005/05/10/05-9306/special-conditions-cessna-aircraft-company-model-650-citation-iii-airplanes-high-intensity-radiated 7. Federal Aviation Administration (FAA).Type Certificate Data Sheet No. A9NM: Cessna Model 650 (Citation III and Citation VI). Washington, DC: U.S. Department of Transportation, 30 Ekim 2000. Erişim 16 Aralık 2025. https://hub.easa.europa.eu/crt/docs/viewcrdattachment/cid\_70920/aid\_665/fmd\_faa4245eab02ce24aa7e58b3f3df481a 8. Honeywell. "TFE731 Turbofan Engine." Honeywell. Erişim 17 Aralık 2025. https://aerospace.honeywell.com/us/en/products-and-services/products/power-and-propulsion/engines/turbofan-engines/tfe731-turbofan-engine 9. JetServiceNl. "Cessna 650 Series: Citation III, VI, and VII - Advanced midsize business jets." JetServiceNl. Erişim 17 Aralık 2025. https://jetservicenl.com/aircraft/Cessna-Citation-650/ 10. Jetcraft. “Cessna Citation III Overview (1983–1991).” Jetstream, Temmuz 2018. Erişim 16 Aralık 2025. https://www.jetcraft.com/jetstream/2018/07/cessna-citation-iii-overview-1983-1991/ 11. Karakoç, Edanur. "San Mateo Atenco Uçak Kazası (2025)." KÜRE Ansiklopedi. Erişim 17 Aralık 2025. https://kureansiklopedi.com/tr/detay/san-mateo-atenco-ucak-kazasi-2025-d4321 12. RocketRoute. "Cessna Citation III Mode 650." RocketRoute. Erişim 17 Aralık 2025. https://www.rocketroute.com/aircraft/cessna-650-citation-iii 13. Salard, Eric. "Cessna 650." Flickr. Erişim 17 Aralık 2025. https://www.flickr.com/photos/airlines470/15423243150/in/photolist-puU9Rm-dWbUbp-tRkqfE-uDhLDu-2mjD2wU-CDvXJx-rQLfJZ-JHJvzs-7RxynF-RFZymk-tq9pLr-HtTncu-2kUAmNh-Rxh2vq-nsTwrX-JSWpCT-2n1QvA1-UwEzSN-S9XxAo-pyC6Qe-4GfMTc-2kSoKwx-czbaN1-2n2eeKM-had4w7-C7R33v-UwEA4E-LyCrBf-EJDuiS-a1sbiA-5ZJ2gV-5ZNeL5-ytXeZt-97CPQe-fD158v-bpAwTG-2hn6sWZ-7mfRcZ-M2whmy-c24JsL-cqaUm1-7tNpsA-aPAEcz-Xkgmvh-eevjid-a1s9NQ-2owFUEM-2ox3aL8-8hgVXG-eevje9 14. Sitompul, Daniel, ve Dan Rutherford. Air and Greenhouse Gas Pollution from Private Jets, 2023. Washington, DC: International Council on Clean Transportation, Haziran 2025. Erişim 16 Aralık 2025. https://theicct.org/wp-content/uploads/2025/06/ID-349-%E2%80%93-Private-jets\_report\_final.pdf 15. Skybary. "Cessna 650 Citation 3. " Skybary. Erişim 17 Aralık 2025. https://skybrary.aero/aircraft/c650 16. Taters. "Cockpit of the 9th Cessna Citation 650." Flickr. Erişim 17 Aralık 2025. https://www.flickr.com/photos/tgerus/2456089375/in/photolist-4K36Nx-2mEjK1u-29iijbM-2i6brKJ-MGC2Xw-qMTFMi-2j4sFPQ-daibKB-2gNdfjz-24sCXqf-2oegemo-zFriPH-2ko48jC-S3qosH-L3vgFy-iwRNv7-kNGQ4x-hWwcrb-2ngWMz5-mYvTUH-nbFDNQ-VrYU2V-fzemSn-6DcPBw-QhfdTF-hWvTei-9BvyYt-bv19zQ-9Bvx84-rKBJzH-hWwi3E-ZxN1cW-4DQU3F-vRHtbs-rhiquM-2mmVhwk-jMvwdP-oPJUfo-qDfoe2-2j4wU9v-puU9Rm-dWbUbp-tRkqfE-uDhLDu-2mjD2wU-CDvXJx-rQLfJZ-JHJvzs-RFZymk-tq9pLr 17. Tomás Del Coro. "N333AH C650 Cessna 650 Citation VI s/n 650-0222." Flickr. Erişim 17 Aralık 2025. https://www.flickr.com/photos/tomasdelcoro/51941476218/in/photolist-nDWLYF-wa2enC-2mp3nq7-2mxBo1X-pc2bdn-te4Q6-2jw4voh-KVitHA-2i1nAd9-2hCgkUx-FWU3my-2n8TDgq-XCzgZA-zRZkqj-8DZWYn-2hCceVP-276pjE-2nXcXej-xhBQc-244mJMF-2aP9Drw-2nt8NMv-2nJP8UL-9tqiCE-FEo5J7-2edEwC1-2nGrNng-2nNB4tn-AigY7H-2oLf7TC-4K36Nx-2mEjK1u-29iijbM-2i6brKJ-2j4sFPQ-daibKB-2gNdfjz-24sCXqf-2oegemo-zFriPH-2ko48jC-S3qosH-L3vgFy-iwRNv7-2gNd8QY-28mbwVu-kNGQ4x 18. Victor. "Solid Air / Cessna 650 Citation VII / PH-MYX." Flickr. Erişim 17 Aralık 2025. https://www.flickr.com/photos/vic\_206/43515305201/in/photolist-29iijbM-2i6brKJ-2j4sFPQ-daibKB-2gNdfjz-24sCXqf-2oegemo-zFriPH-2ko48jC-S3qosH-L3vgFy-iwRNv7-2gNd8QY-28mbwVu-kNGQ4x-hWwcrb-2ngWMz5-mYvTUH-nbFDNQ-VrYU2V-fzemSn-6DcPBw-QhfdTF-hWvTei-hWwi3E-9BvyYt-bv19zQ-9Bvx84-rKBJzH-ZxN1cW-4DQU3F-vRHtbs-rhiquM-2mmVhwk-jMvwdP-oPJUfo-qDfoe2-2j4wU9v-puU9Rm-dWbUbp-tRkqfE-uDhLDu-2mjD2wU-CDvXJx-rQLfJZ-tq9pLr-JHJvzs-7RxynF-RFZymk-HtTncu