---
title: Cerbeze (Sözlük)
slug: cerbeze-sozluk
url: /detay/cerbeze-sozluk
type: dictionary
language: Türkçe
entity:
  primary: Cerbeze (Sözlük)
  type: dictionary
  disambiguation: Cerbeze: Zekâ, kurnazlık ve hilekârlık arasında ince bir çizgide yürüyen bir kavramın sözlük anlamı.
  categories:
    - name: Genel Kültür
      slug: genel-kultur
      url: /kategori/genel-kultur
  tags:
    - kurnazlık
    - akıloyunu
    - Zekâ
    - İkna
    - sözlük
    - Hile
author: Fatih Türk
created_at: 2025-01-08T22:47:45.735081+03:00
updated_at: 2025-04-17T13:04:09.585407+03:00
---

# Cerbeze (Sözlük)

<!-- CONTEXT: Article Content for "Cerbeze (Sözlük)" -->

## Article Content

### **Tanım**

**Cerbeze**, üstün bir zeka veya akıl kıvraklığı anlamına gelir. Kişinin zor durumlarda [hızlı](/tr/detay/hizli/llms.txt) ve etkili çözümler bulma yeteneğini veya zekice konuşmalar yapabilme kabiliyetini ifade eder. Daha çok, akıl oyunları ya da ince zekâ gerektiren durumlarda gösterilen üstün başarıyı tanımlamak için kullanılır. Başka bir deyişle **cerbeze;** yanlışı doğru gösterecek kadar aldatıcı bir zekâya sahip olmaktır. 

Bazı durumlarda cerbeze, olumlu ya da olumsuz anlamda kullanılabilir:

- **Olumlu anlamda:** Akıllıca ve çözüm odaklı bir şekilde meseleleri ele almak.
- **Olumsuz anlamda:** Kurnazlık veya hilekârlıkla bir durumu lehine çevirmek.

Bu bağlamda, cerbeze kişinin zekâsını nasıl kullandığına göre değerlendirilir.

### **Köken**

Arapça *crbz* kökünden gelen *carbazat* جربزة  "hilekârlık, dolan" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça *curbuz* جربز  "hilekâr, dolandırıcı" sözcüğünün murabba (dörtlü) masdarıdır. Bu sözcük Farsça *gurbuz* گربز  sözcüğünden alıntıdır

### **Tarihte En Eski Kaynak**

"[cüret](/tr/detay/curet-750228/llms.txt), çaçaronluk" [ Ahmet Vefik [Paşa](/tr/detay/pasa-2/llms.txt), Lugat-ı Osmani (1876) ]

"beceriklilik, dil ve ifade gücü" [ Kamus-ı Türki (1900) ]

### **Kullanım Alanları**

Arapça’da kullanımı olumsuz yönde, aldatıcı konuşma, kurnazlık ve hilekarlık doğrultusunda aşağılayıcıdır. Türkçe’de kullanımı ise çeşitli [söz](/tr/detay/soz/llms.txt) oyunlarıyla hakikati maskelemek, perdelemek ve karşıdaki kişiyi kendi çıkarları doğrultusunda ikna etme becerisi şeklindedir.

''Cerbezenin tavr-ı acibi; [zaman](/tr/detay/zaman-2/llms.txt) ve mekânda müteferrik şeyleri toplar, bir yapar. O siyah perde ile her şeyi temaşa eder.''

''Cerbezenin şe’ni, bir seyyieyi sünbüllendirerek hasenata galib etmektir.''

####

<!-- CONTEXT: Academic Sources and References for "Cerbeze (Sözlük)" -->

## Academic Sources and References

1. Münazarat
2. https://www.etimolojiturkce.com