--- title: Cehennemağzı Mağaraları slug: cehennemagzi-magaralari url: /detay/cehennemagzi-magaralari type: article language: Türkçe entity: primary: Cehennemağzı Mağaraları type: article disambiguation: Cehennemağzı Mağaraları: Tarihi, mitolojik üç mağara kompleksi. Herakles efsanesiyle bağlantılı. categories: - name: Ekoloji, Botanik Ve Zooloji slug: ekoloji-botanik-ve-zooloji url: /kategori/ekoloji-botanik-ve-zooloji - name: Genel Kültür slug: genel-kultur url: /kategori/genel-kultur - name: Coğrafya slug: cografya-2 url: /kategori/cografya-2 tags: - türkiyegezilecekyerler - kilisemağarası - ayazmamağarası - heraklesmağarası - cehennemağzımağarası - kocayusufmağaraları - cehennemağzımağaraları - KaradenizEregli - Zonguldak author: Nazlı Kemerkaya created_at: 2025-02-22T11:16:09.286940+03:00 updated_at: 2025-04-17T11:49:03.725376+03:00 --- # Cehennemağzı Mağaraları ## KURE Information Cards ### KURE Information Card: Cehennemağzı mağaraları ![chnm.jpg](https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/02/22/iMufKXUnsLvaC7FBVyajMnhIoqtMckSE.jpeg) | Field | Value | |-------|-------| | Uzunluk(lar)(Metin) | 85 m | | Rakım(lar)(Metin) | 24 m | | Derinlik(ler)(Metin) | - 11 m | | Konum | Karadeniz Ereğli / ZONGULDAK | | Tür(ler) | Mağara | | Yüzyıl | MÖ 2.yy | | Jeoloji | Kireçtaşı | ## Article Content Cehennemağzı Mağaraları, geçmişte Acheron Nehri olarak adlandırılan, zamanla [Ayazma](/tr/detay/ayazma-2/llms.txt) Çayı, Gavur Deresi ve Limanbaşı Çayı isimleriyle bilinen derenin oluşturduğu vadide [yer](/tr/detay/yer-2/llms.txt) alan üç mağaranın genel adıdır. [Kilise](/tr/detay/kilise-4/llms.txt) Mağarası, Herakleios Mağarası ve Ayazma Mağarası olmak üzere üç farklı mağaradan oluşan bu [yapı](/tr/detay/yapi-2/llms.txt), [tarihsel](/tr/detay/tarihsel-2/llms.txt) ve mitolojik kaynaklarda Acheron Mağaraları adıyla da anılmaktadır.[^1]  Roma ve Bizans döneminde kullanılan mağaralar, birer ibadet alanına dönüşmüş ve erken Hristiyanlık döneminde bir yer altı kilisesi olarak kullanılmıştır. Kilise Mağarası’nda bulunan [haç](/tr/detay/hac-3/llms.txt) figürleri ve dini motifler, bu dönemin izlerini taşımaktadır. Hristiyanlığın [yasak](/tr/detay/yasak-2/llms.txt) olduğu dönemlerde bölgedeki ilk Hristiyanlar tarafından gizli ibadet yeri olarak kullanıldığı düşünülmektedir. Osmanlı döneminde ise bölgenin dini ve kültürel önemi azalmış, ancak mağaralar doğal yapısını korumuş ve çeşitli anlatılarla günümüze kadar ulaşmıştır. Doğal ve kültürel önemi büyük olan bu mağaralar, [mitoloji](/tr/detay/mitoloji-745041/llms.txt) ve tarih boyunca ibadet, mistik ritüeller ve yeraltı dünyasına açılan bir geçit olarak görülmüştür. Günümüzde ise hem turistik hem de bilimsel araştırmalar açısından [önemli](/tr/detay/onemli-0325c/llms.txt) bir alan olarak korunmaktadır. ### **Herakles ve Kerberos Efsanesi** Cehennemağzı Mağaraları, Herakles’in on iki görevi arasında yer alan Kerberos’u yeraltı dünyasından çıkarma efsanesiyle ilişkilendirilir. Bu mitolojiye göre, Herakles’in son ve en zorlu görevi, yeraltı dünyasının kapısında bekçilik yapan üç başlı [köpek](/tr/detay/kopek-3/llms.txt) Kerberos’u yakalayıp yeryüzüne çıkarmaktır. Mitolojiye göre, Herakles, on ikinci görevini yerine getirmek için ölüler diyarına, yani [Hades](/tr/detay/hades-2/llms.txt)’in dünyasına girmek zorundaydı. Bu yolculuk sırasında, [Tanrı](/tr/detay/tanri-749757/llms.txt) [Hermes](/tr/detay/hermes-3/llms.txt) ve tanrıça [Athena](/tr/detay/athena-751377/llms.txt) ona [rehberlik](/tr/detay/rehberlik/llms.txt) etti. Hades’ten izin alarak yeraltı dünyasına inen Herakles, Kerberos’u yalnızca gücüyle alt etmek zorundaydı; çünkü silah kullanmasına izin verilmiyordu. Herakles, çıplak elleriyle canavarı boğarak etkisiz hale getirdi ve yeryüzüne çıkardı. Efsanenin bazı varyantlarında, Herakles’in yeraltı dünyasına giriş yaptığı noktanın Cehennemağzı Mağaraları olduğu anlatılır. Bu bölgenin, Antik [Çağ](/tr/detay/cag-4/llms.txt)’da “Hades’in Kapıları” olarak anıldığı ve ölüler diyarına açılan bir geçit olduğuna inanıldığı düşünülmektedir.[^2]  Cehennemağzı Mağaraları’nda gerçekleşen olaylardan biri de Kerberos’un yeryüzüne çıkarılmasıyla ilgilidir. Rivayete göre, Herakles üç başlı bekçi köpeği Kerberos’u yeraltı dünyasından çıkarıp [gün](/tr/detay/gun-4/llms.txt) ışığına ulaştırdığında, canavar mağaranın önünde hırçınca havlamaya başlar. Ağzından dökülen köpükler toprağa karışır ve bu noktada [haşhaş](/tr/detay/hashas-2/llms.txt) bitkisi yetişmeye başlar. Bu olayın gerçekleştiği yer olarak kabul edilen [bölge](/tr/detay/bolge-2/llms.txt), Herakles’in başarısını onurlandırmak amacıyla onun adıyla anılmıştır. Başlangıçta Herakles’in şehri olarak adlandırılan bölge, ilerleyen dönemlerde farklı Herakles şehirleriyle karışmasını önlemek için Herakleia Pontika (Karadeniz Ereğlisi) ismini almıştır.[^3]  ### **Oluşum ve Jeoloji** Cehennemağzı Mağaraları, karstik süreçler sonucu oluşmuş doğal mağaralardır. Karadeniz kıyı kuşağında yer alan bu mağaralar, özellikle kireçtaşı kayaçlarının [uzun](/tr/detay/uzun/llms.txt) yıllar boyunca [su](/tr/detay/su-4/llms.txt) ve kimyasal [erozyon](/tr/detay/erozyon-2/llms.txt) etkisiyle aşınmasıyla meydana gelmiştir. Yeraltı sularının ve yüzey akıntılarının etkisiyle zamanla genişleyen boşluklar, mağaraların bugünkü şeklini almasını sağlamıştır. Bölgenin jeolojik yapısı, Paleozoik ve Mezozoik yaşlı kalkerli kayaçlardan oluşur. Bu tür kayaçlar, suyun içerdiği karbonik [asit](/tr/detay/asit-4/llms.txt) ile reaksiyona girerek yavaş yavaş çözünür ve [mağara](/tr/detay/magara-2/llms.txt) sistemlerinin oluşmasına zemin hazırlar. Özellikle mağara tavanlarında ve duvarlarında [sarkıt](/tr/detay/sarkit/llms.txt), dikit ve traverten oluşumları gözlemlenebilir. Ayrıca, mağaraların bazı bölümlerinde yeraltı su seviyesinin [zaman](/tr/detay/zaman-2/llms.txt) içinde değiştiğini gösteren aşınma izleri bulunmaktadır. Mağaraların en dikkat çeken jeolojik özelliklerinden biri de içlerinde ayazma ([kutsal](/tr/detay/kutsal-2/llms.txt) su) olarak adlandırılan su birikintilerinin bulunmasıdır. Bu suların mağaranın karstik yapısından süzülen yağış suları olduğu ve zamanla mineral bakımından zenginleştiği düşünülmektedir. ### **Mağaralarının Bölümleri** Mağaralar üç bölümden oluşur: Kilise Mağarası, Ayazma Mağarası ve Büyük Mağara. Bu alanlar, doğal kireçtaşı oluşumları ve yer altı sularının oluşturduğu yapısıyla dikkat çeker. Günümüzde hem tarih meraklıları hem de doğa severler için önemli bir ziyaret noktasıdır. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/02/22/tzFlWKggUrxDycukfROjHYhFPIKLWkTK.png) *Mağara planı (Fotoğraf: Turkish Museums)* #### **Kilise Mağarası** Kilise Mağarası, doğal bir oluşumdur ve zamanla kayaların yontulmasıyla şekillendirilmiştir. Roma ile Bizans dönemlerinde kilise olarak kullanılmıştır. Bu dönemde ibadet yeri olarak işlev gören mağaranın tabanında geometrik ve bitkisel motiflerle süslenmiş mozaikler yer almaktadır. Ancak zaman içinde tahribata uğrayan bu mozaiklerin yalnızca bir kısmı günümüze kadar ulaşmıştır. Mağaranın [sağ](/tr/detay/sag/llms.txt) tarafında lahit koymak amacıyla yapılmış bir niş bulunmaktadır. Kaynaklara göre, burada Aziz Nikolas’a ait bir lahit bulunmaktaydı; ancak günümüzde [sadece](/tr/detay/sadece-e8b50/llms.txt) yeri mevcuttur.[^4]  İç mekânda Roma ve Bizans dönemine ait [taş](/tr/detay/tas/llms.txt) eserler ile duvarlara oyulmuş [mum](/tr/detay/mum-00e0c/llms.txt) yerleştirme nişleri dikkat çekmektedir. Mağaranın dışında ise Bizans döneminde inşa edilmiş kesme taş ve tuğlalardan oluşan bir [duvar](/tr/detay/duvar-3/llms.txt) bulunmaktadır, bu yapı mağaranın ibadet yeri olarak önemini ortaya koymaktadır. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/02/22/wLXeYKLPhZZiXQdQjJvev4VR6ersYw2U.jpeg) *Kilise mağarası (Fotoğraf: Batı Karadeniz)* #### **Cehennemağzı (Koca Yusuf) Mağarası** Mitolojik anlatılara göre Herakles’in on iki görevinden biri olan Kerberos’u yeraltından çıkarma efsanesi, bu mağarayla ilişkilendirilmiştir. Mağaranın mitolojik anlatılarda öne çıkması, onun yalnızca doğal bir oluşum olmanın ötesinde efsanelerle şekillenen bir [mekân](/tr/detay/mekan/llms.txt) olmasını sağlamıştır. Bölgenin mistik havası ve tarihsel önemi nedeniyle efsanelerde adı geçen yerlerden biri olarak görülmektedir. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/02/22/F0Zf2Epxw505rTzAbPFG3EoMfVugoKwa.jpeg) *Cehennemağzı (Koca Yusuf) mağarası (Fotoğraf: Batı Karadeniz)* #### **Ayazma Mağarası** Ayazma Mağarası, Cehennemağzı Mağaralarının en büyüklerinden biridir ve tamamen doğal yollarla oluşmuştur. Tavanının çapa ve el baltasıyla düzeltilmiş olduğu düşünülmektedir. Mağaranın [batı](/tr/detay/bati-4/llms.txt) tarafında büyük bir gölet bulunmaktadır ve bu gölet Roma ve Bizans dönemlerinde kutsal kabul edilen sular arasında yer almıştır. Hristiyanlık inancına göre kutsal kabul edilen su kaynaklarına "ayazma" denildiğinden, mağara da bu isimle anılmıştır.[^5]  Antik dönemlerde dini törenlerin gerçekleştirildiği bir alan olarak kullanıldığı düşünülmektedir. Mağaranın geniş yapısı ve su kaynağıyla ritüellerin icra edildiği bir [merkez](/tr/detay/merkez/llms.txt) olduğu tahmin edilmektedir. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/02/22/dhLMW6nwWbeapxCEvGGcVt683GcLQZJD.jpeg) *Ayazma mağarası (Fotoğraf: Batı Karadeniz)* ## Academic Sources and References 1. Araştırma KaynaklarıT.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı. “Cehennemağzı Mağaraları - Zonguldak.” Türkiye Kültür Portalı. Son erişim: 21 Şubat 2025. https://www.kulturportali.gov.tr/turkiye/zonguldak/gezilecekyer/cehennemagzi-magaralari T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı. “Cehennemağzı Mağaraları.” Müze. Son erişim: 21 Şubat 2025. https://muze.gov.tr/muze-detay?sectionId=ZCM01&distId=MRK T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı. “Zonguldak’ta Herkül’ün Ayak İzleri: Cehennemağzı Mağaraları.” Turkish Museums. Son erişim: 21 Şubat 2025. https://turkishmuseums.com/blog/detail/herkul-un-ayak-izleri-cehennemagzi-magaralari/10075/1T.C. Karadeniz Ereğli Belediyesi. “Cehennemağzı Mağaraları.” T.C. Karadeniz Ereğli Belediyesi Web Sitesi. Son erişim: 21 Şubat 2025. https://www.kdzeregli.bel.tr/detay/48-cehennemagzi-magaralariZonguldak Kömür Jeoparkı. “Cehennemağzı Mağaraları.” Zonguldak Geopark. Son erişim: 21 Şubat 2025. https://www.zonguldakgeopark.com/mekan/cehennemagzi-magaralariT.C. Zonguldak Valiliği. “Cehennemağzı Mağarası.” T.C. Zonguldak Valiliği Web Sitesi. Son erişim: 21 Şubat 2025. http://www.zonguldak.gov.tr/cehhennemagzi-magarasiT.C. KDZ. Ereğli Kaymakamlığı. “Cehennemağzı Mağaraları.” T.C. KDZ. Ereğli Kaymakamlığı Web Sitesi. Son erişim: 21 Şubat 2025.  http://www.karadenizeregli.gov.tr/cehennemagzi-magaralari1T.C. Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı. ‘’Zonguldak Cehennemağzı Mağaraları Tescil İlanı.” T.C. Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Web Sitesi. Son erişim: 21 Şubat 2025. https://tvk.csb.gov.tr/zonguldak-cehennemagzi-magaralari-tescil-ilani-duyuru-412315 Görsel KaynaklarıBatı Karadeniz Turizm Master Planı. Cehennemağzı Mağaraları [JPG]. Son erişim: 21 Şubat 2025. https://batikaradeniz.gov.tr/?p=3070 Turkish Museums PDF. Son erişim: 21 Şubat 2025. https://turkishmuseums.com/Uploads/M%C3%BCze/Dosya/5d48abd7-1a5e-4d86-ba99-5d3b9b91f4d7.pdfTurkish Museums. CEHENNEMAĞZI MAĞARASI [JPG]. Son erişim: 21 Şubat 2025.https://www.turkishmuseums.com/museum/detail/2258-zonguldak-cehennemagzi-magarasi/2258/1 ## Citations [^1]: “Cehennemağzı Mağaraları,” Zonguldak Geopark, erişim: 21 Şubat 2025, https://www.zonguldakgeopark.com/mekan/cehennemagzi-magaralari [^2]: “Herkül’ün Ayak İzleri: Cehennemağzı Mağaraları,” Turkish Museums, erişim: 21 Şubat 2025, https://turkishmuseums.com/blog/detail/herkul-un-ayak-izleri-cehennemagzi-magaralari/10075/1 [^3]: “Cehennemağzı Mağaraları,” T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür Portalı, erişim: 21 Şubat 2025, https://www.kulturportali.gov.tr/turkiye/zonguldak/gezilecekyer/cehennemagzi-magaralari [^4]: “Cehennemağzı Mağarası,” T.C. Zonguldak Valiliği, erişim: 21 Şubat 2025, http://www.zonguldak.gov.tr/cehhennemagzi-magarasi [^5]: “Cehennemağzı Mağaraları,” Karadeniz Ereğli Belediyesi, erişim: 21 Şubat 2025, https://www.kdzeregli.bel.tr/detay/48-cehennemagzi-magaralari