--- title: Cebelitarık Boğazı slug: cebelitarik-bogazi-2 url: /detay/cebelitarik-bogazi-2 type: article language: Türkçe entity: primary: Cebelitarık Boğazı type: article disambiguation: Cebelitarık Boğazı: Avrupa ve Afrika'yı ayıran, stratejik öneme sahip su yolu. Tarihi ve jeopolitik önemi büyük. categories: - name: Ulaştırma Ve Lojistik slug: ulastirma-ve-lojistik url: /kategori/ulastirma-ve-lojistik tags: - Boğaz - Kanal - Lojistik - Ulaştırma - Taşımacılık author: Sümeyra Uzun created_at: 2025-01-07T11:02:07.710192+03:00 updated_at: 2025-04-17T13:07:30.634730+03:00 --- # Cebelitarık Boğazı ## KURE Information Cards ### KURE Information Card: Cebelitarık Boğazı ![Image for "Cebelitarık Boğazı"](https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/01/07/VF1g4B93d0s6O8gSCPPNdhWdkd3Dyr5g.png) | Field | Value | |-------|-------| | Uzunluk(lar)(Metin) | 60 km | | Genişlik(Metin) | 44 km | | Bağladığı Sular | Atlas Okyanusu,Akdeniz | ## Article Content Cebelitarık Boğazı, [Avrupa](/tr/detay/avrupa-2/llms.txt) ile Afrika kıtalarını birbirinden ayıran, Akdeniz ile [Atlas](/tr/detay/atlas-2/llms.txt) Okyanusu'nu birbirine bağlayan stratejik bir [su](/tr/detay/su-4/llms.txt) yoludur. Hem tarihi hem de günümüzdeki jeopolitik önemi nedeniyle [dünya](/tr/detay/dunya-2/llms.txt) [deniz](/tr/detay/deniz-750021/llms.txt) taşımacılığı ve askeri stratejileri açısından kritik bir [nokta](/tr/detay/nokta-31630/llms.txt) olmuştur. Cebelitarık, [sadece](/tr/detay/sadece-e8b50/llms.txt) deniz trafiği için değil, aynı zamanda bölgedeki ülkelerin egemenlik mücadelesi için de [önemli](/tr/detay/onemli-0325c/llms.txt) bir [sembol](/tr/detay/sembol-2/llms.txt) haline gelmiştir. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/01/07/BUWKfCP1da0bXMuNuDGG9LDcrZ8h7575.png) *Cebelitarık Bağazı Harita Gösterimi* ### **Cebelitarık Boğazı’nın Coğrafi Konumu** Cebelitarık Boğazı, Avrupa'nın güney ucunda, İspanya'nın Cebelitarık Yarımadası ile [Fas](/tr/detay/fas-4/llms.txt)'ın kuzeydoğusundaki [Tanca](/tr/detay/tanca-2/llms.txt) arasında [yer](/tr/detay/yer-2/llms.txt) almaktadır. 60 km uzunluğunda ve 44 km genişliğindedir. Boğazın en dar yeri, Cebelitarık Burnu ile Ceuta arasında yaklaşık 13 km genişliğindedir. Bu boğaz, Akdeniz'i Atlas Okyanusu'na bağlayan tek doğal su yoludur ve bu yönüyle dünya deniz taşımacılığında büyük öneme sahiptir. Boğazın iki yanındaki kayalıklar ve deniz altı özellikleri, navigasyon açısından önemli engeller oluşturur. Boğazda, doğudan batıya güçlü bir akıntı bulunurken, derinliklerde Akdeniz'den Atlas Okyanusu’na doğru daha zayıf bir akıntı gözlemlenmektedir. Cebelitarık, yüksek kaya yapıları ve stratejik konumu nedeniyle antik çağlardan günümüze kadar pek çok medeniyetin ilgisini çekmiştir. ### **Cebelitarık Boğazı’nın Tarihi** Cebelitarık, antik çağlarda "Calpe" olarak biliniyordu. Bu [bölge](/tr/detay/bolge-2/llms.txt), tarih boyunca pek çok medeniyetin dikkatini çekmiş ve denizcilik açısından önemli bir nokta olmuştur. Cebelitarık’a dair tarihi kayıtlar Fenikeliler ve Romalılar tarafından başlatılmış, daha sonra Araplar, Hristiyanlar ve Osmanlılar tarafından bölgedeki hakimiyet mücadelelerine [sahne](/tr/detay/sahne-3/llms.txt) olmuştur. #### **Tarık bin Ziyad Dönemi (711)** İslamiyet’in [Batı](/tr/detay/bati-4/llms.txt)’ya yayılmasında önemli bir rol oynayan Cebelitarık, 711 yılında [Arap](/tr/detay/arap/llms.txt) komutanı Tarık bin Ziyad’ın [Endülüs](/tr/detay/endulus-2/llms.txt)’e geçişini simgeler. Tarık bin Ziyad, Kuzey Afrika’dan gelip Cebelitarık Boğazı’ndan geçerek İber Yarımadası’na [ayak](/tr/detay/ayak-4/llms.txt) basmıştır. Bu [olay](/tr/detay/olay/llms.txt), İslam fetihlerinin başlangıcını işaret etmiş ve Tarık bin Ziyad’ın adını taşıyan “[Cebelü](/tr/detay/cebelu-2/llms.txt) Tarık” (Tarık’ın Dağı) ismi boğaza verilmiştir. Bu isim, zamanla Avrupa dillerine Gibraltar olarak geçmiştir. Cebelitarık, aynı zamanda "Cebelü’l-feth" (Zaferin Dağı) olarak da anılmaktadır. #### **Muvahhidler ve Endülüs’teki Kuruluşlar (12. Yüzyıl)** Muvahhidler'in Endülüs'e geçişine kadar Cebelitarık, genellikle gemilerin sığındığı bir liman olarak kullanılmaktaydı. 1159-1160 yılları arasında, Muvahhid Hükümdarı Abdülmü’min, Cebelitarık’ın eteğinde büyük bir [şehir](/tr/detay/sehir-3/llms.txt) kurulmasını emretmiş ve bu şehirde cami, [saray](/tr/detay/saray-2/llms.txt), [kışla](/tr/detay/kisla-2/llms.txt), su dağıtım şebekesi [gibi](/tr/detay/gibi-749510/llms.txt) altyapılar inşa edilmiştir. Bu, Cebelitarık’ın tarihindeki önemli askeri ve kültürel [dönüm](/tr/detay/donum-2/llms.txt) noktalarından biridir. #### **İspanyol Egemenliği ve İngiltere’nin Müdahalesi (16. Yüzyıl)** Cebelitarık, 1309 yılında Alonso Pérez de Guzmán tarafından Kastilya Krallığı’na katılmıştır. Ancak 1333 yılında Meriniler, Cebelitarık’ı geri almış ve 1340 yılında Kastilya Kralı XI. Alfonso tarafından tekrar kuşatılmıştır. 15. yüzyılda Cebelitarık, Nasriler’in elinde kalmıştır ve 1502’de, I. Isabel tarafından İspanya Krallığı’na katılmıştır. #### **İngiltere’nin Ele Geçirmesi (1704)** Cebelitarık, 1704'te İngiltere-[Hollanda](/tr/detay/hollanda-2/llms.txt) deniz kuvvetleri tarafından ele geçirilmiştir. 1713 tarihindeki Utrecht Antlaşmasıyla, İspanya kaleyi İngiltere'ye devretmiştir. Bu [antlaşma](/tr/detay/antlasma-3/llms.txt), İngiltere'nin Cebelitarık’taki egemenliğini pekiştirmiştir. Bu dönemde, Cebelitarık, bir askeri üs ve deniz taşımacılığında önemli bir kavşak noktası haline gelmiştir. ### **Cebelitarık Boğazı’nın Stratejik Önemi** Cebelitarık Boğazı, sadece coğrafi olarak değil, askeri ve ekonomik olarak da önemli bir noktadır. Akdeniz ile Atlas Okyanusu arasındaki bu geçiş yolu, dünya deniz taşımacılığında önemli bir bağlantıdır. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/01/07/uswjdGq1cvMwWgopab0njDuiH7sd7EK3.png) *Cebelitarık Boğazı, Trafik ve Coğrafi Konum Görüntüsü (Kaynak: VesselFinder)* #### **Askeri Strateji** Cebelitarık, [tarihsel](/tr/detay/tarihsel-2/llms.txt) olarak askeri üstünlük elde etmek isteyen devletler için kritik bir nokta olmuştur. İspanya ve İngiltere arasındaki çekişme, bölgenin askeri önemini vurgulamaktadır. İspanya, 18. yüzyılda Cebelitarık'ı geri alma çabalarına girişmiş, ancak 1779-1783 yıllarında yapılan Büyük [Kuşatma](/tr/detay/kusatma-2/llms.txt) başarısız olmuştur. İngiltere'nin bu başarısı, Cebelitarık'ı bir askeri üs olarak kullanmasını sağlamıştır. #### **Dünya Ticaret Yolları** Cebelitarık Boğazı, dünyanın en işlek deniz yollarından biridir. Yılda yaklaşık 7500 gemi, boğazdan geçmektedir. Bu geçiş, Avrupa ile Afrika arasındaki enerji ve [ticaret](/tr/detay/ticaret-3/llms.txt) yollarının devamlılığını sağlamaktadır. Aynı zamanda, Süveyş Kanalı'nın açılmasından sonra, Cebelitarık Boğazı, Batı Avrupa'nın [Asya](/tr/detay/asya-2/llms.txt)'ya ulaşımında önemli bir güzergah olarak kalmıştır. ### **Cebelitarık Boğazı’nın Ekonomik Önemi** Cebelitarık, tarihsel olarak sadece askeri değil, ticari açıdan da önemli bir merkezdir. Boğazın her iki kıyısında da ticaret ve denizcilik faaliyetleri yoğun bir şekilde sürmektedir. #### **Liman Hizmetleri ve Geçiş Ücretleri** Cebelitarık, büyük gemilere yakıt ikmali ve diğer denizcilik hizmetleri sunmaktadır. Liman, aynı zamanda dünyanın en büyük yakıt ikmal limanlarından biridir. Boğazdan geçen gemilerden geçiş ücreti alınmakta olup, bu gelirler bölgedeki ekonomiye katkı sağlamaktadır. ## Academic Sources and References 1. "Adını İslam Komutanı Tarık Bin Ziyad’dan Alan Boğaz: Cebelitarık." İLKHA, https://www.ilkha.com/gundem/adini-islam-komutani-tarik-bin-ziyad-dan-alan-bogaz-cebelitarik-143090. 2. "Cebel-i Tarık Boğazı Hakkında 3 Önemli Bilgi." Yuki Shipping, https://yuki-shipping.com/cebel-i-tarik-bogazi-hakkinda-3-onemli-bilgi/. 3. "Cebelitarık Nerede? Hangi Ülke ve Kıta Sınırları İçinde? İşte Cebelitarık’ın Haritadaki Konumu Hakkında Bilgiler." Hürriyet, https://www.hurriyet.com.tr/galeri-cebelitarik-nerede-hangi-ulke-ve-kita-sinirlari-icinde-iste-cebelitarikin-haritadaki-konumu-hakkinda-bilgiler-41938683/3. 4. "Vessel Finder." VesselFinder, https://www.vesselfinder.com/. 5. Mert, Erdoğan. "Cebelitarık Boğazı Geçiş Rejimi ve Akdeniz’in Statüsü." Muhasebe ve Finans Tarihi Araştırmaları Dergisi / Accounting and Financial History Research Journal, May 2019. http://dergipark.org.tr/muftad. 6. Yükçü, Süleyman, ve Fatma Temelli. "Dünyanın Hassas Noktalarının Muhasebesi: Cebelitarık Boğazı Örneği." Muhasebe ve Finans Tarihi Araştırmaları Dergisi / Accounting and Financial History Research Journal, sayı 25, Temmuz 2023, ss. 33-54.