--- title: Çayda Çıra slug: cayda-cira-d2a05 url: /detay/cayda-cira-d2a05 type: article language: Türkçe entity: primary: Çayda Çıra type: article disambiguation: Elazığ'ın geleneksel halk oyunu Çayda Çıra; mumlarla yapılan ritüel dans. Düğünlerde ve özel törenlerde oynanır. categories: - name: El Sanatları Ve Geleneksel Sanatlar slug: el-sanatlari-ve-geleneksel-sanatlar url: /kategori/el-sanatlari-ve-geleneksel-sanatlar - name: Genel Kültür slug: genel-kultur url: /kategori/genel-kultur - name: Seyahat Ve Turizm slug: seyahat-ve-turizm url: /kategori/seyahat-ve-turizm tags: - Yöresel Oyunlar - Halk Oyunu - Çıra - Çayda Çıra - Çayda - Halk - Elazığ author: Muhammed Emir Noyan created_at: 2025-04-25T21:28:28.857610+03:00 updated_at: 2025-04-28T16:30:25.936402+03:00 image: https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/04/25/h6rj0mORtgGXkagB0LStDwYaCRwIyVdZ.png --- # Çayda Çıra ## KURE Information Cards ### KURE Information Card: Çayda Çıra Oyunu ![Ekran görüntüsü 2025-04-25 215218.png](https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/04/25/BVBX8KDKUeUxuRCj7yzio9PAy3u46epu.png) | Field | Value | |-------|-------| | Tür(ler) | Yöresel Halk Oyunu | | Ortam | Genellikle düğünler özel günler ve halk gösterileri | | Ritim | 10/8’lik Aksak Ritim | | Yöre/Bölge | Elazığ Yöresi | ## Article Content **Elazığ **yöresine ait olan **Çayda Çıra** oyunu, bu bölgenin kültürel dokusunu yansıtan, ritüel niteliği taşıyan ve halk belleğinde yer etmiş bir [halk oyunudur](/tr/detay/halk-oyunlari/llms.txt). Oyuncuların ellerinde mumlar taşıyarak sergilediği bu oyun, genellikle düğünlerde, [kına gecelerinde](/tr/detay/kina-2/llms.txt) ve özel törenlerde icra edilir. Belirli kurallar çerçevesinde uyumlu bir şekilde oynanan [Çayda Çıra](/tr/detay/cayda-cira-274d8/llms.txt), [Elazığ](/tr/detay/elazig-3b747/llms.txt)'ın geleneksel sahne sanatları arasında önemli bir yer tutar. ### **Oyunun Kökeni ve Tanımı** Çayda Çıra, [Elazığ’ın Harput](/tr/detay/harput-kalesi-c0f51/llms.txt) bölgesine özgü bir halk oyunudur. Literatürde “*mumlu dans*” olarak da adlandırılan bu oyun, genellikle düğünlerin kına gecesi bölümünde icra edilmektedir. Oyunun en belirgin özelliği, oyuncuların ellerinde tuttukları tabakların içine yerleştirilmiş yanan mumlarla yapılan estetik yürüyüş ve ritmik hareketlerdir. Oyun sırasında kullanılan tabaklar, görsel açıdan meşale işlevi görmekte ve oyuna teatral bir boyut kazandırmaktadır. Müzikal olarak ise oyun, 10/8’lik aksak ritimle icra edilmekte olup belirli söz kalıpları ve tekrarlarla türkü formunda desteklenmektedir. [YouTube Video](https://www.youtube.com/watch?v=ewc7mQGZu00) *Çayda Çıra'nın hikayesi. (TRT Arşiv YouTube Kanalı)* ### **Efsaneler Yoluyla Oyun Anlatısı** *Çayda Çıra* oyunu hakkında halk arasında anlatılan birden fazla efsane bulunmaktadır. Bu anlatılar oyunun kökenine dair tarihsel bir belge niteliği taşımamakla birlikte, halk belleğinde oyunun anlam dünyasını şekillendirmektedir. #### **Aşk ve Trajedi Temalı Efsaneler** Birinci efsaneye göre, Elazığ’da bir çayın iki yakasında yaşayan iki aşiret arasında geçen bir aşk hikâyesi anlatılır. Geceleri birbirine kavuşabilmek için kızın yaktığı mumlu çıra ile erkeğin yön bulduğu ancak bir gün kızın babasının çırayı söndürmesi sonucu gencin boğulduğu ve kızın da ardından kendini sulara attığı anlatılmaktadır. Köylülerin ellerinde çırayla su kenarında yaptıkları aramalar, zamanla oyun formuna dönüşmüştür. Bu anlatı, Van yöresinde anlatılan "*Ahtamara*" efsanesiyle benzerlik göstermektedir. #### **Düğün Bağlamında Ortaya Çıkan Anlatılar** İkinci bir efsanede ise, bir düğün gecesi meydana gelen ay tutulması nedeniyle ortaya çıkan tedirginliği yatıştırmak amacıyla, damadın annesinin tabaklara mum koyarak katılımcılara dağıttığı ve bu hareketin oyuna dönüşmesi anlatılmaktadır. Bu eylem, halk arasında uğursuzluk algısını değiştirmek adına yapılan sembolik bir müdahale olarak değerlendirilebilir. #### **Destansı Anlatılar ve Ağıtlar** Üçüncü efsanede ise, Harput’ta yaşayan iki boyun evlilik yoluyla kurduğu ittifakta yaşanan dramatik bir olay anlatılır. Düğün alayı sırasında gelinin çayın sularına düşerek kaybolması, ardından yakılan ağıtlar ve yapılan aramalar, oyunun duygusal derinliğini ve ağıt kültürüyle bağını ortaya koymaktadır. Bu efsane, oyuna eşlik eden türkülerin sözlü yapısıyla da doğrudan ilişkilidir. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/04/26/Bd6Wyqce1pzFvC65EvG3dLCUjcINd2pm.png) *Çayda Çıra oyununun temsili görünümü. (Yapay zeka ile oluşturulmuştur.)* ### **Oyunun Toplumsal ve Ritüel İşlevi** *Çayda Çıra* oyunu, yalnızca estetik bir halk gösterisi değil, aynı zamanda toplumsal rollerin, aile yapısının ve toplumsal cinsiyet ilişkilerinin de bir yansımasıdır. Oyunun özellikle kına gecelerinde icra edilmesi, gelin ile damat aileleri arasında sembolik bir [geçiş sürecini](/tr/detay/gecis-rituelleri-9c04a/llms.txt) temsil etmektedir. Oyunun başlamasında damadın evinden gelen kadınların aktif rol alması, kız evinin ise mahzun bir duruş sergilemesi bu sürecin ritüel boyutunu pekiştirir. Ayrıca, oyunun sadece gelinin katılmadığı ancak evlilik sonrası özel koşullarda katılabildiği geleneksel yapı, kadının sosyal konumunu belirleyen normatif sınırları da göstermektedir. ## Academic Sources and References 1. Elazığ Valiliği. “Kültür - Folklor.” Elazig.gov.tr. Erişim 25 Nisan 2025. http://www.elazig.gov.tr/kultur-folklor 2. T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı. "Çayda Çıra." Ankara: T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları, Erişim 25 Nisan 2025. https://ekitap.ktb.gov.tr/TR-79017/cayda-cira.html 3. T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı. “Efsaneler.” Elazığ İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü. Erişim 25 Nisan 2025. https://elazig.ktb.gov.tr/tr-58522/efsaneler.html ## Related Articles - [Elazığ Atatürk Stadyumu](//detay/elazig-ataturk-stadyumu-749815/llms.txt) - [Elazığ Havalimanı](//detay/elazig-havalimani-750628/llms.txt) - [Elazığ Kent Müzesi](//detay/elazig-kent-muzesi-73176/llms.txt)