--- title: Çanakkale Türküsü slug: canakkale-turkusu url: /detay/canakkale-turkusu type: article language: Türkçe entity: primary: Çanakkale Türküsü type: article disambiguation: Çanakkale Türküsü: I. Dünya Savaşı'nı anlatan, vatanseverliği ve acıyı dile getiren etkileyici bir halk müziği eseri. categories: - name: Genel Kültür slug: genel-kultur url: /kategori/genel-kultur - name: Tarih slug: tarih url: /kategori/tarih tags: - Çanakkale Zaferi - Çanakkale Türküsü - Çanakkale author: Duygu Şahinler created_at: 2025-03-18T10:04:42.829584+03:00 updated_at: 2025-04-17T11:00:21.006545+03:00 --- # Çanakkale Türküsü ## Article Content [Çanakkale](/tr/detay/canakkale-2/llms.txt) Türküsü, I. [Dünya](/tr/detay/dunya-2/llms.txt) Savaşı sırasında Osmanlı İmparatorluğu'nun en [önemli](/tr/detay/onemli-0325c/llms.txt) savunma cephelerinden biri olan Çanakkale Savaşları’nı konu alan [halk](/tr/detay/halk-2/llms.txt) müziği eserlerinden biridir. Anonimleşme sürecinde birçok varyantı ortaya çıkan [türkü](/tr/detay/turku-3/llms.txt), Türkiye başta olmak üzere eski Osmanlı topraklarındaki farklı coğrafyalarda tespit edilmiş ve çeşitli müzikal biçimlerde icra edilmiştir. [Eser](/tr/detay/eser-3/llms.txt), savaşın yarattığı [trajik](/tr/detay/trajik/llms.txt) atmosferi, askerin [vatan](/tr/detay/vatan/llms.txt) sevgisini ve halkın acılarını yansıtan sözleriyle millî hafızada önemli bir [yer](/tr/detay/yer-2/llms.txt) edinmiştir. [YouTube Video](https://www.youtube.com/watch?v=9jMhEJXyz_I) [Çanakkale Türküsü'nün Türkiye'de en çok bilinen varyantı ](https://www.youtube.com/watch?v=9jMhEJXyz_I) ##### **Tarihî Arka Plan ve Kökeni** Çanakkale türküsünün ilk icra tarihi kesin olarak bilinmemekle [birlikte](/tr/detay/birlikte/llms.txt) mevcut akademik çalışmalar ve arşiv belgeleri, eserin Çanakkale Savaşları başlamadan önce dahi bilindiğine işaret etmektedir. 29 [Eylül](/tr/detay/eylul-748434/llms.txt) 1914 tarihli bir mektupta Osmanlı askerlerinin Çanakkale sokaklarında yürürken bu türküyü söyledikleri belirtilmiştir. Çanakkale Savaşı arifesinde Çanakkale Sultanisi'nde birinci sınıfa giden Seyfullah, mektubunda annesine şunları yazmıştır: *"Sevgili anneciğim, canımıza tak eden iki yıllık gurbet hayatından artık kurtuluyoruz. Sana ve aileme kavuşacağım için seviniyorum. Mektebimizi alıyorlar, hastane olacakmış, bizi de İstanbul’daki mekteplere dağıtacaklarmış. Hocalarımızın çoğu da askerlik hizmetine gidiyorlar, büyük sınıflar da gönüllü yazılacaklarmış. Bugün Türkçe hocamız sınıfa geldi ama çok kalmadı, bize de veda etti. Bize zamanı gelince cephede yapılacak vatan hizmetinin mektepte yapılan hizmetten kutsî olduğunu söyledi. Birkaç günden beri Çanakkale sokaklarında askerler geçiyor. 'Çanakkale içinde aynalı Çarşı, anne ben gidiyorum düşmana karşı' şarkısını söylüyorlar. At üstünde zabitler, top arabaları, mekkâre ve deve kervanları sokağımızı doldurdu. Harp olacakmış. İngilizce Fransız harp filoları boğazın dışında dolaşıyormuş, buralara bombardıman edeceklermiş. Bu bombardımanı görmek isterdim ama yakında Çanakkale’den ayrılacağız."*  Ayrıca Osmanlı dönemine ait [nota](/tr/detay/nota/llms.txt) yayıncısı Şamlı [Selim](/tr/detay/selim-38f6c/llms.txt)’in 1915-16 yıllarında yayımladığı “Çanakkale Marşı” başlıklı nota, eserin Osmanlı [askerî](/tr/detay/askeri-2/llms.txt) müziğiyle ilişkili olabileceğini düşündürmektedir. ##### **Melodik ve Edebî Yapısı** [Türk](/tr/detay/turk/llms.txt) halk müziği repertuvarında yer alan “Çanakkale İçinde” adlı türkü, en bilinen varyantını oluşturmaktadır. [Kastamonu](/tr/detay/kastamonu-2/llms.txt) varyantı olarak adlandırılan bu versiyon, 14 [Temmuz](/tr/detay/temmuz-748429/llms.txt) 1948'de Muzaffer Sarısözen ve ekibi tarafından [Ankara](/tr/detay/ankara-2/llms.txt) [Devlet](/tr/detay/devlet-3/llms.txt) Konservatuvarı adına derlenmiş ve daha sonra TRT repertuvarına alınmıştır​. Türkü, ağıt ve kahramanlık unsurlarını birleştiren bir yapıya sahiptir. Melodisi, geleneksel Türk halk müziği makamlarından [Uşşak](/tr/detay/ussak-2/llms.txt) ve Hicaz dizileri üzerinde şekillenmiştir. Eserde, askerlerin [savaş](/tr/detay/savas-3/llms.txt) meydanındaki kahramanlıkları, vatan sevgisi ve halkın duyduğu [acı](/tr/detay/aci-431df/llms.txt), dramatik bir biçimde ifade edilmektedir. ##### **Türkünün En Bilinen Varyantının Sözleri** Çanakkale içinde vurdular beni  Ölmeden mezara koydular beni Of gençliğim eyvah Çanakkale köprüsü dardır geçilmez Al [kan](/tr/detay/kan-3/llms.txt) olmuş suları bir tas içilmez Of gençliğim eyvah Çanakkale içinde [aynalı çarşı](/tr/detay/aynali-carsi-f398e/llms.txt) [Ana](/tr/detay/ana-751169/llms.txt) ben gidiyorum düşmana karşı Of gençliğim eyvah Çanakkale içinde bir dolu testi Anneler babalar ümidi kesti Of gençliğim eyvah Çanakkale'den çıktım yan basa basa Ciğerlerim çürüdü kan kusa kusa Of gençliğim eyvah Çanakkale içinde [sıra](/tr/detay/sira-3/llms.txt) söğütler Altında yatıyor [aslan](/tr/detay/aslan-3/llms.txt) yiğitler Of gençliğim eyvah Çanakkale'den çıktım başım [selamet](/tr/detay/selamet/llms.txt) Anafarta'ya varmadan koptu kıyamet Of gençliğim eyvah  ##### **Coğrafi Yayılımı ve Varyantları** Çanakkale Türküsü, [Anadolu](/tr/detay/anadolu-4/llms.txt)’nun yanı sıra Osmanlı mirası taşıyan [Balkanlar](/tr/detay/balkanlar-2/llms.txt) ve Orta [Doğu](/tr/detay/dogu-751789/llms.txt)’daki birçok farklı kültürel coğrafyada da icra edilmiştir. Derlenen varyantlar arasında Osmanlı döneminin farklı müzik geleneklerinden etkilenen versiyonlar bulunmaktadır. [Almanya](/tr/detay/almanya-2/llms.txt)’da Osmanlı ordusunda görev yapan Alman subaylar Karl Hadank (1919) ve Willi Heffening (1923), türküye dair notalar yayımlamıştır. Bu da eserin erken [dönem](/tr/detay/donem-3/llms.txt) varyantlarının farklı coğrafyalarda kaydedildiğini göstermektedir​. [YouTube Video](https://www.youtube.com/watch?v=vZI2yreyuIk) Yunanistan, [Makedonya](/tr/detay/makedonya-2/llms.txt), [Arnavutluk](/tr/detay/arnavutluk-2/llms.txt), [Kosova](/tr/detay/kosova-2/llms.txt) ve [Kerkük](/tr/detay/kerkuk-2/llms.txt) [gibi](/tr/detay/gibi-749510/llms.txt) bölgelerde, Çanakkale türküsünün farklı dillerde ve farklı müzikal formlarda icra edildiği belirlenmiştir. Özellikle Yunanca varyantlarında (örneğin “Mesa ston Tsanakale” adlı versiyon), türkü rebetiko tarzıyla uyarlanarak farklı bir müzikal yapıya bürünmüştür​. [YouTube Video](https://www.youtube.com/watch?v=zA6yLbwZHyI) ##### **Kültürel ve Müzikal Önemi** Çanakkale türküsü, [sadece](/tr/detay/sadece-e8b50/llms.txt) bir müzik eseri olmanın ötesinde Osmanlı’nın son dönemlerindeki millî mücadeleyi, halkın savaşla ilgili algısını ve hafızasını yansıtan kültürel bir [sembol](/tr/detay/sembol-2/llms.txt) olarak değerlendirilir. [Türk müziği](/tr/detay/turk-muzigi-2/llms.txt) ve halk kültürü açısından incelendiğinde eserin tarihî anlatıyı müzikal formlarla birleştirerek nesiller arası aktarımı sağlayan önemli bir [araç](/tr/detay/arac-3/llms.txt) olduğu görülmektedir​. ##### **Günümüzdeki Yeri** Türkü, günümüzde Türkiye'de ve eski Osmanlı coğrafyasındaki ülkelerde kültürel mirasın bir parçası olarak icra edilmeye devam etmektedir. TRT repertuvarında yer alan versiyonlar dışında, popüler müzik sanatçıları tarafından da yeniden düzenlenerek icra edilmektedir. Özellikle Çanakkale Zaferi’nin yıldönümlerinde ve millî anma günlerinde sıkça seslendirilen eserlerden biridir. Çanakkale Türküsü, bir halk türküsü olmanın ötesinde, savaşın izlerini müzikal bir [hafıza](/tr/detay/hafiza-751632/llms.txt) unsuru olarak taşıyan çok katmanlı bir kültürel mirastır. Anadolu’dan Balkanlar’a uzanan geniş coğrafyada farklı varyantlarla yaşatılmış, melodik yapısında ve güftelerinde yerel etkileşimler barındırarak [zaman](/tr/detay/zaman-2/llms.txt) içinde zenginleşmiştir. Osmanlı ve [modern](/tr/detay/modern-2/llms.txt) Türkiye tarihinin müzikal anlatılarından biri olarak akademik çalışmalarda ve halk müziği icrasında önemini korumaktadır. ## Academic Sources and References 1. Cömert, Eray. Çanakkale Türküsü: Melodik Varyantlar Üzerine Analitik Bir İnceleme. İstanbul: İTÜ TMDK Yayınları, 2015. Cömert, Eray. Kültürlerarası Etkileşim Sürecinde Tarihî Kimliği ile Çanakkale Türküsü ve Varyantları Üzerine Analitik Bir Bakış. Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2011.Ersay Yüksel, Ayşe. I. Dünya Savaşı Yıllarında Osmanlı Devleti’nde Modern Sanatlar. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi 20, Sayı 77 (2021): 441-462.Tunceli İl Millî Eğitim Müdürlüğü Web Sitesi. "Çanakkale Türküsü." Erişim Tarihi: 18 Mart 2025. https://tunceli.meb.gov.tr/canakkale/canakturkuakanyazi.html.Yeşilgül Alay, Aslı, ve Hüseyin Çağdaş Batmaz. Millî Kimliğin Devamında Müziğin Etkisi (Türk Müziği Örnekleri). Millî Eğitim Bakanlığı, Yıl 4, Sayı 8 (2023): 33-47. YouTube. Çanakkale İçinde Aynalı Çarşı" Yayımlayan: Cesur Yılmaz. Erişim Tarihi: 18 Mart 2025. https://www.youtube.com/watch?v=9jMhEJXyz\_I.YouTube. "Çanakkale Türküsü Arnavutça." Yayımlayan: Hüseyin Dülger. Erişim Tarihi: 18 Mart 2025. https://www.youtube.com/watch?v=vZI2yreyuIkYouTube. "Tsanakkale / Canakkale Greek Turkish (& more) Shared Musics" Yayımlayan: Joe Graziosi. Erişim Tarihi: 18 Mart 2025. https://www.youtube.com/watch?v=zA6yLbwZHyI