---
title: Çakır
slug: cakir-dee23
url: /detay/cakir-dee23
type: dictionary
language: Türkçe
entity:
  primary: Çakır
  type: dictionary
  disambiguation: Çakır: Eski Türkçe kökenli, göz rengi, kuş türü ve içki anlamına gelen çok yönlü bir kelime.  Kelime kökeni ve anlamları.
  categories:
    - name: Genel Kültür
      slug: genel-kultur
      url: /kategori/genel-kultur
    - name: Diller Ve Dil Bilim
      slug: diller-ve-dilbilim
      url: /kategori/diller-ve-dilbilim
  tags:
    - Çakır
    - edebiyat
    - Türkçe
    - Alaca
    - Doğan
author: Ayşe İkbal Özsakın
created_at: 2025-07-15T20:23:32.158427+03:00
updated_at: 2025-07-18T17:22:24.818246+03:00
---

# Çakır

<!-- CONTEXT: Article Content for "Çakır" -->

## Article Content

### **Köken**

[Çakır](/tr/detay/cakircibasi/llms.txt) kelimesi Eski Türkçeden günümüze ulaşan çok anlamlı bir sözcüktür. Başlıca anlamı, açık mavi ya da hareli [ela gözleri](/tr/detay/ela-49296/llms.txt) tanımlayan bir sıfattır ve bu tür gözlere sahip kişiler için de “çakır” denir. Aynı zamanda, “çakırdoğan” adı verilen yırtıcı [kuş](/tr/detay/kus-4d317/llms.txt) türünü ifade eder. Bu kullanımlar, Eski Türkçedeki çak- (harelemek, beneklenmek) fiilinden türetilmiştir. Öte yandan, halk dilinde ve eski edebî metinlerde “çakır” kelimesi [şarap](/tr/detay/sarap-97f55/llms.txt) ya da [içki](/tr/detay/icki-2/llms.txt) anlamında da yer alır; bu bağlamda Eski Türkçede “çağır” biçimiyle geçer. Böylece kelime, hem fiziksel görünümü hem de kültürel içeriği ifade eden zengin bir kullanım alanına sahiptir.

### **Kullanım Alanları**

**Mecaz Anlamda Kullanım Alanları:**

- **Çakır göz:** Sadece göz rengi tanımlaması değil, aynı zamanda güzel gözlü, çekici bakışlı, hatta sert bakışlı anlamında da kullanılır.
- **Çakır keyif:** Alkolün etkisiyle hafif sarhoş ama hâlâ neşeli ve bilinçli olma durumu.

**Yan Anlamda Kullanım Alanları:**

- **Kuş türü olarak çakır:** “Çakırdoğan” kuşuna kısaca çakır denir. Ancak bu kullanım zamanla avcılık, atıcılık ve güçlü görme yetisi gibi anlamlarla bağ kurar.

<!-- CONTEXT: Academic Sources and References for "Çakır" -->

## Academic Sources and References

1. "Çakır." Kubbealtı Lugatı. Erişim tarihi: 15 Temmuz 2025. https://lugatim.com/s/çakır
2. "Çakır." Nişanyan Etimolojik Sözlük. Erişim tarihi: 15 Temmuz 2025. https://www.nisanyansozluk.com/kelime/çakır
3. "Çakır." Türk Dil Kurumu. Güncel Türkçe Sözlük. Erişim tarihi: 15 Temmuz 2025. https://sozluk.gov.tr/?ara=çakır