--- title: Büyükada Rum Yetimhanesi slug: buyukada-rum-yetimhanesi-d5da2 url: /detay/buyukada-rum-yetimhanesi-d5da2 type: article language: Türkçe entity: primary: Büyükada Rum Yetimhanesi type: article disambiguation: Büyükada'daki tarihi Rum Yetimhanesi'nin mimarisi, tarihi ve günümüz durumu. Avrupa'nın en büyük ahşap yapı komplekslerinden biri. categories: - name: Sosyoloji slug: sosyoloji url: /kategori/sosyoloji - name: Mimarlık Ve İnşaat slug: mimarlik-ve-insaat url: /kategori/mimarlik-ve-insaat tags: - Europa Nostra - Alexandre Vallaury - İsa Tepesi - Rum Yetimhanesi - Büyükada author: Sümeyra Uzun created_at: 2025-08-11T17:15:47.006833+03:00 updated_at: 2025-08-12T11:22:05.446244+03:00 image: https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/08/11/N8icYwY0a40U8yYbQvLtVrHRQOcKwjf0.png --- # Büyükada Rum Yetimhanesi ## KURE Information Cards ![Ekran görüntüsü 2025-08-12 101239.png](https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/08/12/NnvKmeStGVlcPUq3q4vVWJjCEyu8YEwq.png) *Büyükada Rum Yetimhanesi* | Field | Value | |-------|-------| | Yükseklik(ler)(Metin) | 24 m | | Yapım Yılı(ları)(Metin) | 1898–1899 | | Uzunluk(lar)(Metin) | 102–102.5 m | | Genişlik(Metin) | 25–35 m | | Konum | İstanbul / Büyükada – İsa Tepesi | | Oda Sayısı | 206 | | Kat Sayısı | 5 ana kat | | Mimar(lar) | Alexandre Vallaury | ## Article Content [Büyükada Rum Yetimhanesi](/tr/detay/big-adalar-greek-orphanage-e165a/llms.txt), İstanbul’un Adalar ilçesinde, Büyükada’nın en yüksek noktalarından biri olan [İsa Tepesi](/tr/detay/istanbul-4/llms.txt)’nde yer alan, Avrupa’nın en büyük ve dünyanın en büyük çok katlı ahşap yapılarından biri olarak kabul edilen tarihi bir komplekstir. Yapı, uzunluğu yaklaşık 102–102,5 metre, genişliği 25–35 metre ve yüksekliği 24 metre civarında olan beş ana katlı bir kütleye sahiptir. Toplam 206 odası bulunan yapı, büyük bir mutfak, kütüphane ve çeşitli eğitim mekânlarını içermektedir. ### **İnşa Süreci ve Mimar** Yapı 1898–1899 yıllarında, Kont Moris Bostari (Maurice de Boscary) başkanlığındaki bir Fransız şirketi tarafından Alexandre Vallaury’nin tasarımıyla inşa edilmiştir. Başlangıçta “Prinkipo Palace” adıyla lüks bir otel ve kumarhane olarak hizmet vermesi planlanmış ancak Osmanlı yönetiminden gerekli izinler alınamayınca proje tamamlanamamıştır. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/08/11/aPaAQUGEht0kWT651cDQkVV7ImUd4R1g.png) *Büyükada Rum Yetimhanesi (Anadolu Ajansı)* ### **Yetimhaneye Dönüşüm** İnşaatın tamamlanamaması üzerine, Balıklı Rum Yetimhanesi’nin 1894 depreminde zarar gören binası yerine kullanılmak üzere yeni bir mekân arayışı başlamıştır. Rum Ortodoks Patriği III. İoakim, dönemin varlıklı isimlerinden Eleni Zarifi’yi ikna ederek binayı 3.700 Osmanlı altını karşılığında satın aldırmıştır. Zarifi, binayı yalnızca yetimhane olarak kullanılmak şartıyla ve ek harcamalarla Patrikhane’ye bağışlamıştır. Devir işlemleri 1902’de tamamlanmış, [Sultan II. Abdülhamid](/tr/detay/osman-iii/llms.txt)’in onayıyla 21 Mayıs 1903’te Rum Yetimhanesi faaliyete geçmiştir. Açılış törenine Sultan Abdülhamid ve [Rum Patriği III. İoakim](/tr/detay/fener-rum-ortodoks-patrikhanesi/llms.txt) katılmış, sultanın fermanıyla [yetimhaneye](/tr/detay/daruleytam/llms.txt) günlük 7,5 okka et ve yeterli miktarda ekmek tahsis edilmiştir. ### **İşlev ve Yapı Kullanımı** Yetimhane; öksüz ve kimsesiz Rum çocuklarını barındırmanın yanı sıra ilkokul ve meslek okulları ile çeşitli eğitim programlarını bünyesinde barındırmıştır. Personel kadrosunda Rum ve Türk öğretmenler bulunmuş, 15 civarında yardımcı personel görev yapmıştır. 20. yüzyılın başında yapı, hem mimari ölçekte hem de sosyal işlevleriyle [İstanbul’daki Rum toplumunun](/tr/detay/fener-2/llms.txt) önemli kurumlarından biri olmuştur. #### **I. Dünya Savaşı ve Sonrası** I. Dünya Savaşı sırasında yetimhane, [Kuleli Askerî Lisesi](/tr/detay/fener-rum-erkek-lisesi-bce94/llms.txt) olarak kullanılmış, savaş sonrasında ise yeniden yetimhane işlevine dönmüştür. Cumhuriyet döneminde de bu görevini sürdüren bina, 1964 yılına kadar faaliyet göstermiştir. ### **Kapatılma Süreci (1964)** 21 Nisan 1964’te Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından “yangın tehlikesi” gerekçesiyle bina ani bir şekilde kapatılmış ve mühürlenmiştir. O sırada yetimhanede bulunan 177 çocuk, kısa sürede adadaki kilise ve manastırlara sevk edilmiştir. Dönemin siyasi koşulları, özellikle Kıbrıs’ta yaşanan gerginlikler ve 1964’te Türkiye-Yunanistan ilişkilerindeki kriz, bu süreci etkileyen bağlamsal unsurlar arasında yer almıştır. Kapatılmanın ardından bina kullanılmamış, 1964’ten itibaren bakım görmemiştir. Yıllar içinde meydana gelen yangın, 1999 Marmara Depremi, sert hava koşulları ve çatıdaki hasarlar yapının hızla bozulmasına neden olmuştur. Çatıda oluşan delikler yağmur sularının içeri girmesine yol açmış, bu durum ahşap kirişlerde taşıma kapasitesinin kaybına ve üst katlarda çökme riskinin artmasına sebep olmuştur. 4. katın yaklaşık %60’ının çöktüğü, döşeme ve çatının ciddi hasar aldığı rapor edilmiştir. ### **Mülkiyet Davası ve AİHM Kararı** Fener Rum Patrikhanesi, mülkiyetin iadesi için Türkiye’de açtığı davaları kaybetmiş, 2003’te Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’ne başvurmuştur. 2007’de davayı kazanan Patrikhane, 29 Kasım 2010’da yapının tapusunu yeniden almıştır. ### **Koruma Çalışmaları ve Europa Nostra Süreci** 2018’de yapı, Europa Nostra’nın “Avrupa’nın Tehlike Altındaki 7 Kültürel Miras Alanı” listesine alınmıştır. 2019’da hazırlanan teknik ve mali rapor, acil müdahale gerekliliğini, çatının onarılmasını ve yapının gelecekte “Çevre Enstitüsü ve İnançlar Arası Diyalog Merkezi” gibi işlevlere dönüştürülmesini önermiştir. Rapor, projenin 4–5 yıl sürebileceğini ve maliyetin en az 40 milyon avro olabileceğini öngörmüştür. ### **Güncel Durum** 2020–2021 yıllarında İstanbul Büyükşehir Belediyesi iştiraklerinden BİMTAŞ tarafından yapı üzerinde rölöve, lazer tarama ve insansız hava aracı ile dijital belgeleme çalışmaları yapılmıştır. Yapı hâlen ağır hasarlı durumda olup bütünüyle çökme tehlikesi altındadır. Restorasyon projesi kapsamında acil önleyici müdahaleler, yapısal güçlendirme ve uzun vadeli kullanım planları üzerinde çalışmalar sürmektedir. ## Academic Sources and References 1. Adalar Belediyesi. “Büyükada Rum Yetimhanesi.” Erişim 15 Temmuz 2025. https://adalar.bel.tr/buyukada-rum-yetimhanesi/#. 2. Anadolu Ajansı. “Büyükada Rum Yetimhanesi’nin kaderi farklı görüş ve sponsorlarla belirlenecek.” Anadolu Ajansı, 26 Ağustos 2021. Erişim 11 Ağustos 2025. https://www.aa.com.tr/tr/kultur-sanat/buyukada-rum-yetimhanesinin-kaderi-farkli-gorus-ve-sponsorlarla-belirlenecek/2346853 3. Berberakis, Stelyo. “55 Yıllık Bir Öksüzlük Hikâyesi: Büyükada Rum Yetimhanesi.” Independent Türkçe. 3 Ekim 2020. Erişim 15 Temmuz 2025. https://www.indyturk.com/node/95341/haber/55-y%C4%B1ll%C4%B1k-bir-%C3%B6ks%C3%BCzl%C3%BCk-hik%C3%A2yesi-b%C3%BCy%C3%BCkada-rum-yetimhanesi. 4. Berberakis, Stelyo. “Büyükada Rum Yetimhanesi: 1964’te Kapısına Kilit Vurulan ve Restorasyon Çalışmaları Başlayan Binanın Hazin Öyküsü.” BBC Türkçe. 3 Ekim 2020. Erişim 15 Temmuz 2025. https://www.bbc.com/turkce/haberler-turkiye-54401378. 5. Demirtaş, Alaaddin. “Yetimhane’den 5 Yıldızlı Otele.” Milliyet, 7 Eylül 1995. Erişim 15 Temmuz 2025. https://core.ac.uk/download/pdf/38301975.pdf. 6. Europa Nostra Türkiye. “Büyükada Rum Yetimhanesi, Avrupa’nın Tehlike Altındaki 7 Kültürel Miras Programı Raporu Yayınlandı.” Erişim 15 Temmuz 2025. http://www.europanostra.org.tr/buyukada-rum-yetimhanesi-avrupanin-tehlike-altindaki-7-kulturel-miras-programi-raporu-yayinlandi/. 7. Kızılelma, Sema, ve Miskine Akar. Büyükada Greek Orphanage: Architectural Features and Periodic Changes. Erişim 15 Temmuz 2025. https://www.academia.edu/89527083/B%C3%BCy%C3%BCkada\_Greek\_Orphanage\_Architectural\_Features\_and\_Periodic\_Changes. 8. Uysal, Zeynep. Büyükada Rum Yetimhanesi’nin Mimari ve Tarihsel Süreci. İstanbul: İstanbul Teknik Üniversitesi, 2011. Erişim 15 Temmuz 2025. https://core.ac.uk/download/pdf/38301975.pdf.