--- title: Bulut Şeridi ve Motifinin Yazma Eserler ile Diğer Sanat Alanlarında Kullanımı slug: bulut-seridi-ve-motifinin-yazma-eserler-ile-diger- url: /detay/bulut-seridi-ve-motifinin-yazma-eserler-ile-diger- type: article language: Türkçe entity: primary: Bulut Şeridi ve Motifinin Yazma Eserler ile Diğer Sanat Alanlarında Kullanımı type: article disambiguation: Bulut şeridi motifi: Yazma, çini, halı sanatında kullanılan estetik bir süsleme. Osmanlı ve Çin kökenli. categories: - name: El Sanatları Ve Geleneksel Sanatlar slug: el-sanatlari-ve-geleneksel-sanatlar url: /kategori/el-sanatlari-ve-geleneksel-sanatlar tags: - el yazması - sanat - yazma eser - Bulut - motif - Hat - Yazı author: Burak Enes created_at: 2025-01-09T12:46:48.555752+03:00 updated_at: 2025-04-17T13:03:39.867725+03:00 --- # Bulut Şeridi ve Motifinin Yazma Eserler ile Diğer Sanat Alanlarında Kullanımı ## Article Content Bulut şeridi, İngilizce adıyla *cloudband *[yazma](/tr/detay/yazma-2/llms.txt) eserlerde sıklıkla kullanılan uzatılmış ve kıvrımlı stilize bir bulut motifidir. Bulut şeritleri, [satır](/tr/detay/satir-749573/llms.txt) aralarındaki boşluğu doldurmak için kullanılan bulut benzeri bezemelerdir. Bulut şeritleri [yazı](/tr/detay/yazi-2/llms.txt) satırının şeklinin belirlenmesi ve ara boşlukların altın suyu ile doldurulmasıyla yapılmıştır. Bu süsleme şekli, ilk olarak 4./10. yüzyıl el yazmalarında ortaya çıkmıştır. Bazı el yazmalarında [güzel](/tr/detay/guzel/llms.txt) bir [yaprak](/tr/detay/yaprak-2/llms.txt) örüntüsü içerecek şekilde çok incelikli olabilmektedir. Bulut şeritleri, eserlere estetik güzellik katmanın yanı [sıra](/tr/detay/sira-3/llms.txt), metinlerin vurgulanması ve [sayfa](/tr/detay/sayfa-915a0/llms.txt) düzeninde de [önemli](/tr/detay/onemli-0325c/llms.txt) bir rol oynar. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/01/09/PecbQCXLgv02SVa5rF29rDYcoPLHSII0.jpeg) *İki adet bulut şeridi örneği: a)Hindistan, 1196/1882. b)Türkiye, 1183/1769-70.* ### **Kökeni ve Anlamı** Kökleri Çin'e kadar uzanan bu süsleme üslubu pek çok tezyinatlı el yazmasında geniş oranda kullanılmıştır. [Anadolu](/tr/detay/anadolu-4/llms.txt) Selçuklularında şimdiye kadar rastlanmayan bu motifin [Türk](/tr/detay/turk/llms.txt) sanatına Osmanlılar zamanında Timurlularla olan münasebetler sırasında Herât Ekolü ile gelmiş olduğu düşünülmektedir. Kökeninin Çin kültürüne dayanmasından dolayı *Çin bulutu* adı da kullanılmıştır. Helmuth Bossert bu motifin, mitolojik varlıklardan simurg ve ejderhanın boğuşma sahnelerinde burunlarından çıkan [azap](/tr/detay/azap-2/llms.txt) ve hırs alameti sayılan buhar ve ateşi sembolize ettiğini ifade etmiştir. İslam inancında ise Hz. Musa'nın asasının mucize olarak [ejderha](/tr/detay/ejderha-3/llms.txt) şekline dönüşmesi hadisesi vardır. Ejderhaları çağrıştırması ile bilinen bulut motifinin Hz. Musa'nın asasını çağrıştırdığı için de sevilerek kullanılmış olması mümkündür. Bu motifin eski minyatürlerde [peygamber](/tr/detay/peygamber-2/llms.txt) resimleri etrafına yapılan "[nur](/tr/detay/nur-2/llms.txt)" şeklindeki bezemelere benzerliği dikkat çekmektedir. ### **Kullanım Alanları** - **Ciltçilik:** Yazma eserlerin ciltlerinde, özellikle şemse ve köşebent süslemelerinde bulut motiflerine rastlanmaktadır. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/01/09/4BXgMj76ueCUSBrIOFORWUJpQjPWTSJP.jpeg) *Geleneksel bir cildin köşebendi içerisinde bulunan bulut motifi.* - **Çini Sanatı:** Çini örneklerinde kullanılan bulut motifleri veya şeritleri desen içerisinde boşluk doldurmak ve motiflere başlangıç noktası yaratmak amacıyla kullanılmıştır. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/01/09/vqvPojnuMAhjjwfUvt4I1BedpoKpUczP.png) *İznik Çinisi üzerinde kırmızı, kurdele benzeri bulut motifi.* - [Halı](/tr/detay/hali-22757/llms.txt)** ve Kilim Desenleri:** Özellikle Kafkasya ve Anadolu halılarında bulut motifi ve şeritleri sıklıkla görülmektedir. Bulut şerit ve motifleri Uşak halılarının asli özelliklerinden birisi haline gelmiştir. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/01/09/wwkCzuWwmkcmvLmbXUu4aIAxQtw1N3PJ.jpeg) *Bulut şeridi kenarlıkları olan 17. Yüzyıl, Uşak Bölgesine ait bir halı.* ## Academic Sources and References 1. Déroche, François. 2006. Islamic codicology: an introduction to the study of manuscripts in Arapic script. London.Gacek, Adam. 2020. Arapça El Yazmaları İçin Rehber, Klasik Yayınları.Keskiner, Cahide. Türk Motifleri. Turing Yayınları, İstanbul, s. 112. Arseven, Celal Esad. 1927. Türk Sanatında Tezyinat. Hayat Mecmuası, I/20, s.9-14.Bossert, Helmuth. 1976. Decorative Art of Asia and Egypt. Tubingen, s. 33-37.Doğanay, Aziz. 1999. Bulut Motifi Ve Osmanlı sanatındaki Ilk örnekleri. Divan: Disiplinlerarası Çalışmalar Dergisi, 225-34.https://harvardartmuseums.org/collections/object/165464https://www.metmuseum.org/art/collection/search/444897?utm\_sourcehttps://www.azerbaijanrugs.com/anatolian/lotto/sorgato\_lotto\_rug\_hali90.htmhttps://www.bonhams.com/auction/26017/lot/3/a-calligraphic-composition-written-in-nastaliq-script-comprising-two-couplets-from-a-ghazal-of-amir-khusraw-dehlavi-signed-by-imad-al-hasani-persia-late-16th-century/?utm\_sourcehttps://www.islamicmanuscriptconservation.org/terminology/decorative\_forms-cloud\_band-image-en.html