--- title: Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü (UNESCO) slug: birlesmis-milletler-egitim-bilim-ve-kultur-orgut-2 url: /detay/birlesmis-milletler-egitim-bilim-ve-kultur-orgut-2 type: article language: Türkçe entity: primary: Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü (UNESCO) type: article categories: - name: Genel Kültür slug: genel-kultur url: /kategori/genel-kultur - name: Eğitim Bilimleri slug: egitim-bilimleri url: /kategori/egitim-bilimleri - name: Bilim Ve Teknoloji slug: bilim url: /kategori/bilim tags: - UNESCO Türkiye - bilim - Eğitim - Kültür - UNESCO author: Nursena Güller created_at: 2025-11-23T17:23:46.214141+03:00 updated_at: 2025-12-04T12:50:59.297080+03:00 image: https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/11/23/ciMvw4uhfQk4Tf8nKVMvk3W5llaYjJso.png --- # Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü (UNESCO) ## KURE Information Cards ![UNESCO AA.jpg](https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/11/30/1EuUyZTkBpjxTuf9lhMRBqDjgwrMIdvS.jpg) *Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü (UNESCO)* | Field | Value | |-------|-------| | Yönetim Yapısı | Sekretarya,Yürütme kurulu,Genel konferans | | Üyeler | 1 gözlemci ülke,12 ortak üye,194 üye devlet | | UNESCO Genel Konferansı Çalışma Dilleri | İspanyolca,Rusça,Fransızca,İngilizce,Çince,Arapça | | UNESCO Genel Konferansı Resmî Dilleri | Portekizce,Hintçe,İtalyanca,İspanyolca,Rusça,Fransızca,İngilizce,Çince,Bahasa Endonezyaca,Arapça | | Etki ve Faaliyet Alanları | Afrika ve toplumsal cinsiyet eşitliği önceliği,Okyanus,İletişim ve Bilgi,Kültür,Sosyal ve Beşerî Bilimler,Doğa Bilimleri,Eğitim | | Kuruluş Sözleşmesi Yayın Tarihi | 4 Kasım 1946 | | Kuruluş Tarihi(Metin) | 16 Kasım 1945 | | UNESCO Genel Konferansı Bilgi Doküman Dilleri | Fransızca,İngilizce | | UNESCO Genel Direktörü | Khaled El-Enany (Mısır, 2025– ) | | UNESCO Türkiye Milli Komisyonu Başkanı | Prof. Dr. Öcal Oğuz (2011- ) | | UNESCO Türkiye Milli Komisyonu Kuruluş Tarihi | 25 Ağustos 1949 | | Türkiye’nin Üye Olduğu Yıl | 1946 | | İngilizce Adı | United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization | ## Article Content **Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü (UNESCO) **eğitim, bilim, kültür, iletişim ve bilgi alanlarında uluslararası iş birliğini teşvik eden bir Birleşmiş Milletler kuruluşudur. Bu kuruluş, bilgi paylaşımını ve fikirlerin serbest dolaşımını sağlayarak farklı ülkeler ve toplumlar arasında karşılıklı anlayışı artırmayı amaçlamaktadır. UNESCO, insanlığın entelektüel ve ahlaki dayanışmasını kurmak ve küresel barışın sürekliliğine katkıda bulunmak amacıyla faaliyet göstermektedir. [YouTube Video](https://www.youtube.com/watch?v=1Pvlijgmyzc) *UNESCO Tanıtım Videosu (UNESCO)* ### **Amacı** UNESCO’nun amaçları, eğitim, kültür ve bilim alanlarında UNESCO idealleri doğrultusunda çalışmalar yapmak, kamu ve özel kuruluşları UNESCO faaliyetleri hakkında bilgilendirmek ve katılımlarını sağlamak, süreçleri takip ederek kamuoyunu ve hükûmeti bilgilendirmektir. ### **Tarihçe** UNESCO, **1945 yılında **Londra’da kabul edilen UNESCO Anayasası ile kurulmuş ve 1946 yılında yürürlüğe girmiştir.[^1] Örgüt, İkinci Dünya Savaşı sonrası devletler arasındaki ekonomik ve siyasi anlaşmaların yeterli olmaması gerekçesiyle insanların zihinlerinde kalıcı barışı inşa etme vizyonuyla oluşturulmuştur. Kuruluş süreci 1942 yılında Avrupa ülkelerinin Birleşik Krallık’ta bir araya geldiği Müttefikler Eğitim Bakanları Konferansı'na (CAME) kadar uzanmaktadır. Savaş devam ederken bu ülkeler barış sonrası eğitim sistemlerini yeniden inşa etme yollarını tartışmıştır. Bu girişim hızla gelişmiş ve evrensel bir nitelik kazanmıştır. CAME’nin önerisi doğrultusunda Londra’da 1-6 Kasım 1945 tarihleri arasında bir eğitim ve kültür kurumu kurulması amacıyla Birleşmiş Milletler Konferansı (ECO/CONF) düzenlenmiştir. Konferansa 44 ülke temsilci göndermiştir ve amaç, insanlığın entelektüel ve ahlaki dayanışmasını kurmak ve başka bir dünya savaşını engellemek olmuştur. Konferans sonunda 37 ülke UNESCO’yu kurmuş, **16 Kasım 1945** tarihinde imzalanan kuruluş sözleşmesi 20 ülkenin onamasının ardından 4 Kasım 1946’da yürürlüğe girmiştir. İlk onay veren ülkeler arasında Avustralya, Birleşik Krallık, ABD, Brezilya, Çekoslovakya, Çin, Danimarka, Dominik Cumhuriyeti, Fransa, Güney Afrika, Hindistan, Kanada, Lübnan, Meksika, Mısır, Norveç, Suudi Arabistan, Türkiye, Yeni Zelanda ve Yunanistan yer almaktadır.[^2]  Tarihsel gelişmeler UNESCO’nun yapısını etkilemiştir. Japonya ve Almanya Federal Cumhuriyeti 1951’de, İspanya 1953’te üye olmuştur. SSCB 1954’te üye olmuş, 1992’de Rusya Federasyonu ve 12 eski Sovyet Cumhuriyeti bu üyeliğe dahil olmuştur. 19 Afrika Ülkesi ise 1960’lı yıllarda UNESCO’ya katılmıştır. Çin Halk Cumhuriyeti 1971’den itibaren UNESCO’da Çin’in tek temsilcisi olmuştur. Alman Demokratik Cumhuriyeti, Almanya Federal Cumhuriyeti’ne katıldığı 1972-1990 yıllarında UNESCO’ya taraf olmuştur. Bazı ülkeler siyasi nedenlerle geçici olarak UNESCO’dan çekilmiş; örneğin Güney Afrika (1955-1994), ABD (1985-2003 ve 2018-2023), Büyük Britanya ve Kuzey İrlanda Birleşik Krallığı (1986-1997) ve Singapur (1986-2007) belirli sürelerde üye olmamıştır.[^3]  ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/11/30/cnsGbc7pmul3uLsTidTDv3QtJ2qwSlXv.jpg) *UNESCO Amblemi (Anadolu Ajansı)* ### **Etki ve Faaliyet Alanları** UNESCO’nun uzmanlık alanları örgütün barışın inşası, yoksulluğun ortadan kaldırılması ve sürdürülebilir kalkınmanın sağlanması yönündeki misyonu çerçevesinde şekillenmektedir. Eğitim, bilim, kültür, iletişim, okyanus çalışmaları ile Afrika ve toplumsal cinsiyet eşitliği öncelikleri, UNESCO’nun küresel ölçekte yürüttüğü çalışmaların temelini oluşturmaktadır. **Eğitim**, UNESCO’nun faaliyetlerinin merkezinde yer almakta ve yaşam boyu herkes için temel bir insan hakkı olarak değerlendirilmektedir. Birleşmiş Milletler sistemi içinde eğitimin tüm yönlerini kapsayan tek kuruluş olan UNESCO, sürdürülebilir kalkınma hedefleri kapsamında **Eğitim 2030 Gündemi**’ne liderlik etmektedir. Örgüt; küresel ve bölgesel düzeyde eğitim politikalarına yön vermekte, eğitim sistemlerini güçlendirmekte ve toplumsal cinsiyet eşitliğini temel alan bir yaklaşımla çağdaş küresel sorunlara eğitim yoluyla çözüm üretmektedir. Çalışmaları okul öncesinden yükseköğretime ve ötesine uzanan nitelikli eğitim gelişimini kapsamaktadır. **Doğa bilimleri**, sürdürülebilir kalkınma, çevresel sorunlarla mücadele ve daha yeşil toplumların inşası için bilimsel bilgi üretimine odaklanmaktadır. Bilimsel iş birliğinin tek bir devletin kendi başına ulaşamayacağı küresel hedeflere hizmet ettiği anlayışıyla UNESCO, uluslararası bilimsel iş birliğini destekleyerek bilgi üretimine katkı sağlamakta ve barış inşasına hizmet etmektedir. **Sosyal ve beşeri bilimler**, günümüz dünyasının iklim, dijital dönüşüm, demografik değişimler ve eşitsizlikler gibi büyük toplumsal dönüşümleri karşısında kapsayıcı ve sürdürülebilir toplumların geliştirilmesini amaçlamaktadır. Bu alan sosyal dönüşümlerin yönetilmesi, bilim ve politika arasındaki ilişkinin güçlendirilmesi, yapay zekâ, nöroteknoloji ve iklim mühendisliği gibi ortaya çıkan teknolojilerin etik yönetimi gibi konulara odaklanmaktadır. Ayrıca bilim insanlarının güvenliği, bilime duyulan güvenin desteklenmesi, ırkçılık ve ayrımcılıkla mücadele, kültürler arası diyalogun geliştirilmesi ile gençler ve kadınların güçlendirilmesi önemli çalışma başlıkları arasındadır. **Kültür**, somut ve [somut olmayan kültürel miras](/tr/detay/somut-olmayan-kulturel-miras-588c7/llms.txt)tan müzelere, tarihî yapılardan çağdaş sanatlara kadar geniş bir yelpazede toplumların yaşamını zenginleştiren bir alan olarak ele alınmaktadır. UNESCO, kültürel ve doğal mirasın korunmasını, yaratıcı sektörlerin desteklenmesini ve kültürün kalkınma politikalarının ayrılmaz bir parçası hâline gelmesini temel ilke olarak benimsemektedir. İklim değişikliği, eşitsizlikler, dijital uçurum ve çatışmalar gibi çağdaş sorunların çözümünde kültürel boyutun vazgeçilmez olduğunu savunan UNESCO, kültürler arasında karşılıklı saygı ve açık diyalog yoluyla kalıcı barışın mümkün olacağı anlayışıyla hareket etmektedir. **İletişim ve bilgi**, çevrim içi ve çevrim dışı ortamlarda temel insan haklarının korunması için çalışmalar yürütmektedir. Bu çerçevede ifade özgürlüğü, bilgiye erişim, medya gelişimi ve bilgi toplumlarının güçlendirilmesi gibi alanlarda UNESCO kilit aktörleri desteklemekte ve insan haklarının korunmasına yönelik politikalar geliştirmektedir. **Okyanus**, UNESCO’nun çevresel faaliyetlerinin önemli bir parçasıdır. Dünya yüzeyinin %70’ini kaplayan ve küresel karbondioksit emisyonlarının yaklaşık dörtte birini emen okyanuslar, iklim değişikliğinin etkisiyle ciddi tehdit altındadır. UNESCO okyanus ekosistemlerinin korunması, su altı mirasının gözlemlenmesi ve korunması, deniz kaynaklarının sürdürülebilir yönetimi ile okyanus okuryazarlığının artırılması yönünde çalışmalar yürütmektedir. **Afrika önceliği**, örgütün kuruluşundan bu yana sürdürdüğü temel yaklaşımlardan biridir. Afrika’nın küresel barış ve refah açısından taşıdığı stratejik önem doğrultusunda UNESCO; eğitim, kültür, bilim ve iletişim alanlarında Afrika ülkelerinin kapasitesini güçlendirmeye yönelik programlar geliştirmektedir. Kapsayıcı politikalar, eşit bilgi erişimi ve teknolojiye adil erişim yoluyla Afrika toplumlarının yenilikçi ve dirençli yapılar oluşturmasına katkı sunmayı amaçlamaktadır. **Toplumsal cinsiyet eşitliği önceliği**, UNESCO’nun tüm programlarında yatay bir bileşen olarak yer almakta ve özellikle eğitim yoluyla eşitsizliklerin azaltılması hedeflenmektedir. Örgüt ve ortakları, kadın ve kız çocuklarının güçlenmesini, eğitimde eşit fırsatlara erişimini ve toplumsal hayata tam katılımını destekleyerek küresel düzeyde cinsiyet eşitliğini ilerletmeye çalışmaktadır. ### **UNESCO Evi** Paris’teki UNESCO Evi, modern mimarisi ve sanat koleksiyonuyla uluslararası iş birliğini simgeler. Konferanslar, etkinlikler ve yüksek düzey toplantılar burada gerçekleştirilir. Ziyaretçilere rehberli turlar, gençlere yönelik eğitim oturumları, kütüphane ve arşiv erişimi sağlanır. UNESCO Evi kültür, bilgi ve uluslararası iş birliğinin bir araya geldiği bir merkezdir. ### **UNESCO'nun Yönetimi** #### **Genel Konferans** Genel Konferans, UNESCO’nun politikalarını ve çalışma alanlarını belirleyen en yüksek karar organıdır. UNESCO Anayasası'nın IV. Maddesi uyarınca programlar üzerinde karar alır. Uluslararası konferanslar düzenleyebilir ve eğitim, bilim, kültür, iletişim ve bilgi alanlarında sözleşmeler ve tavsiye kararları kabul edebilir. Tüm üye devletlerin temsilcilerinden oluşur ve olağan oturumunu **her iki yılda bir** gerçekleştirir. Toplantı yeri, yürütme kurulunun teklifi üzerine genel konferans tarafından olağan toplantısında belirlenir. Genel konferans, yürütme kurulu tarafından sunulan programlar hakkında nihai kararları alır. Oylama genellikle el kaldırma yoluyla yapılır. Genel konferans kararları, iç tüzüğün 82. maddesinde belirtilen durumlar hariç olmak üzere hazır bulunan ve oy kullanan üyelerin basit çoğunluğu ile alınır. Genel konferans tutanakları 2 cilt hâlinde yayınlanmaktadır. 1. cilt (kararlar), genel konferans tarafından kabul edilen kararları, komisyon ve komitelerin raporlarını ve genel konferans ile komisyon ve komitelerin görevlilerinin listesini içerir. 2. cilt (tutanaklar), genel kurul toplantılarının tam metin kayıtlarını ve katılımcı listesini içerir. **Genel Konferansın Resmî Dilleri: **Arapça, Bahasa Endonezyaca, Çince, İngilizce, Fransızca, Rusça, İspanyolca, İtalyanca, Hintçe ve Portekizcedir.[^4]  **Genel Konferansın Çalışma Dilleri: **Arapça, Çince, İngilizce, Fransızca, Rusça ve İspanyolcadır.[^5]  **Genel Konferansın Bilgi Doküman Dilleri: **İngilizce ve Fransızcadır.[^6]  #### **Yürütme Kurulu** UNESCO Anayasası'nın V. maddesi uyarınca yürütme kurulu, genel konferansın gündemini hazırlar; çalışma programı ve bütçe tahminlerini inceler ve öneriler sunar. 58 üye devletten temsilcilerle oluşur ve her iki yılda en az dört kez olağan toplantı yapar. Genel konferans kararları doğrultusunda programların etkin ve rasyonel yürütülmesini sağlar. #### **Sekretarya** Sekretarya, genel direktör önderliğinde örgütün yönetiminden ve küresel temsilinden sorumludur. Sekretarya, günlük operasyonları yürütür; toplantıları koordine eder; üye devletler arasında iletişimi sağlar ve küresel projelerin uygulanmasını denetler. UNESCO’nun eğitim, bilim, kültür ve iletişim alanındaki programlarını hayata geçirir. ### **UNESCO Genel Direktörleri** UNESCO genel direktörleri, yürütme kurulu tarafından seçilir ve genel konferans tarafından atanır. Görev süreleri 2009’dan itibaren dört yıldır. Kuruluşundan bugüne dek görev yapmış genel direktörler şunlardır:[^7]  - Jaima Torres Bodes (Meksika, 1948–1952) - John W. Taylor (ABD, 1952–1953) - Luther Evans (ABD, 1953–1958) - Vittorino Veronese (İtalya, 1958–1961) - René Maheu (Fransa, 1962–1974) - Amadou-Mahtar M’Bow (Senegal, 1974–1987; 1980 yılında ikinci kez seçilmiştir.) - Federico Mayor (İspanya, 1987–1999; 1993 yılında tekrar seçilmiştir.) - Koïchiro Matsuura (Japonya, 1999–2009) - Irina Bokova (Bulgaristan, 2009–2017; 2013 yılında ikinci kez seçilmiştir) - Audrey Azoulay (Fransa, 2017–2025) - Khaled El-Enany (Mısır, 2025– ) UNESCO 43. Genel Konferansında seçilen **Khaled El-Enany,** 15 Kasım 2025 itibarıyla genel direktör olarak görevini yürütmeye başlamıştır. UNESCO’nun 12. genel direktörüdür.[^8]  ### **UNESCO Üye Devletler** Kasım 2025 itibariyle UNESCO’nun **194 üye devleti ve 12 bağlı üyesi** bulunmaktadır.[^9] UNESCO üyeliği, Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü Anayasası II ve XV. maddeleri ile genel konferansın iç tüzüğünün 98–101. maddeleri tarafından düzenlenmektedir. Birleşmiş Milletler üyesi olan devletler, otomatik olarak UNESCO üyeliği hakkına sahiptir. Birleşmiş Milletler üyesi olmayan devletler ise yürütme kurulunun önerisi ve genel konferansın **üçte iki çoğunluk oyu **ile UNESCO’ya kabul edilebilir. Uluslararası ilişkilerinden sorumlu olmayan bölgeler veya grup bölgeler, **bağlı üye** olarak kabul edilebilir. Bu bölgelerin kabulü ile hak ve yükümlülükleri genel konferans tarafından belirlenir. Tüm üye devletler, UNESCO çalışmalarıyla hükûmet ve sivil kuruluşlarını ilişkilendirmek amacıyla millî komisyonlarını oluşturmuştur. Millî komisyonlar, üye devletlerin UNESCO ile iş birliğini sağlamak için kurduğu ulusal iş birliği organlarıdır. #### **Üye Devletler ve Üye Oldukları Yıllar**[^10]  1. Afganistan — 1948 2. Arnavutluk — 1958 3. Cezayir — 1962 4. Andorra — 1993 5. Angola — 1977 6. Antigua ve Barbuda — 1982 7. Arjantin — 1948 8. Ermenistan — 1992 9. Avustralya — 1946 10. Avusturya — 1948 11. Azerbaycan — 1992 12. Bahamalar — 1981 13. Bahreyn — 1972 14. Bangladeş — 1972 15. Barbados — 1968 16. Belarus — 1954 17. Belçika — 1946 18. Belize — 1982 19. Benin — 1960 20. Butan — 1982 21. Bolivya — 1946 22. Bosna-Hersek — 1993 23. Botsvana — 1980 24. Brezilya — 1946 25. Brunei Darüsselam — 2005 26. Bulgaristan — 1956 27. Burkina Faso — 1960 28. Burundi — 1962 29. Cape Verde (Yeşil Burun Adaları) — 1978 30. Kamboçya — 1951 31. Kamerun — 1960 32. Kanada — 1946 33. Orta Afrika Cumhuriyeti — 1960 34. Çad — 1960 35. Şili — 1953 36. Çin — 1946 37. Kolombiya — 1947 38. Komorlar — 1977 39. Kongo — 1960 40. Cook Adaları — 1989 41. Kosta Rika — 1950 42. Fildişi Sahili — 1960 43. Hırvatistan — 1992 44. Küba — 1947 45. Kıbrıs —  1961 46. Çekya — 1993 47. Kore Demokratik Halk Cumhuriyeti — 1960 48. Danimarka — 1946 49. Cibuti — 1989 50. Dominika — 1979 51. Dominik Cumhuriyeti — 1946 52. Ekvador — 1947 53. Mısır — 1946 54. El Salvador — 1948 55. Ekvator Ginesi — 1979 56. Eritre — 1993 57. Estonya — 1991 58. Esvatini — 1978 59. Etiyopya — 1955 60. Fiji — 1983 61. Finlandiya — 1956 62. Fransa — 1946 63. Gabon — 1960 64. Gambiya — 1973 65. Gürcistan — 1992 66. Almanya — 1951 67. Gana — 1958 68. Yunanistan — 1946 69. Grenada — 1975 70. Guatemala — 1950 71. Guyana — 1967 72. Gine — 1960 73. Gine-Bissau — 1974 74. Haiti — 1946 75. Honduras — 1947 76. Macaristan — 1948 77. İzlanda — 1964 78. Hindistan — 1946 79. Endonezya —  1950 80. İran — 1948 81. Irak — 1948 82. İrlanda — 1961 83. İtalya — 1946 84. Jamaika — 1962 85. Japonya — 1951 86. Ürdün — 1950 87. Kazakistan — 1992 88. Kenya — 1964 89. Kiribati — 1989 90. Kuveyt — 1960 91. Kırgızistan — 1992 92. Laos Demokratik Halk Cumhuriyeti — 1951 93. Letonya — 1991 94. Lübnan — 1946 95. Lesoto — 1967 96. Liberya — 1947 97. Libya — 1953 98. Litvanya — 1991 99. Lüksemburg — 1947 100. Madagaskar — 1960 101. Malawi — 1964 102. Malezya — 1958 103. Maldivler — 1980 104. Mali —  1960 105. Malta — 1965 106. Marshall Adaları — 1995 107. Moritanya —  1962 108. Mauritius — 1968 109. Meksika — 1946 110. Mikronezya (Federe Devleti) — 1999 111. Moldova — 3 Haziran 1992 112. Monako — 1949 113. Moğolistan — 1962 114. Karadağ — 2007 115. Fas — 1956 116. Mozambik — 1976 117. Myanmar — 1949 118. Namibya — 1978 119. Nauru — 1996 120. Nepal — 1953 121. Hollanda — 1947 122. Yeni Zelenda — 1946 123. Nikaragua — 1952 124. Nijer — 1960 125. Nijerya — 1960 126. Niue — 1993 127. Kuzey Makedonya — 1993 128. Norveç — 1946 129. Umman — 1972 130. Pakistan — 1949 131. Palau — 1999 132. Panama — 1950 133. Papua Yeni Gine — 1976 134. Paraguay — 1955 135. Peru — 1946 136. Filipinler — 1946 137. Polonya — 1946 138. Portekiz — 1974 139. Katar — 1972 140. Kore Cumhuriyeti — 1950 141. Moldova Cumhuryeti —  1992 142. Romanya — 1956 143. Rusya Federasyonu — 1954 144. Ruanda — 1962 145. Saint Kitts ve Nevis — 1983 146. Saint Lucia — 1980 147. Saint Vincent ve Grenadinler — 1983 148. Samoa — 1981 149. San Marino —  1974 150. Sao Tome ve Principe — 1980 151. Suudi Arabistan — 1946 152. Senegal — 1960 153. Sırbistan — 2000 154. Seyşeller — 1976 155. Sierra Leone — 1962 156. Singapur — 2007 157. Slovakya — 1993 158. Slovenya — 1992 159. Solomon Adaları — 1993 160. Somali — 1960 161. Güney Afrika — 1994 162. Güney Sudan — 2011 163. İspanya — 1953 164. Sri Lanka — 1949 165. Filistin Devleti —  2011 166. Sudan — 1956 167. Surinam — 1976 168. İsveç — 1950 169. İsviçre — 1949 170. Suriye Arap Cumhuriyeti — 1946 171. Tacikistan — 1993 172. Tayland — 1949 173. Doğu Timor —  2003 174. Togo — 1960 175. Tonga — 1980 176. Trinidad ve Tobago — 1962 177. Tunus — 1956 178. Türkiye — 1946 179. Türkmenistan — 1993 180. Tuvalu — 1991 181. Uganda — 1962 182. Ukrayna — 1954 183. Birleşik Arap Emirlikleri — 1972 184. Büyük Britanya ve Kuzey İrlanda Birleşik Krallığı — 1997 185. Birleşik Tanzanya Cumhuriyeti — 1962 186. Amerika Birleşik Devletleri — 2003 187. Uruguay — 1947 188. Özbekistan — 1993 189. Vanuatu — 1994 190. Venezuela — 1946 191. Vietnam — 1951 192. Yemen — 1962 193. Zambiya — 1964 194. Zimbabve — 1980 #### **Ortak Üyeler**[^11]  1. Åland Adaları 2. Anguilla 3. Aruba 4. Britanya Virjin Adaları 5. Cayman Adaları 6. Curaçao 7. Faroe Adaları 8. Makao, Çin 9. Montserrat 10. Yeni Kaledonya 11. Sint Maarten 12. Tokelau #### **Gözlemci**[^12]  1. Vatikan ### **UNESCO Türkiye Millî Komisyonu** UNESCO Türkiye Millî Komisyonu (UTMK), 25 Ağustos 1949 tarihli ve 3-9862 sayılı Bakanlar Kurulu kararıyla kurulmuştur. Komisyonun amacı eğitim, kültür ve bilim alanlarında UNESCO idealleri doğrultusunda çalışmalar yürütmek; kamu ve özel kuruluşları UNESCO faaliyetleri konusunda bilgilendirerek katılımlarını sağlamaktır. Ayrıca UNESCO süreçlerini etkin bir şekilde takip ederek hem kamuoyunu hem de hükûmeti bilgilendirmek komisyonun görevleri arasındadır. Millî komisyonun organları genel kurul, yönetim kurulu, denetim kurulu ve genel sekreterliktir. #### **UNESCO Türkiye Millî Komisyonu Görevleri** UNESCO Türkiye Milli Komisyonu Yönetmeliğine göre Milli Komisyonun görevleri:[^13]  - UNESCO'nun görev alanına giren konularda bakanlıklar, ilgili resmî ya da özel kurum ve kişilerin iş birliğini sağlamak, - UNESCO ile ilgili konularda hükûmete danışmanlık etmek, - UNESCO'nun amaç, program ve faaliyetleri konusunda kamuoyunu bilgilendirmek, - Genel konferanslara ve UNESCO tarafından düzenlenen diğer toplantılara katılacak delegelerin seçimi sırasında hükûmete danışmanlık etmek, delegelerle iş birliğinde bulunmak, söz konusu toplantılara hükûmetin katkısının hazırlanmasına yardımcı olmak, - UNESCO genel konferansında ve UNESCO tarafından düzenlenen diğer toplantılarda kabul edilen karar ve tavsiyeler ile incelemeler ve raporlarda yer alan sonuç ve öneriler hakkında ulusal kurum ve kuruluşlara bilgi vermek, ihtiyaç ve öncelikleri dikkate alarak ilgili bakanlıkların onayı ve bunların tartışılmasını sağlamak ve sonuç alınmasına gayret göstermek, - UNESCO'nun faaliyetleri ile ilgili olarak ülkemizin eğitim, bilim, kültür, ve iletişim alanlarındaki dış ilişkilerini ilgilendiren konularda ilgili bakanlıkların görüş ve talimatı altında hareket etmek, - Alınan kararların uygulanmasına ve karşılıklı bilgi ve belge değişimine ilişkin hususlarda, UNESCO Genel Merkezi ile ve UNESCO'ya üye devletlerin millî komisyonları ya da millî iş birliği kurullarıyla iletişim kurmak, - UNESCO programı ile ilgili ulusal faaliyetlere ve bu programların değerlendirilmesine katkıda bulunmak, UNESCO programlarının gelişimini izlemek ve uluslararası iş birliğinden sağlanabilecek imkânlara ilgili kuruluşların dikkatini çekmek, - UNESCO projelerinin yürütülmesi ve UNESCO'nun uluslararası faaliyetlerine katılım konusunda Millî Eğitim, Kültür ve Turizm, Dışişleri bakanlıkları ve ilgili diğer bakanlık ve kurumlarla birlikte görev yapmak, - UNESCO'nun olağan programı çerçevesinde ya da bütçe dışı fonlarla finanse edilen memurluklara aday aranması ve UNESCO'dan burs alacak olanların belirlenmesi çalışmalarına katılmak, - Ulusal düzeyde eğitim, bilim, kültür ve iletişim alanlarında faaliyetleri olan kurumlar arasındaki disiplinler arası diyaloğu ve iş birliğini teşvik etmek. [YouTube Video](https://www.youtube.com/watch?v=-4PE86x2Fgo) *UTMK Tanıtım Videosu, 2020 (UNESCO Türkiye)* #### **Genel Kurul** UTMK Genel Kurulu, hükûmet temsilcileri ile eğitim, bilim, kültür ve iletişim alanındaki resmî ve özel kurum temsilcileri ve tanınmış kişilerden oluşur. Genel kurul üyeleri dört yılda bir seçilir. Kurulun görevleri arasında yönetim kurulunun çalışmalarına yön vermek, UNESCO’nun görev alanına giren konularda tavsiyelerde bulunmak ve denetim kurulunca hazırlanan kesin hesap raporlarını inceleyip onaylamak yer almaktadır. #### **Yönetim Kurulu** UTMK Yönetim Kurulu, 15 üyeden oluşur. Bu üyeler Millî Eğitim, Dışişleri ve Kültür ve Turizm Bakanlıkları tarafından atanan kişiler ile genel kurul tarafından seçilen kamu kurumları, yükseköğretim kurumları, özel kuruluşlar ve tanınmış kişilerden oluşur. Kurul, kendi üyeleri arasından başkan ve başkan vekillerini seçer. Yönetim kurulunun görevleri arasında genel kurula sunulacak liste ve raporları hazırlamak, alınan kararların uygulanmasını sağlamak, UNESCO konferans ve toplantılarında ülke adına delege veya uzman seçiminde hükûmete danışmanlık yapmak, bütçe ve yıllık faaliyet raporlarını oluşturmak, ayrıca özel ihtisas komiteleri kurmak ve bu komiteleri çalıştırmak yer almaktadır. #### **UNESCO Yürütme Kurulu Temsilcileri** UNESCO’nun önemli karar organlarından biri olan ve iki yılda bir toplanan Yürütme Kurulu, Genel Konferans tarafından seçilen 58 üyeden oluşmaktadır. 2005 yılında alınan kararla, kurula artık şahıslar yerine doğrudan devletler seçilmektedir. Türkiye, 2001–2005 ve 2017–2021 dönemlerinde yürütme kurulu üyeliğine seçilmiş olup bugüne kadar UTMK'nin çeşitli kurullarında görev almış aşağıdaki temsilciler aracılığıyla kurulda temsil edilmiştir:[^14]  - Reşat Nuri Güntekin (1946-1949) - Ahmet Kutsi Tecer (1949-1952) - Prof. Dr. Bedrettin Tuncel(1958-1966) - Prof. Dr. Erdal İnönü (1978-1982) - Prof. Talât Sait Halman (1991-1995) - Prof. Dr. Orhan Güvenen (2001-2005)  #### **UNESCO Türkiye Millî Komisyonu Başkanları**[^15]  - Ord. Prof. Dr. Tevfik Sağlam (25.05.1949 - 27.07.1963) - Prof. Dr. Bedrettin Tuncel (27.07.1963 - 10.05.1980) - Prof. Dr. Suat Sinanoğlu (11.05.1980 - 16.06.1993) - Prof. Dr. Oluş Arık (16.06.1993 - 10.05.1996) - Prof. Dr. Arsin Aydınuraz (10.05.1996 - 18.05.2010) - Prof. Dr. Nabi Avcı (18.05.2010 - 10.03.2011) - Prof. Dr. Öcal Oğuz (2011 - ) #### **UNESCO Türkiye Millî Komisyonu Başkanı Prof. Dr. Öcal Oğuz** Prof. Dr. Öcal Oğuz, Halk Bilimi ve Somut Olmayan Kültürel Miras alanlarında yazarlığını ve editörlüğünü yaptığı 52 kitaba, yaklaşık 100 makaleye ve uluslararası alanda 30’dan fazla olmak üzere toplam 70 civarında toplantıda sunulmuş ve bildiriler kitabında yayımlanmış çalışmaya sahiptir. 1989 yılından itibaren aralarında Web of Science kapsamındaki A&HCI ve TÜBİTAK/ULAKBİM SBVT’nin de bulunduğu ulusal ve uluslararası indekslerce dizinlenen **Millî Folklor** dergisinin editörlüğünü yürütmektedir. Prof. Dr. Oğuz, Hacettepe Üniversitesi Türk Halk Bilimi Kulübü, Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Türk Halk Bilimi Topluluğu, Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Türk Halk Bilimi Araştırma ve Uygulama Merkezi, Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Somut Olmayan Kültürel Miras Müzesi, Türk Halk Bilimi Bölümü, Sosyal Bilimler Enstitüsü Türk Halk Bilimi yüksek lisans ve doktora programları, Ankara Somut Olmayan Kültürel Miras Müzesi ve Somut Olmayan Kültürel Miras Enstitüsünün kuruluş çalışmalarını yürütmüştür. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2026/02/11/birlesmis-milletler-egitim-bilim-ve-kultur-orgut-2-thumbs_b_c_cc389080d46b5a7411e4693faa2278a3.jpg) *UTMK Yönetim Kurulu Başkanı Prof. Dr. Öcal Oğuz (Anadolu Ajansı)* ##### **Prof. Dr. Öcal Oğuz'un UNESCO, UTMK ile ilgili Geçmişteki ve Mevcut Görevleri** - UNESCO Somut Olmayan Kültürel Mirasın (SOKÜM) Korunması Sözleşmesi Hazırlık Çalışmaları Hükûmetlerarası Uzmanlar Toplantıları Türkiye Uzmanı (2002-2003) - UNESCO Kültürel İfadelerin Çeşitliliğinin (KİFAÇ) Korunması ve Geliştirilmesi Sözleşmesi Hazırlık Çalışmaları Hükûmetlerarası Uzmanlar Toplantıları Türkiye Uzmanı (2004-2005) - **UTMK Somut Olmayan Kültürel Miras İhtisas Komitesi Başkanı (2003-…)** - **UTMK Kültürel İfadelerin Çeşitliliği İhtisas Komitesi Başkanı (2007-…)** - UNESCO SOKÜM’ün Korunması Sözleşmesi Hükûmetlerarası Komitesi Türkiye Uzmanı (2006- 2010) - UNESCO SOKÜM’ün Korunması Sözleşmesi Hükûmetlerarası Komitesi İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Miras Temsili Listesi Alt Organı Türkiye Uzmanı (2008-2010) - UTMK Yönetim Kurulu Üyesi (2006-2010) - **UTMK Yönetim Kurulu Üyesi (2010-…)** - UTMK Yönetim Kurulu Başkan Vekili (2010-2011) - **Somut Olmayan Kültürel Miras Kategori 2. Merkez (Bulgaristan) Yönetim Kurulu Üyesi (2011-…)** - **UTMK Yönetim Kurulu Başkanı (2011-…)** ##### **Prof. Dr. Öcal Oğuz'un UTMK Adına Yürüttüğü ve Katıldığı Somut Olmayan Kültürel Miras Projeleri** - Makedonya-Türkiye Ortak Mutfak Kültürü Projesi (2008-2009) - Bulgaristan-Türkiye Ortak Müzik Kültürü Projesi (2009-2010) - Romanya-Türkiye Ortak Mutfak Kültürü Projesi (2011-2012) - Kazakistan-Türkiye Ortak Müzik Kültürü Projesi (2012-2013) - Azerbaycan-Türkiye El Sanatları Geleneğinin Aktarımında Kadının Rolü Projesi (2012-2013) ## Academic Sources and References 1. Demirci, Zuhal. “Dünya Kültürel ve Doğal mirasının Korunmasına Öncülük Eden UNESCO'nun Kuruluşunun 75. yılı.” Anadolu Ajansı, 15 Kasım 2020, Erişim 23 Kasım 2025. https://www.aa.com.tr/tr/dunya/dunya-kulturel-ve-dogal-mirasinin-korunmasina-onculuk-eden-unesconun-kurulusunun-75-yili/2044250 2. Demirci, Zuhal. “UNESCO Dünya Mirasının Korunmasına Öncülük Ediyor.” Anadolu Ajansı, 15 Kasım 2019, Erişim 23 Kasım 2025. https://www.aa.com.tr/tr/kultur-sanat/unesco-dunya-mirasinin-korunmasina-onculuk-ediyor/1646219 3. T.C. Dışişleri Bakanlığı. "Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Teşkilatı (UNESCO)." Erişim 23 Kasım 2025. https://www.mfa.gov.tr/unesco-info.tr.mfa 4. UNESCO Türkiye Milli Komisyonu. "Genel Kurul." Erişim 23 Kasım 2025. https://www.unesco.org.tr/Pages/113/157/Genel-Kurul 5. UNESCO Türkiye Milli Komisyonu. "UNESCO Genel Direktörleri." Erişim 23 Kasım 2025. https://www.unesco.org.tr/Pages/100/153/UNESCO-Genel-Direkt%C3%B6rleri 6. UNESCO Türkiye Milli Komisyonu. "UNESCO Kuruluş Sözleşmesi." Erişim 23 Kasım 2025. https://www.unesco.org.tr/Pages/97/150/UNESCO-Kurulu%C5%9F-S%C3%B6zle%C5%9Fmesi 7. UNESCO Türkiye Milli Komisyonu. "UNESCO." Erişim 23 Kasım 2025. https://www.unesco.org.tr/Pages/96/2/UNESCO 8. UNESCO Türkiye Milli Komisyonu. "Yönetim Kurulu." Erişim 23 Kasım 2025. https://www.unesco.org.tr/Pages/116/159/Y%C3%B6netim-Kurulu- 9. UNESCO Türkiye Milli Komisyonu. “UNESCO Türkiye Milli Komisyonu Yönetmeliği.” Erişim 23 Kasım 2025. https://www.unesco.org.tr/Pages/109/134/UNESCO-T%C3%BCrkiye-Mill%C3%AE-Komisyonu-Y%C3%B6netmeli%C4%9Fi 10. UNESCO Türkiye Milli Komisyonu. “UNESCO Yürütme Kurulu Temsilcilerimiz.” Erişim 23 Kasım 2025. https://www.unesco.org.tr/Pages/111/168/UNESCO-Y%C3%BCr%C3%BCtme-Kurulu-Temsilcilerimiz- 11. UNESCO Türkiye Milli Komisyonu. “Yönetim Kurulu Üyeleri, Prof. Dr. Öcal Oğuz.” Erişim 23 Kasım 2025.https://www.unesco.org.tr/Pages/190/160/Prof.%20Dr.%20M.%20%C3%96cal%20O%C4%9EUZ%20 12. UNESCO Türkiye Milli Komisyonu. “Önceki Başkanlarımız.” Erişim 23 Kasım 2025. https://www.unesco.org.tr/Pages/110/167/%C3%96nceki--Ba%C5%9Fkanlar%C4%B1m%C4%B1z 13. UNESCO Türkiye. "UNESCO Türkiye Millî Komisyonu Tanıtım Videosu." 8 Şubat 2022, YouTube, 5:04, Erişim 23 Kasım 2025. https://www.youtube.com/watch?v=-4PE86x2Fgo 14. UNESCO. " UNESCO in Brief." Erişim 23 Kasım 2025. https://www.unesco.org/en/brief 15. UNESCO. "Constitution." 24 Temmuz 2024. Erişim 23 Kasım 2025. https://www.unesco.org/en/legal-affairs/constitution?hub=171411 16. UNESCO. "Director-General, Mr Khaled El-Enany." Erişim 23 Kasım 2025. https://www.unesco.org/en/director-general 17. UNESCO. "Frequently Asked Questions." 29 Ağustos 2025. Erişim 23 Kasım 2025. https://www.unesco.org/en/general-conference/faq-delegations 18. UNESCO. "Governance." Erişim 23 Kasım 2025. https://www.unesco.org/en/governance?hub=171411 19. UNESCO. "Member States." Erişim 23 Kasım 2025. https://www.unesco.org/en/countries 20. UNESCO. "UNESCO House." Erişim 23 Kasım 2025. https://house.unesco.org/en 21. UNESCO. "What Does UNESCO Do?" 30 Haziran 2025, YouTube, 1:12, Erişim 23 Kasım 2025. https://www.youtube.com/watch?v=1Pvlijgmyzc 22. Yılmaz, Tuğçenur. “UNESCO Türkiye Milli Komisyonu Başkanı Prof. Dr. Öcal Oğuz: Üçüncü Dünyanın Sesi Oluyoruz.” Anadolu Ajansı, 15 Kasım 2018, Erişim 23 Kasım 2025. https://www.aa.com.tr/tr/turkiye/unesco-turkiye-milli-komisyonu-baskani-prof-dr-ocal-oguz-ucuncu-dunyanin-sesi-oluyoruz/1311879 ## Citations [^1]: UNESCO. "Constitution." 24 Temmuz 2024, Erişim 23 Kasım 2025. https://www.unesco.org/en/legal-affairs/constitution?hub=171411 [^2]: UNESCO Türkiye Milli Komisyonu. "UNESCO." Erişim 23 Kasım 2025. https://www.unesco.org.tr/Pages/96/2/UNESCO [^3]: UNESCO Türkiye Milli Komisyonu. "UNESCO." Erişim 23 Kasım 2025. https://www.unesco.org.tr/Pages/96/2/UNESCO [^4]: UNESCO. "Frequently Asked Questions." Erişim 23 Kasım 2025. https://www.unesco.org/en/general-conference/faq-delegations [^5]: UNESCO. "Frequently Asked Questions." Erişim 23 Kasım 2025. https://www.unesco.org/en/general-conference/faq-delegations [^6]: UNESCO. "Frequently Asked Questions." Erişim 23 Kasım 2025. https://www.unesco.org/en/general-conference/faq-delegations [^7]: UNESCO Türkiye Milli Komisyonu. "UNESCO Genel Direktörleri." Erişim 23 Kasım 2025. https://www.unesco.org.tr/Pages/100/153/UNESCO-Genel-Direkt%C3%B6rleri [^8]: UNESCO. "Director-General, Mr Khaled El-Enany." Erişim 23 Kasım 2025. https://www.unesco.org/en/director-general [^9]: UNESCO. "Member States." Erişim 23 Kasım 2025. https://www.unesco.org/en/countries [^10]: UNESCO. "Member States." Erişim 23 Kasım 2025. https://www.unesco.org/en/countries [^11]: UNESCO. "Member States." Erişim 23 Kasım 2025. https://www.unesco.org/en/countries [^12]: UNESCO. "Member States." Erişim 23 Kasım 2025. https://www.unesco.org/en/countries [^13]: UNESCO Türkiye Milli Komisyonu. “UNESCO Türkiye Milli Komisyonu Yönetmeliği.” Erişim 23 Kasım 2025. https://www.unesco.org.tr/Pages/109/134/UNESCO-T%C3%BCrkiye-Mill%C3%AE-Komisyonu-Y%C3%B6netmeli%C4%9Fi [^14]: UNESCO Türkiye Milli Komisyonu. “UNESCO Yürütme Kurulu Temsilcilerimiz.” Erişim 23 Kasım 2025.https://www.unesco.org.tr/Pages/111/168/UNESCO-Y%C3%BCr%C3%BCtme-Kurulu-Temsilcilerimiz- [^15]: UNESCO Türkiye Milli Komisyonu. “Önceki Başkanlarımız.” Erişim 23 Kasım 2025. https://www.unesco.org.tr/Pages/110/167/%C3%96nceki--Ba%C5%9Fkanlar%C4%B1m%C4%B1z ## Related Articles - [Ankara Somut Olmayan Kültürel Miras Müzesi](//detay/ankara-somut-olmayan-kulturel-miras-muzesi-0a747/llms.txt) - [Somut Olmayan Kültürel Miras](//detay/somut-olmayan-kulturel-miras-588c7/llms.txt)