--- title: Birinci Avrupa Birliği-Orta Asya Zirvesi (2025) slug: birinci-avrupa-birligi-orta-asya-zirvesi-2025-8228 url: /detay/birinci-avrupa-birligi-orta-asya-zirvesi-2025-8228 type: agenda language: Türkçe entity: primary: Birinci Avrupa Birliği-Orta Asya Zirvesi (2025) type: agenda disambiguation: 2025 Semerkant Avrupa Birliği-Orta Asya Zirvesi: Stratejik ortaklık ve iş birliği kararları. categories: - name: Siyaset Ve Uluslararası İlişkiler slug: siyaset-ve-uluslararasi-iliskiler url: /kategori/siyaset-ve-uluslararasi-iliskiler tags: - Avrupa Birliği - stratejik ortaklık - zirve - Özbekistan - Kırgızistan - Tacikistan - Türkmenistan - Orta Asya - Kazakistan author: Edanur Karakoç created_at: 2025-04-04T16:44:22.738898+03:00 updated_at: 2025-04-17T10:05:09.387601+03:00 image: https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/04/04/Knqu0vmQhG17Ojp2a5HOX7RPs7VKCMD5.jpg --- # Birinci Avrupa Birliği-Orta Asya Zirvesi (2025) > Birinci Avrupa Birliği-Orta Asya Zirvesi, 4 Nisan 2025 tarihinde Özbekistan’ın Semerkant kentinde Avrupa Birliği ile Orta Asya ülkeleri (Kazakistan, Kırgızistan, Tacikistan, Türkmenistan ve Özbekistan... ## Chronological Agenda Topics ### Content Birinci [Avrupa](/tr/detay/avrupa-2/llms.txt) Birliği-Orta [Asya](/tr/detay/asya-2/llms.txt) Zirvesi, 4 [Nisan](/tr/detay/nisan-748390/llms.txt) 2025 tarihinde Özbekistan’ın [Semerkant](/tr/detay/semerkant-2/llms.txt) kentinde Avrupa Birliği ile Orta Asya ülkeleri ([Kazakistan](/tr/detay/kazakistan-3/llms.txt), Kırgızistan, Tacikistan, Türkmenistan ve Özbekistan) arasında düzenlenen uluslararası diplomatik toplantıdır. [Zirve](/tr/detay/zirve/llms.txt), iki [bölge](/tr/detay/bolge-2/llms.txt) arasındaki ilişkilerin "stratejik ortaklık" düzeyine çıkarılmasına yönelik kararların alındığı ve işbirliği alanlarının belirlendiği çok taraflı bir platformdur. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/04/04/oHkULQT66Qd6SZXSxgy9zZKxrfvUGPEt.jpg) *Birinci Avrupa Birliği-Orta Asya Zirvesi, 4 Nisan 2025 - Anadolu Ajansı* #### **Arka Plan ve Hazırlık Süreci** Avrupa Birliği’nin Orta Asya’ya yönelik politikaları ilk olarak 2007 yılında geliştirilen bölgesel strateji ile şekillenmiştir. Bu strateji, 2019 yılında güncellenmiştir. 2023 yılında taraflar arasında imzalanan [ortak](/tr/detay/ortak/llms.txt) [yol](/tr/detay/yol-3/llms.txt) haritası, ilişkilerin derinleştirilmesine yönelik adımların temelini oluşturmuştur. Zirveye hazırlık sürecinde, 2025 yılı [Mart](/tr/detay/mart-749833/llms.txt) ayında Türkmenistan’ın Aşkabat kentinde 20. AB-Orta Asya Bakanlar Toplantısı düzenlenmiştir. #### **Katılımcılar ve Zirve Programı** Zirveye [ev](/tr/detay/ev-2/llms.txt) sahipliğini Özbekistan Cumhurbaşkanı [Şevket](/tr/detay/sevket/llms.txt) Mirziyoyev yapmıştır. Avrupa Birliği’ni Avrupa Konseyi Başkanı António Costa ile Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen temsil etmiştir. Orta Asya ülkelerinden zirveye katılan liderler Kazakistan Cumhurbaşkanı [Kasım](/tr/detay/kasim-748438/llms.txt) [Cömert](/tr/detay/comert-750231/llms.txt) Tokayev, Kırgızistan Cumhurbaşkanı Sadır Caparov, Tacikistan Cumhurbaşkanı İmamali Rahman ve Türkmenistan Cumhurbaşkanı [Serdar](/tr/detay/serdar-2/llms.txt) Berdimuhammedov olmuştur. Zirve programında açılış konuşmaları, genel oturum, resmi öğle yemeği ve aynı [gün](/tr/detay/gun-4/llms.txt) düzenlenen Semerkant Uluslararası İklim Forumu’nun açılış oturumu [yer](/tr/detay/yer-2/llms.txt) almıştır. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/04/04/RHl0wYnARs9el5VMEaXDMzDUbekwaJWs.jpg) *Birinci Avrupa Birliği-Orta Asya Zirvesi, 4 Nisan 2025 - Anadolu Ajansı* #### **Zirvede Ele Alınan Temel Konular** ###### **Stratejik Ortaklık ve Ortak Bildiri** Zirve sonunda yayımlanan ortak bildiride, Avrupa Birliği ile Orta Asya ülkeleri arasındaki ilişkilerin "stratejik ortaklık" düzeyine çıkarıldığı açıklanmıştır. Bildiride; uluslararası hukuk normlarına bağlılık, Afganistan’ın istikrarı için işbirliği, [Ukrayna](/tr/detay/ukrayna-2/llms.txt)'daki savaşın barışçıl yollarla çözülmesi gerektiği yönündeki vurgu ve güvenlik meselelerine hazırlık mesajları yer almıştır. ###### **Ekonomi, Ticaret ve Yatırım Alanları** Avrupa Birliği, Küresel Geçit Girişimi (Global Gateway) kapsamında Orta Asya’ya yönelik 12 milyar avroluk yatırım paketi açıklamıştır. Paket kapsamında ulaştırma altyapısı için 3 milyar avro, kritik ham maddeler için 2,5 milyar avro, [su](/tr/detay/su-4/llms.txt), enerji ve iklim projeleri için 6,4 milyar avro ve [dijital](/tr/detay/dijital-2/llms.txt) [bağlantı](/tr/detay/baglanti-2/llms.txt) alanlarına yönelik yatırımlar planlanmıştır. AB, Trans-Hazar Ulaşım Koridoru'na ilişkin yatırımlar kapsamında yatırımcı forumlarının düzenlenmesini ve Avrupa Yatırım Bankası’nın Orta Asya Bölge Ofisi'nin Özbekistan’da açılmasını gündeme almıştır. ###### **Enerji ve Nadir Elementler** Zirvede enerji güvenliği ve [yenilenebilir enerji](/tr/detay/yenilenebilir-enerji-747701/llms.txt) projeleri öne çıkan başlıklardan biri olmuştur. Kazakistan Cumhurbaşkanı Tokayev, ülkesinin AB’nin petrol ihtiyacının %13’ünü karşıladığını ve Hazar üzerinden Avrupa’ya yönelik "[yeşil](/tr/detay/yesil-f37b9/llms.txt) enerji hattı" çalışmalarını başlattıklarını açıklamıştır. Ayrıca, Kazakistan’ın 24 kritik ham maddenin 19’unu ürettiği, bu nedenle AB için stratejik [önem](/tr/detay/onem/llms.txt) taşıdığı vurgulanmıştır. Bu çerçevede [Astana](/tr/detay/astana-2/llms.txt)'da nadir [toprak](/tr/detay/toprak-2/llms.txt) elementlerine ilişkin bir [araştırma](/tr/detay/arastirma-751311/llms.txt) merkezi kurulması önerilmiştir. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/04/04/e9KurfV80unjoV5Bg4SSYBPOIoXkboXG.jpg) *Birinci Avrupa Birliği-Orta Asya Zirvesi, 4 Nisan 2025 - Anadolu Ajansı* ###### **Yenilenebilir Enerji ve İklim Gündemi** Kırgızistan, [hidroelektrik santral](/tr/detay/hidroelektrik-santral/llms.txt) projelerine Avrupa sermayesinin katılımını [talep](/tr/detay/talep-749365/llms.txt) etmiştir. Tacikistan, hidroelektrik dahil olmak üzere yenilenebilir enerji kaynaklarının geliştirilmesini hedeflediğini açıklamıştır. Tacikistan ayrıca, 2037 yılına kadar ülkenin enerji üretiminin tamamını yenilenebilir kaynaklardan sağlamayı planladığını duyurmuştur. Su yönetimi, Aral bölgesi kalkınması ve biyolojik çeşitlilik konuları gündeme alınmıştır. ###### **Ulaşım, Lojistik ve Dijitalleşme** Ulaşım altyapısının modernizasyonu, sınır geçişlerinin kolaylaştırılması ve dijital bağlantı zirvede ele alınan konular arasında yer almıştır. Trans-Hazar Koridoru’na yönelik yatırımların Güney [Kafkasya](/tr/detay/kafkasya-2/llms.txt)’da barış ve istikrar koşuluna bağlı olduğu belirtilmiştir. Avrupa Birliği, [dijitalleşme](/tr/detay/dijitallesme-748885/llms.txt), [veri](/tr/detay/veri-2/llms.txt) altyapısı ve e-[ticaret](/tr/detay/ticaret-3/llms.txt) alanlarında işbirliğini artırma planlarını paylaşmıştır. ###### **Eğitim, Kültürel İlişkiler ve Parlamenter Diyalog** Zirvede Avrupa üniversiteleriyle ilişkilerin artırılması, kontenjanların yükseltilmesi ve eğitim alanında işbirliği gündeme getirilmiştir. Tacikistan, Avrupa üniversitelerinin ülkede şube açmasını talep etmiştir. Özbekistan, bir Orta Asya-AB Parlamentolar Forumu kurulmasını önermiştir. ###### **Güvenlik ve Dış Politika** Zirvede taraflar, çok taraflı sistemin güçlendirilmesi ve yeniden yapılandırılması gerektiği yönündeki görüşlerini paylaşmıştır. [Rusya](/tr/detay/rusya-2/llms.txt)-Ukrayna Savaşı bağlamında tarafsız kalan Orta Asya ülkeleri, diplomatik [çözüm](/tr/detay/cozum/llms.txt) yollarına destek verdiklerini bildirmiştir. Avrupa Birliği, yaptırımların delinmesini önlemek amacıyla bölge ülkeleriyle işbirliğini sürdürmeyi hedeflediğini belirtmiştir. ###### **Geleceğe Yönelik Kararlar** Zirvede her iki yılda bir benzer zirvelerin düzenlenmesi, bölgesel yatırım forumlarının artırılması ve ulaştırma, enerji, dijitalleşme, eğitim ve [çevre](/tr/detay/cevre/llms.txt) alanlarında işbirliklerinin genişletilmesi yönünde kararlar alınmıştır. Zirvede ayrıca, stratejik ortaklığın [somut](/tr/detay/somut/llms.txt) projelerle desteklenmesine yönelik irade beyan edilmiştir. ### Academic Sources and References 1. Anadolu Ajansı. “AB ile Orta Asya İlişkileri Stratejik Ortaklığa Yükseltmeye Karar Verdi.” Anadolu Ajansı, erişim 4 Nisan 2025. https://www.aa.com.tr/tr/dunya/ab-ile-orta-asya-iliskileri-stratejik-ortakliga-yukseltmeye-karar-verdi/3528180. 2. Anadolu Ajansı. “Özbekistan’da Birinci Avrupa Birliği-Orta Asya Zirvesi Başladı.” Anadolu Ajansı, erişim 4 Nisan 2025. https://www.aa.com.tr/tr/dunya/ozbekistanda-birinci-avrupa-birligi-orta-asya-zirvesi-basladi/3528122. 3. Associated Press. “Uzbekistan Hosts EU-Central Asia Summit in Bid to Boost Economic Ties.” AP News, erişim 4 Nisan 2025. https://apnews.com/article/uzbekistan-central-asia-eu-samarkand-summit-2a3b14088999fe72eb60e1b4417fac60. 4. Avrupa Birliği Konseyi. “1st European Union–Central Asia Summit, Samarkand, 4 April 2025.” Consilium, erişim 4 Nisan 2025. https://www.consilium.europa.eu/en/meetings/international-summit/2025/04/04/. 5. Euronews. “Unlike Others, We’re Reliable, EU Tells Central Asia as It Seeks Greater Access to Rare Earth.” Euronews, erişim 4 Nisan 2025. https://www.euronews.com/my-europe/2025/04/04/unlike-others-were-reliable-eu-tells-central-asia-as-it-seeks-greater-access-to-rare-earth. ### Content #### **Temel Kararlar ve İşbirliği Alanları** Zirvede taraflar, Birleşmiş Milletler Şartı ve uluslararası hukukun temel ilkeleri doğrultusunda tüm devletlerin egemenliğine ve [toprak](/tr/detay/toprak-2/llms.txt) bütünlüğüne saygı taahhüdünde bulunmuştur. Bildiride, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin 541 (1983) ve 550 (1984) sayılı kararlarına bağlılık vurgulanmıştır. [Söz](/tr/detay/soz/llms.txt) konusu kararlar, Kuzey Kıbrıs [Türk](/tr/detay/turk/llms.txt) Cumhuriyeti’nin ilanını geçersiz saymakta ve diğer devletleri bu oluşumu tanımamaya çağırmaktadır. Ayrıca, AB tarafından toplam **12 milyar Euro değerinde yatırım taahhüdü** gündeme getirilmiş; enerji geçişi, [yeşil](/tr/detay/yesil-f37b9/llms.txt) ve [dijital](/tr/detay/dijital-2/llms.txt) dönüşüm, ulaştırma altyapısı (özellikle Orta [Koridor](/tr/detay/koridor-751616/llms.txt) ve Trans-Hazar ulaşım ağları), iklim değişikliğiyle mücadele ve [su](/tr/detay/su-4/llms.txt) kaynaklarının verimli kullanımı [gibi](/tr/detay/gibi-749510/llms.txt) alanlarda kapsamlı işbirliği vurgulanmıştır​. Özellikle **Afganistan’daki insani durum**, **insan hakları**, **hukukun üstünlüğü**, **kadın ve çocuk hakları**, **ifade özgürlüğü**, **iklim krizi** ve **sürdürülebilir su yönetimi** gibi çok sayıda küresel mesele de zirvede gündeme gelmiştir. Taraflar ayrıca, yaptırımların dolanmasının engellenmesi konusunda [ortak](/tr/detay/ortak/llms.txt) [çalışma](/tr/detay/calisma/llms.txt) iradesini bildirmiştir. #### **Kıbrıs Meselesi ve Diplomatik Yansımalar** Zirvede yayımlanan bildirinin 4. maddesi, AB'nin [uzun](/tr/detay/uzun/llms.txt) süredir benimsediği Kıbrıs politikası çerçevesinde diplomatik bir boyut taşımıştır. **Kazakistan, Türkmenistan ve Özbekistan**, zirveden [kısa](/tr/detay/kisa/llms.txt) [süre](/tr/detay/sure-750120/llms.txt) önce **Kıbrıs Cumhuriyeti'ne büyükelçi atayarak** bu [ülke](/tr/detay/ulke-2/llms.txt) ile diplomatik ilişkilerini kurumsallaştırmıştır​. Bildirideki BM kararlarına açık atıf ve diplomatik gelişmeler, özellikle Türkiye ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC) nezdinde eleştirilmiştir. Türkiye, konuyla ilgili resmi bir açıklamada bulunmazken, **KKTC Cumhurbaşkanı Ersin Tatar**, AB ile yapılan bu anlaşmaların, Kuzey Kıbrıs’ın [Türk Devletleri Teşkilatı](/tr/detay/turk-devletleri-teskilati-749218/llms.txt)’ndaki (TDT) yükselen görünürlüğünü engellemeyi hedeflediğini ifade etmiştir​. Tatar, Türk devletlerinin [Rum](/tr/detay/rum-2/llms.txt) tarafı ile ilişkilerinde daha dikkatli olmaları gerektiğini ve bu tür anlaşmalarda Kıbrıs Türk halkının statüsünün de gözetilmesi gerektiğini belirtmiştir. Tatar’ın açıklamasında ayrıca, söz konusu BM kararlarının muhtemel siyasi ve diplomatik sonuçlarının Türk devletleri tarafından yeterince değerlendirilmediği yönünde [kaygı](/tr/detay/kaygi-748459/llms.txt) dile getirilmiştir. AB ile ilişkilerin doğal olduğunu belirten Tatar, Türk devletlerinden KKTC ile de dengeli ilişki kurmaları yönünde beklentilerini dile getirmiştir​. [Semerkant](/tr/detay/semerkant-2/llms.txt) Zirvesi, AB’nin Orta [Asya](/tr/detay/asya-2/llms.txt) ile ilişkilerini [sadece](/tr/detay/sadece-e8b50/llms.txt) ekonomik düzeyde değil, siyasi ve jeostratejik düzeyde de kurumsallaştırma çabası olarak değerlendirilmektedir. Çin'in bölgedeki etkisinin arttığı ve [Rusya](/tr/detay/rusya-2/llms.txt)’nın [Ukrayna](/tr/detay/ukrayna-2/llms.txt)’daki askeri faaliyetlerinin sürdüğü bir dönemde gerçekleşen [zirve](/tr/detay/zirve/llms.txt), AB’nin Orta Asya’daki varlığını pekiştirmeyi amaçlayan yeni [dönem](/tr/detay/donem-3/llms.txt) girişimlerinin [somut](/tr/detay/somut/llms.txt) göstergelerinden biri olarak görülmektedir. ### Academic Sources and References 1. Anadolu Ajansı. “KKTC Cumhurbaşkanı Tatar: Türk Devletleri, Rum Tarafıyla İlişkilerine Biraz Daha Dikkat Etmeli.” AA, 15 Nisan 2025. https://www.aa.com.tr/tr/dunya/kktc-cumhurbaskani-tatar-turk-devletleri-rum-tarafiyla-iliskilerine-biraz-daha-dikkat-etmeli/3538835. 2. BBC Türkçe. “Tatar’dan Türk Devletlerine Çağrı: Rum Tarafıyla İlişkilere Dikkat.” BBC Türkçe, 15 Nisan 2025. https://www.bbc.com/turkce/articles/cnv5z8p402go. 3. European Commission. “Statement by President von der Leyen at the Press Conference Following the First EU–Central Asia Summit.” European Commission, 4 Nisan 2025. https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/en/statement\_25\_980.