--- title: Birecik (İlçe) slug: birecik-ilce-3068b url: /detay/birecik-ilce-3068b type: article language: Türkçe entity: primary: Birecik (İlçe) type: article disambiguation: Birecik: Şanlıurfa'nın tarihi ilçesi. Fırat kıyısındaki güzel şehir, zengin tarihi ve doğal güzellikleriyle keşfedilmeyi bekliyor. categories: - name: Genel Kültür slug: genel-kultur url: /kategori/genel-kultur - name: Seyahat Ve Turizm slug: seyahat-ve-turizm url: /kategori/seyahat-ve-turizm - name: Coğrafya slug: cografya-2 url: /kategori/cografya-2 tags: - Urfa - İlçe - Birecik author: Muhammed Samed Acar created_at: 2025-04-12T23:19:29.175942+03:00 updated_at: 2025-04-17T09:42:18.909567+03:00 image: https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/04/12/bAXfEVcBqvHUngbvj9Ps59d6nSY1XGD9.jpg --- # Birecik (İlçe) ## KURE Information Cards ### KURE Information Card: Birecik (İlçe) ![4-890464331-1.jpeg](https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/04/12/0yZGG9lNLDDZfHkTKbrTJmEdYa0Yg78P.jpeg) | Field | Value | |-------|-------| | Yüz Ölçümü(Metin) | 852 km² | | Rakım(lar)(Metin) | 340-450 m | | Coğrafi Özellikler | Fırat Nehri’nin sol kıyısında, Şanlıurfa Platosu’nun güneybatısında dalgalı düzlükler; Şeyhbekir Tepesi (660 m), Karadağ (576 m) | | Nüfus (2024) | 92.833 (Erkek: ~47.900, Kadın: ~47.783 - 2020 verileri) | | İklim(ler) | Ilıman,bozkır bitki örtüsü | | Konum | Güneydoğu Anadolu Bölgesi,Şanlıurfa İli | ## Article Content Birecik, Güneydoğu [Anadolu](/tr/detay/anadolu-4/llms.txt) Bölgesi’nde, [Şanlıurfa](/tr/detay/sanliurfa-il-3/llms.txt) iline bağlı bir ilçe ve ilçe merkezi kenttir. Fırat Nehri’nin sol kıyısında, [deniz](/tr/detay/deniz-750021/llms.txt) seviyesinden 340-450 metre yükseklikte [yer](/tr/detay/yer-2/llms.txt) alan [şehir](/tr/detay/sehir-3/llms.txt), tarih boyunca stratejik konumu ve doğal özellikleri nedeniyle [önemli](/tr/detay/onemli-0325c/llms.txt) bir yerleşim merkezi olmuştur. Yüzölçümü 852 km² olan ilçenin 2024 yılı TÜİK verilerine göre nüfusu 92.833’tür. ### **Tarihçe** Birecik’in tarihi, milattan önce 2000’li yıllara kadar uzanır. Hititler döneminde “Birthe” adıyla bilinen şehir, M.Ö. 9. yüzyılda Asurların egemenliğine geçmiştir. Sırasıyla Pers, [Makedonya](/tr/detay/makedonya-2/llms.txt), Roma ve Bizans imparatorluklarının hakimiyetinde kalan Birecik, 637 yılında Hz. [Ömer](/tr/detay/omer-2/llms.txt) döneminde İslâm topraklarına katıldı. [Abbâsîler](/tr/detay/abbasiler/llms.txt) döneminde [Bağdat](/tr/detay/bagdat-2/llms.txt)’ın Fırat üzerindeki bir iskelesi olarak [önem](/tr/detay/onem/llms.txt) kazandı. 11. yüzyılda [Selçuklular](/tr/detay/selcuklular/llms.txt) tarafından alındıktan sonra Bizans, Artuklu, Eyyûbî, [Memlük](/tr/detay/memluk-2/llms.txt), Akkoyunlu ve Karakoyunlu devletlerinin egemenliğine girdi. 1516 yılında Yavuz Sultan Selim’in Mısır seferi sırasında Osmanlı topraklarına katılan Birecik, [Halep](/tr/detay/halep-2/llms.txt) eyaletine bağlı Urfa sancağının merkezi oldu. 19. yüzyıl sonlarında Halep vilayetinin Urfa sancağına bağlı bir kazası iken, Cumhuriyet'in ilanıyla Şanlıurfa iline bağlandı. 1919’da İngiliz ve Fransız işgaline uğrayan şehir, 1920’de kurtuluşunu kazandı. 1956’da Fırat [üzerine](/tr/detay/uzerine/llms.txt) inşa edilen Birecik Köprüsü, ilçenin [modern](/tr/detay/modern-2/llms.txt) dönemde gelişimini hızlandırdı. ### **Coğrafi Yapı** Birecik, Şanlıurfa Platosu’nun güneybatısında, dalgalı bir düzlük üzerinde yer alır. İlçe toprakları, Fırat Nehri’ne doğru alçalan verimli düzlüklerle çevrilidir. Kuzeybatıda Şeyhbekir Tepesi (660 m) ve güneyde [Karadağ](/tr/detay/karadag-6/llms.txt) (576 m) ilçenin başlıca yükseltileridir. Fırat Nehri, ilçenin batısında doğal bir sınır oluşturur ve tarım alanlarının [ana](/tr/detay/ana-751169/llms.txt) sulama kaynağıdır. Şehir, Fırat’ın kıyısında dar bir düzlük ve bunun gerisindeki yamaçlar üzerine kurulmuştur. Birecik Kalesi, bu yamaçlarda yükselen beyaz [kalker](/tr/detay/kalker/llms.txt) bir tepe üzerinde yer alır. ### **İklim ve Bitki Örtüsü** Birecik’in iklimi, Aşağı Fırat Havzası’nın ılımlı özelliklerine sahiptir. Bu ılıman iklim, tarımsal çeşitliliği destekler ve [zeytin](/tr/detay/zeytin/llms.txt), Antepfıstığı [gibi](/tr/detay/gibi-749510/llms.txt) ürünlerin yetişmesini sağlar. İlçede [bozkır](/tr/detay/bozkir-3/llms.txt) [bitki](/tr/detay/bitki-2/llms.txt) örtüsü hakimdir; ancak Fırat Nehri boyunca uzanan verimli düzlüklerde tarım arazileri bulunur. Kelaynak kuşlarının üreme alanı olarak seçtiği kayalık alanlar, ilçenin jeolojik yapısının alkali ve yumuşak özellikte olduğunu gösterir. ### **Sosyal Yapı** Birecik’te sosyal [yapı](/tr/detay/yapi-2/llms.txt), tarih boyunca çeşitli medeniyetlerin etkisiyle şekillenmiştir. Günümüzde aşiret ilişkileri bir ölçüde devam etse de [modernleşme](/tr/detay/modernlesme/llms.txt) ile [birlikte](/tr/detay/birlikte/llms.txt) kentleşme artmıştır. [Halk](/tr/detay/halk-2/llms.txt), geleneksel değerlere bağlı bir yaşam tarzını sürdürürken, Kelaynak kuşlarına verdikleri önem, kültürel bir [sembol](/tr/detay/sembol-2/llms.txt) olarak dikkat çeker. Yerel halk, bu kuşları “[bereket](/tr/detay/bereket/llms.txt) müjdesi” olarak görür ve koruma altına alınmalarına destek verir. Şehirde camiler, özellikle restore edilen [Mağara](/tr/detay/magara-2/llms.txt) Camii, sosyal ve kültürel hayatın önemli unsurlarıdır. ### **Ekonomik Yapı** Birecik’in ekonomisi tarım ve tarıma dayalı [küçük](/tr/detay/kucuk-750344/llms.txt) sanayiye dayanır. [Buğday](/tr/detay/bugday-2/llms.txt), [arpa](/tr/detay/arpa-2/llms.txt), mercimek, [pamuk](/tr/detay/pamuk-2/llms.txt) ve Antepfıstığı gibi ürünler yoğun olarak yetiştirilir. İlçede yaklaşık 6,67 milyon Antepfıstığı ağacı bulunur ve bu, ekonominin temel taşlarından biridir. Şanlıurfa’da zeytinciliğin en gelişkin olduğu yer olan Birecik’te, ildeki 660 bin zeytin ağacının 360 bini ilçede yer alır. Küçükbaş hayvancılık da önemli bir gelir kaynağıdır; yağ, peynir, yün ve yapağı gibi ürünler elde edilir. [Sanayi](/tr/detay/sanayi-2/llms.txt), [dokuma](/tr/detay/dokuma-3/llms.txt) ve gıda sektörlerinde tarım ürünlerinin işlenmesine odaklanan küçük ölçekli işyerlerinden oluşur. [Tarihsel](/tr/detay/tarihsel-2/llms.txt) olarak Birecik, Fırat üzerindeki [nehir](/tr/detay/nehir-2/llms.txt) ulaşımı ve [kervan](/tr/detay/kervan-2/llms.txt) ticaretiyle ticari bir merkezdi. 16. yüzyılda [tersane](/tr/detay/tersane-2/llms.txt) faaliyetleri ve iskele gelirleri ekonomiyi desteklerken, günümüzde Birecik Köprüsü ticaretin canlanmasında önemli rol oynar. ### **Turizm Potansiyeli** Birecik, doğal ve tarihi zenginlikleriyle turizm potansiyeline sahiptir. Fırat Nehri kıyısındaki doğal kumsallar, motel ve gazino gibi tesislerle dinlenme alanı olarak hizmet verir. Birecik Kalesi, Asurlular döneminde inşa edilmiş, Roma, Frank ve Memlük dönemlerinde onarılmış önemli bir tarihi yapıdır. 30-40 metre yüksekliğindeki duvarları ve 12 burcuyla dikkat çeker. Mağara Camii, restorasyon sonrası ziyaretçilerin ilgisini çeken bir diğer tarihi eserdir. Kelaynak kuşları, ilçenin en önemli turistik değerlerinden biridir. Nesli tükenme tehlikesi altında olan bu kuşlar, Tarım ve [Orman](/tr/detay/orman-750517/llms.txt) Bakanlığı’na bağlı Kelaynak Üretme İstasyonu’nda korunmakta ve tanıtım etkinlikleriyle ziyaretçilere sunulmaktadır. Birecik Köprüsü de hem işlevsel hem de simgesel bir [cazibe](/tr/detay/cazibe-750146/llms.txt) noktasıdır. ### **Demografik Yapı** Birecik’in 2024 yılı nüfusu 92.833’tür. 2020 verilerine göre erkek nüfusu 47.900, kadın nüfusu ise 47.783’tür. İlçede [merkez](/tr/detay/merkez/llms.txt) [bucak](/tr/detay/bucak-2/llms.txt) dışında [Böğürtlen](/tr/detay/bogurtlen-751830/llms.txt) bucağı ve 39 [köy](/tr/detay/koy-3/llms.txt) bulunur. 85 mahallesi olan ilçenin 10 mahallesi merkeze bağlıdır. [Nüfus](/tr/detay/nufus/llms.txt) yoğunluğu 1990’da 69 kişi/km² iken, son yıllarda tarım alanlarına doğru genişleyen şehirde kentsel nüfus artışı dikkat çeker. 1927’de 9.100 olan nüfus, 1990’da 58.907’ye, 2020’de 95.683’e ulaşmıştır. 1960-1985 arasında nüfus artışı %100’ü bulmuş, bu büyüme Birecik Köprüsü’nün sağladığı ulaşım kolaylığı ve tarımsal gelişmeyle desteklenmiştir. Birecik, Fırat Nehri’nin sunduğu coğrafi avantajlar, zengin tarihi geçmişi ve Kelaynak Kuşları gibi eşsiz doğal değerleriyle Güneydoğu Anadolu’nun önemli merkezlerinden biridir. ## Academic Sources and References 1. Birecik Kaymakamlığı. “Birecik Kalesi,” Erişim 8 Nisan 2025. http://www.birecik.gov.tr/birecik-kalesi2019. 2. Birecik Kaymakamlığı. “Birecik Köprüsü,” Erişim 8 Nisan 2025. http://www.birecik.gov.tr/birecik-koprusu2019. 3. Birecik Kaymakamlığı. “Birecik Nüfusu,” Erişim 8 Nisan 2025. http://www.birecik.gov.tr/birecik-nufusu. 4. Birecik Kaymakamlığı. “Birecik Tarihçesi,” Erişim 8 Nisan 2025. http://www.birecik.gov.tr/birecik-tarihcesi. 5. Birecik Kaymakamlığı. “Kelaynak Kuşları,” Erişim 8 Nisan 2025. http://www.birecik.gov.tr/kelaynak-kuslari3. 6. Birecik Kaymakamlığı. “Mağara Camii,” Erişim 8 Nisan 2025. http://www.birecik.gov.tr/magara-camii. 7. Birecik Ticaret ve Sanayi Odası. “Tarihçe,” Erişim 8 Nisan 2025. https://www.bireciktso.org.tr/birecik/tarihce/. 8. Şanlıurfa Büyükşehir Belediyesi. “Birecik,” Erişim 8 Nisan 2025. https://www.sanliurfa.bel.tr/icerik/1016/45/birecik.