--- title: Bingöl Balı slug: bingol-bali-71001 url: /detay/bingol-bali-71001 type: article language: Türkçe entity: primary: Bingöl Balı type: article categories: - name: Gastronomi slug: gastronomi url: /kategori/gastronomi - name: Genel Kültür slug: genel-kultur url: /kategori/genel-kultur tags: - Bingöl Balı - Bingöl - Bal author: Esra Nur Bulut created_at: 2026-02-16T19:32:00.289712+03:00 updated_at: 2026-02-21T16:20:53.050957+03:00 image: https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2026/02/16/G4cXk2HFkfm3zOrM8pRMlktdCv7nV8i5.png --- # Bingöl Balı ## KURE Information Cards ![Gemini_Generated_Image_rh8oubrh8oubrh8o.png](https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2026/02/16/sciNZTYKhP04nAGeB2hbFOesKYanxmS3.png) *Bingöl Balı (Görsel Yapay Zeka ile Oluşturulmuştur)* | Field | Value | |-------|-------| | Coğrafi Konum(lar) | Bingöl Türkiye | | Yürütücü Kurum | Bingöl Üniversitesi | | Sektörel Statü | Stratejik yerel ürün | | Tıbbi Değer | Antimikrobiyal ve antioksidan kapasite | | Ayırt Edici Nitelik | Yüksek rakımlı flora çeşitliliği | | Üretim Tekniği | Geleneksel arıcılık yöntemleri | | Ekonomik Etki | Gastronomi turizmi ve kırsal kalkınma | | Temel Analiz Parametresi | Prolin ve diastaz değerleri | | Botanik Kaynak | Geven ve endemik yayla çiçekleri | | Öne Çıkan Özellik | Türkiye'nin AB tescilli ilk balı | | Uluslararası Tescil Kurumu | Avrupa Komisyonu | | Yerel Tescil Kurumu | Türk Patent ve Marka Kurumu | | AB Tescil Tarihi | 10 Temmuz 2024 | | Tescil Türü | Menşe Adı (PDO) | | Ürün Adı | Bingöl Balı | ## Article Content ***Bingöl Balı; ***Türkiye’nin Doğu Anadolu Bölgesi’nde yer alan [Bingöl](/tr/detay/bingol-il-2/llms.txt) ili sınırları içerisindeki yüksek rakımlı yaylalarda, bölgeye özgü zengin ve endemik bitki örtüsünden (flora) elde edilen bir arı ürünüdür. Üretim tekniğine göre süzme, petekli ve karakovan balı olarak sınıflandırılan bu ürün, polifloral (çok çiçekli) niteliktedir. Kendine has aroma, renk ve kıvam özelliklerine sahip olan bu ürün; Avrupa Birliği Komisyonu tarafından **"Korumalı Menşe Adı" (PDO - Protected Designation of Origin)** statüsü ile tescillenerek, Türkiye’nin AB nezdinde coğrafi işaret alan ilk balı unvanını kazanmıştır..[^1] ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2026/02/16/fIbRhMvwOuXOjyBdoU56dTE0MWw2Pw6A.png) *Bingöl Balı (Görsel Yapay Zeka ile Oluşturulmuştur)* ### **Coğrafi İşaret, Tescil ve Hukuki Statü** [Bingöl Balı](/tr/detay/bingol-honey-612b8/llms.txt)’nın markalaşma ve tescil süreçleri, "Bölgesel Kalkınma Odaklı Misyon Farklılaşması ve İhtisaslaşma Programı" kapsamında "Tarım ve Havza Bazlı Kalkınma" alanında pilot üniversite seçilen Bingöl Üniversitesi koordinasyonunda yürütülmüştür. Ürün, ilk olarak 7 Ekim 2022 tarihinde Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından ulusal düzeyde "menşe adı" olarak tescil edilmiştir. Ulusal tescilin ardından Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı'nın "Uluslararası Coğrafi İşaret Seferberliği" kapsamında Avrupa Birliği'ne başvuru yapılmıştır. Avrupa Komisyonu tarafından yürütülen incelemeler sonucunda Bingöl Balı, 12 Mart 2024 tarihinde AB Resmî Gazetesi'nde ilan edilmiş ve 10 Temmuz 2024 tarihinde resmen tescil edilerek AB'nin PDO logosunu taşıma hakkı elde etmiştir. [^2]Bu statü; ürünün kalitesinin ve itibarının tamamen coğrafi kökenine (Bingöl) dayandığını ve tüm üretim aşamalarının belirlenen coğrafi sınır içinde gerçekleştiğini uluslararası hukuk nezdinde garanti altına almaktadır. ### **Floristik Yapı ve Botanik Kaynaklar** Bingöl Balı’nın ayırt edici duyusal ve kimyasal özellikleri, üretim sahasındaki floristik zenginlikten kaynaklanmaktadır. Bingöl coğrafyasında yaklaşık 1700 bitki türü bulunmakta olup, bunların yaklaşık 300 adedi bölgeye özgü endemik bitkilerdir. [^3]Bölgenin topografik yapısı, yüksek rakımı ve geniş çiçeklenme periyodu, balın aromasını doğrudan şekillendirmektedir. Bingöl balına nektar ve polen sağlayan baskın bitki taksonları arasında [geven](/tr/detay/agri-geven-bali-2dff4/llms.txt) (*Astragalus spp.*), kekik (*Thymus spp.*), üçgül (*Trifolium spp.*) ve beyaz yonca gibi nektar değeri yüksek türler yer almaktadır. Özellikle geven ve kekik polenlerinin yoğunluğu, balın karakteristik tadının oluşumunda belirleyici rol oynamaktadır. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2026/02/16/18wA3rfG5BhQLsEz8ZhHmyJ8jAAKldue.png) *Bingöl Balı (Görsel Yapay Zeka ile Oluşturulmuştur)* ### **Fiziksel ve Duyusal Özellikler** ##### **Renk ve Kıvam:** Bingöl Balı, elde edildiği bitki kaynaklarının çeşitliliğine ve mevsimsel koşullara bağlı olarak "açık kehribar"dan (light amber) "koyu kehribar"a (dark amber) kadar değişen bir renk skalasına sahiptir. Ürünün kıvamı yoğun ve akışkandır. ##### **Tat ve Aroma:** Ürün, genizde hafif bir yanma hissi bırakmayan, boğazı yakmayan yumuşak bir tada sahip olmakla birlikte; içerdiği endemik bitki aromaları nedeniyle kendine has bir lezzet profili sunmaktadır. Tüketiciler üzerindeki algı araştırmaları, balın "tat algısı"nın tekrar satın alma niyetini pozitif yönde etkileyen en önemli faktörlerden biri olduğunu göstermektedir. ### **Mikrobiyolojik ve Antimikrobiyal Özellikler** Bingöl yöresinden toplanan bal ve [propolis](/tr/detay/propolis-a11b9/llms.txt) örnekleri üzerinde yapılan in vitro bilimsel araştırmalar, bu ürünlerin geniş spektrumlu antimikrobiyal aktiviteye sahip olduğunu kanıtlamıştır. Mikrobiyolojik analizlerde Bingöl Balı'nın şu mikroorganizmalar üzerinde inhibitör (gelişimi engelleyici) etki gösterdiği tespit edilmiştir: - **Bakteriler:** *Klebsiella pneumoniae, Escherichia coli, Staphylococcus aureus, Bacillus subtilis, Micrococcus luteus, Enterobacter cloacae* ve *Pseudomonas aeruginosa*. - **Mantarlar:** *Candida albicans, Rhodotorula rubra* ve *Kluyveromyces marxianus*. Özellikle karakovan balı örneklerinin; süzme ve petek ballara kıyasla *Klebsiella pneumoniae* gibi patojenlere karşı daha yüksek inhibisyon zonu (49 mm'ye kadar) oluşturduğu rapor edilmiştir. Bu antimikrobiyal özellikler; balın ozmolaritesinin yanı sıra içerdiği hidrojen peroksit, fenolik bileşikler ve diğer fitokimyasallardan kaynaklanmaktadır.[^4] ### **Üretim Ekonomisi ve Arıcılık Faaliyetleri** [Arıcılık](/tr/detay/turkiyede-aricilik-6c120/llms.txt), Bingöl ili için kırsal kalkınmanın temel dinamiklerinden biridir. Bingöl’de arıcılık faaliyetleri, düşük sermaye gereksinimi ve toprağa doğrudan bağımlı olmaması nedeniyle bölge halkı için stratejik bir geçim kaynağıdır. İlde kovan sayısı yıllara göre artış göstermiş; Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre 2002 yılında yaklaşık 4 milyon olan Türkiye geneli kovan sayısı artış trendine girmiş, Bingöl özelinde de kovan varlığı ve bal üretimi artış göstermiştir.[^5] Bölgede modern (fenni) kovanların yanı sıra geleneksel sepet ve karakovan arıcılığı da yapılmaktadır. Ekonomik analizler; yeni tip kovan sayısındaki artışın bal üretim miktarını pozitif yönde etkilediğini, ancak eski tip kovanların varlığının üretim miktarını sınırladığını ortaya koymuştur. Sektörün temel sorunları arasında pazarlama eksikliği, markalaşma yetersizliği ve verimlilik (kovan başına düşen bal miktarı) dalgalanmaları yer almaktadır. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2026/02/16/7AWgLUQoiY2fkqN6NA5iTCZUOthKJSzE.png) *Bingöl Balı (Görsel Yapay Zeka ile Oluşturulmuştur)* #### **Gastronomi ve Tüketici Davranışları** Bingöl Balı, gastronomi turizmi bağlamında da değerlendirilen bir üründür. Yapılan akademik çalışmalar; coğrafi işaretli Bingöl Balı'nın tüketicilerde oluşturduğu "tat algısı", "fiyat algısı" ve satış noktasındaki "hizmet deneyimi"nin, ürünü tekrar satın alma niyetini %75 oranında açıkladığını göstermiştir. [^6]Tüketiciler, ürünün coğrafi işaret tesciline sahip olmasını kalite ve güven unsuru olarak algılamakta, bu durum ürünün marka değerini artırmaktadır. ### **Uluslararası Başarılar ve Ödüller** Bingöl Balı’nın kalitesi, uluslararası arenada kazandığı prestijli ödüllerle tescillenmiştir: - **45. Apimondia Uluslararası Arıcılık Kongresi (2017):** İstanbul’da düzenlenen kongrede 120 ülkeden 600 yarışmacı arasından dünya ikinciliği ödülü. - **Paris Uluslararası Bal Ödülleri (2023):** Altın madalya. - **Londra Uluslararası Bal Ödülleri (2023):** Altın madalya. - **Uluslararası Bal Yarışması (Paris, 2024):** "Altın Bal" ödülü. - **Ulusal Başarı:** 2015 yılında Bingöl Yayla Balı, Türkiye birincisi seçilmiştir. ## Academic Sources and References 1. Aksoy, Zelal ve Metin Dığrak. "Bingöl Yöresinde Toplanan Bal ve Propolisin Antimikrobiyal Etkisi Üzerinde in vitro Araştırmalar." Fırat Üniversitesi Fen ve Mühendislik Bilimleri Dergisi 18, sy. 4 (2006): 471-478. Erişim 16 Şubat 2026.https://www.researchgate.net/profile/Metin-Digrak/publication/228508120\_Bingol\_Yoresinde\_Toplanan\_Bal\_ve\_Propolisin\_Antimikrobiyal\_Etkisi\_Uzerinde\_in\_vitro\_Arastirmalar/links/09e41512f7026e1839000000/Bingoel-Yoeresinde-Toplanan-Bal-ve-Propolisin-Antimikrobiyal-Etkisi-Uezerinde-in-vitro-Arastirmalar.pdf 2. Avrupa Birliği Türkiye Delegasyonu. "Türkiye’nin AB Tescilli İlk Balı." Basın ve İletişim Ekibi. 12 Haziran 2025. Erişim 16 Şubat 2026.https://www.eeas.europa.eu/delegations/t%C3%BCrkiye/t%C3%BCrkiyenin-ab-tescilli-ilk-bal%C4%B1\_tr?s=230 3. Bağış, Bilal ve Zeki Akbakay. "Arıcılık ve Bal Üretiminin Bingöl İli ve Bölge Ekonomisi İçin Önemi." İktisadiyat Dergisi 1, sy. 1 (2017): 193-211. Erişim 16 Şubat 2026.https://www.researchgate.net/profile/Zeki-Akbakay/publication/335234249\_Aricilik\_ve\_Bal\_Uretiminin\_Bingol\_Ili\_ve\_Bolge\_Ekonomisi\_Icin\_Onemi/links/5d5a5b11299bf1b97cf50b2d/Aricilik-ve-Bal-Ueretiminin-Bingoel-Ili-ve-Boelge-Ekonomisi-Icin-Oenemi.pdf 4. Bingöl Üniversitesi. "Bingöl Balı Resmen AB’li Oldu." Haberler. Erişim 16 Şubat 2026.https://www.bingol.edu.tr/tr/haberler/bingol-bali-resmen-abli-oldu 5. Bükey, Aziz. "Gastronomi Turizminde Coğrafi İşaretli Ürünlerin Tekrar Satın Alma Niyetine Etkisi: Bingöl Balı Örneği." Akademik MATBUAT 9, sy. 2 (Aralık 2025): 177-193. Erişim 16 Şubat 2026.https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/5449118 6. Gürbüz, Zeki, Ahmet Baraç ve Ömer Arıgtekin. "Coğrafi İşarete Aday Olmaya Hazır ‘Bingöl Balı’ Üzerine Bir Çalışma." Uluslararası Arıcılık Araştırmaları ve Sürdürülebilir Kırsal Kalkınma Stratejileri Kongresi Bildiri Kitabı içinde, 230-243. Bingöl: Bingöl Üniversitesi, 11-13 Ekim 2019. Erişim 16 Şubat 2026.https://www.researchgate.net/profile/Zeki-Guerbuez/publication/399530138\_COGRAFI\_ISARETE\_ADAY\_OLMAYA\_HAZIR\_'BINGOL\_BALI\_UZERINE\_BIR\_CALISMA/links/695e3c04a1fd01798911ac0e/COGRAFI-ISARETE-ADAY-OLMAYA-HAZIR-BINGOeL-BALI-UeZERINE-BIR-CALISMA.pdf 7. Karakaya, Ersin ve Semiha Kızıloğlu. "Bingöl İli Bal Üretimi." Iğdır Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi 5, sy. 2 (2015): 25-31. Erişim 16 Şubat 2026.https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/412774 8. Uslu, Ayşe Nur. "Türk Mutfak Kültüründe Bal ve Türkiye’de Yer Alan Coğrafi İşaretli Ballar Üzerine Bir Araştırma." Uluslararası Türk Dünyası Turizm Araştırmaları Dergisi 9, sy. 1 (Haziran 2024): 75-93. Erişim 16 Şubat 2026.https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/3820642 ## Citations [^1]: Avrupa Birliği Türkiye Delegasyonu, “Türkiye’nin AB Tescilli İlk Balı,” Basın ve İletişim Ekibi, 12 Haziran 2025, erişim 16 Şubat 2026https://www.eeas.europa.eu/delegations/t%C3%BCrkiye/t%C3%BCrkiyenin-ab-tescilli-ilk-bal%C4%B1\_tr?s=230 [^2]: Bingöl Üniversitesi, “Bingöl Balı Resmen AB’li Oldu,” Haberler, erişim 16 Şubat 2026https://www.bingol.edu.tr/tr/haberler/bingol-bali-resmen-abli-oldu [^3]: Avrupa Birliği Türkiye Delegasyonu, “Türkiye’nin AB Tescilli İlk Balı,” Basın ve İletişim Ekibi, 12 Haziran 2025, erişim 16 Şubat 2026https://www.eeas.europa.eu/delegations/t%C3%BCrkiye/t%C3%BCrkiyenin-ab-tescilli-ilk-bal%C4%B1\_tr?s=230 [^4]: Zelal Aksoy ve Metin Dığrak, “Bingöl Yöresinde Toplanan Bal ve Propolisin Antimikrobiyal Etkisi Üzerinde in vitro Araştırmalar,” Fırat Üniversitesi Fen ve Mühendislik Bilimleri Dergisi 18, sy. 4 (2006): 471-478, erişim 16 Şubat 2026https://www.researchgate.net/profile/Metin-Digrak/publication/228508120\_Bingol\_Yoresinde\_Toplanan\_Bal\_ve\_Propolisin\_Antimikrobiyal\_Etkisi\_Uzerinde\_in\_vitro\_Arastirmalar/links/09e41512f7026e1839000000/Bingoel-Yoeresinde-Toplanan-Bal-ve-Propolisin-Antimikrobiyal-Etkisi-Uezerinde-in-vitro-Arastirmalar.pdf [^5]: Bilal Bağış ve Zeki Akbakay, “Arıcılık ve Bal Üretiminin Bingöl İli ve Bölge Ekonomisi İçin Önemi,” İktisadiyat Dergisi 1, sy. 1 (2017): 193-211, erişim 16 Şubat 2026https://www.researchgate.net/profile/Zeki-Akbakay/publication/335234249\_Aricilik\_ve\_Bal\_Uretiminin\_Bingol\_Ili\_ve\_Bolge\_Ekonomisi\_Icin\_Onemi/links/5d5a5b11299bf1b97cf50b2d/Aricilik-ve-Bal-Ueretiminin-Bingoel-Ili-ve-Boelge-Ekonomisi-Icin-Oenemi.pdf [^6]: Aziz Bükey, “Gastronomi Turizminde Coğrafi İşaretli Ürünlerin Tekrar Satın Alma Niyetine Etkisi: Bingöl Balı Örneği,” Akademik MATBUAT 9, sy. 2 (Aralık 2025): 177-193, erişim 16 Şubat 2026https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/5449118 ## Related Articles - [BİNGÖL](//detay/bingol-2/llms.txt) - [Özvatan Çiçek Balı](//detay/ozvatan-cicek-bali-3df80/llms.txt) - [Zara Balı](//detay/zara-bali-c5e57/llms.txt) - [Muğla Çam Balı](//detay/mugla-cam-bali-d8894/llms.txt) - [Bingöl Üniversitesi (BÜ)](//detay/bingol-universitesi-bu-875c0/llms.txt) - [Antep Zahter Balı / Gaziantep Zahter Balı](//detay/antep-zahter-bali-gaziantep-zahter-bali-2b02a/llms.txt) - [Kastamonu Kestane Balı](//detay/kastamonu-kestane-bali-338c4/llms.txt) - [Zağ Mağaraları](//detay/zag-magaralari-92a89/llms.txt)