--- title: Bilge Demirköz slug: bilge-demirkoz-27d7c url: /detay/bilge-demirkoz-27d7c type: biography language: Türkçe entity: primary: Bilge Demirköz type: biography disambiguation: Bilge Demirköz: Öncü Türk fizikçi, kozmik ışınlar ve uzay araştırmaları uzmanı. categories: - name: Fizik slug: fizik url: /kategori/fizik tags: - Alfa Manyetik Spektrometresi - Uzay Radyasyonu - Kozmik Işınlar - Bilge Demirköz - Uzay Teknolojileri - Karanlık madde author: Seviye Nur Gönülölmez created_at: 2025-05-21T22:10:35.257069+03:00 updated_at: 2025-06-04T13:31:12.564904+03:00 image: https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/06/01/bUN2Q3mOLVCAozdb1JWqFoRGIqnO51hP.jpg --- # Bilge Demirköz > Bilge Demirköz, kozmik ışınlar ve uzay radyasyonu üzerine çalışan, uluslararası alanda tanınmış bir Türk astro parçacık fizikçisidir. ## KURE Information Cards ### KURE Information Card: Bilge Demirköz – Astro-parçacık fizikçisi ![responsive_small_webp_x41M6q9OqZG6uJnfyL69M7EAAhoYXsKJOXXWXN-DrvM.jpg](https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/05/21/K4OR1TLvMvt9NiNDzV7ab2caWERKFKI2.jpg) | Field | Value | |-------|-------| | Doğum Yılı(Sayısal) | 1980 | | Uzmanlık Alanları | Uzay teknolojileri,Parçacık fiziği,Karanlık madde,Uzay radyasyonu,Kozmik ışınlar | | Öne Çıkan Projeler | AMS-02 Deneyi (Uluslararası Uzay İstasyonu): Kozmik parçacık tayfının incelenmesi, Karanlık maddeye dair deneysel verilerin analizi, ODTÜ Saçılmalı Demet Hattı (METU-SDH): Türkiye’de uzay radyasyonu test altyapısının kurulumu, ESA standartlarında testler yapılması | | Çalışma Alanları | Yüksek enerjili kozmik ışınlar, Karanlık madde araştırmaları, Uzay radyasyonunun elektronik sistemler üzerindeki etkileri, Radyasyona dayanıklı malzeme geliştirme | | Eğitim | Lise: Robert Koleji,Doktora: Oxford Üniversitesi – Fizik (2007),Yüksek Lisans: MIT – Fizik (2004),Yan Dal: Matematik ve Müzik,Lisans: MIT – Fizik (2001) | ## Article Content **Bilge Demirköz,** kozmik ışınlar, uzay radyasyonu ve [astro parçacık fiziği](/tr/detay/astrophysics-33167/llms.txt) üzerine yaptığı öncü araştırmalarla tanınan Türk fizikçidir. **Orta Doğu Teknik Üniversitesi (ODTÜ)** Fizik Bölümü öğretim üyesi olan Demirköz, hem ulusal hem de uluslararası alanda dikkat çeken bilimsel katkılar sunmuştur. Özellikle yüksek enerjili uzay parçacıkları, karanlık madde araştırmaları ve uzay teknolojileri üzerine olan çalışmalarıyla tanınmaktadır. ### **Yaşamı ve Eğitimi** [Bilge Demirköz](/tr/detay/bilge-demirkoz-17d39/llms.txt)’ün bilime ilgisi lise yıllarında, özellikle matematik alanında yoğunlaşmıştır. **Robert Koleji’nde** okurken Cenevre'de katıldığı bir matematik yarışması sonrası [CERN](/tr/detay/cern-avrupa-nukleer-arastirma-merkezi-1ebf7/llms.txt)’i ziyareti, kariyer yolculuğunda bir dönüm noktası olmuştur. “Bir gün burada çalışmak istiyorum” diyerek hedefini belirlemiştir. Bu hedef doğrultusunda, 2001 yılında **Massachusetts Institute of Technology (MIT)** Fizik Bölümü’nden mezun olmuş, lisans eğitimi süresince müzik ve matematik dallarında da yan dal yapmıştır. 2004’te MIT’de yüksek lisans, 2007’de ise **Oxford Üniversitesi’nde** doktora derecesini tamamlamıştır. ### **Bilimsel Çalışmaları** Demirköz’ün çalışmaları, yüksek enerjili kozmik ışınların incelenmesi, karanlık madde araştırmaları ve uzay radyasyonunun elektronik sistemler üzerindeki etkilerinin ölçülmesi gibi konuları kapsamaktadır. **CERN**, **Cambridge Üniversitesi** ve **Barcelona’daki Institut de Física d'Altes Energies (IFAE)** gibi uluslararası merkezlerde çalıştıktan sonra 2011’de **ODTÜ**’ye dönerek araştırmalarını burada sürdürmüştür. [Uluslararası Uzay İstasyonu](/tr/detay/uluslararasi-uzay-istasyonu-iss-8541c/llms.txt)’na yerleştirilen **Alfa Manyetik Spektrometresi (AMS-02)** deneyine katkı sunmuş, bu deneyde uzaydan gelen yüksek enerjili parçacıkların (proton, elektron, [pozitron](/tr/detay/pozitron-antielektron-5483a/llms.txt) gibi) tayfını analiz etmiştir. Bu çalışmalar, [karanlık maddenin doğasına](/tr/detay/karanlik-madde-ve-karanlik-enerji-evrenin-gorunmey/llms.txt) ilişkin ipuçları taşımaktadır. Özellikle pozitron yoğunluğundaki beklenmedik artışın nedenlerini anlamak için hipotezler geliştirmiş ve deneysel doğrulamalar üzerinde çalışmıştır. ### **Türkiye'deki Altyapı Kurulumuna Katkılar** Demirköz, [Türkiye’nin uzay araştırmaları](/tr/detay/turkiyenin-uzay-bilimleri-ve-misyonlari-24649/llms.txt) altyapısının gelişmesine de önemli katkılarda bulunmuştur. Liderliğini yaptığı **ODTÜ Saçılmalı Demet Hattı (METU-SDH)** projesi, Türkiye’de uzay radyasyonu testlerinin yapılabileceği ilk laboratuvarlardan biridir. Bu tesis, [Avrupa Uzay Ajansı](/tr/detay/cern-european-organization-for-nuclear-research-e3/llms.txt)'nın belirlediği **ESA-ESCC 25100 **standardına uygun testler gerçekleştirmektedir. Geliştirilen bu sistemle, Türkiye'de üretilecek uyduların bileşenleri uzay radyasyonuna karşı test edilerek güvenliği artırılmaktadır. Ayrıca **bor içeren kompozit malzemelerin nötron zırhlaması** gibi konularda yapılan araştırmalarda da yer alan Demirköz, nükleer tesislerde ve parçacık hızlandırıcılarda radyasyonun zararlı etkilerine karşı koruyucu malzeme geliştirme üzerine çalışmalar yürütmektedir. ### **Uluslararası Takdir ve Ödüller** Demirköz, 2017 yılında L'Oréal-UNESCO Uluslararası Yükselen Yetenek Bilimsel Başarı Ödülü’nü Türkiye’den alan ilk kadın bilim insanı olmuştur. Bu ödül, kadın araştırmacıların bilimsel başarılarını desteklemeyi amaçlamaktadır ve dünya genelinde yalnızca 15 bilim insanına verilmektedir. Bilim dünyasında kadınların karşılaştığı zorluklara da dikkat çeken Demirköz, bu tür desteklerin kadın akademisyenler için önemli bir motivasyon kaynağı olduğunu belirtmiştir. ### **Toplumla Etkileşim ve Bilim İletişimi** Demirköz, bilimsel çalışmalarının yanı sıra Türkiye’de lise düzeyindeki öğrencilere ulaşarak bilimsel farkındalığı artırmayı hedeflemektedir. Bilim kafeleri, söyleşiler ve çeşitli bilim iletişimi etkinlikleriyle gençlere özellikle de kız öğrencilere ilham vermeye çalışmaktadır. Kendi ifadesiyle, ders vermek ve gençlerle sohbet etmek ona en çok enerji veren uğraşlardandır. ## Academic Sources and References 1. Albaroudi, Abdul Rahman, Pelin Uslu Kiçeci, Selcen Uzun Duran ve M. Bilge Demirköz. "Monte-Carlo (MC) Analysis of Borated Materials for Neutron Shielding Applications." Eurasian Journal of Science Engineering and Technology 3, no. 2 (2022): 63–70. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/2369792.Ak, Özlem. “Doç. Dr. Bilge Demirköz ile CERN Üzerine Bir Söyleşi.” TÜBİTAK Bilim ve Teknik Dergisi. Erişim 4.6.2025.https://bilimgenc.tubitak.gov.tr/makale/doc-dr-bilge-demirkoz-ile-cern-uzerine-bir-soylesiDemirköz, Melahat Bilge. "Melahat Bilge Demirköz." World Economic Forum. 4.6.2025. https://www.weforum.org/people/m-bilge-demirkoz/.Global Young Academy. “Bilge Demirköz.” Erişim 4.6.2025.https://globalyoungacademy.net/bilge-demirkoz/Uzun Duran, Selcen, M. Bilge Demirköz ve Pelin Uslu Kiçeci. "Radioactivation Measurement of a Protective Collimator and Comparisons with Simulation After METU-Defocusing Beamline Pretest Irradiation." Gazi University Journal of Science 36, no. 4 (2023): 1786–1793. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/2061320.Yunus Emre Enstitüsü. “Bilim Kurulu Üyemiz Prof. Dr. Demirköz, Genç Küresel Liderlerden Biri Seçildi." Erişim 4.6.2025.https://www.yee.org.tr/en/node/10275