--- title: Berlin Devlet Kütüphanesi Ms. or. oct. 3744 Numaralı Mecmua slug: berlin-devlet-kutuphanesi-ms-or-oct-3744-numaral-2 url: /detay/berlin-devlet-kutuphanesi-ms-or-oct-3744-numaral-2 type: article language: Türkçe entity: primary: Berlin Devlet Kütüphanesi Ms. or. oct. 3744 Numaralı Mecmua type: article categories: - name: Edebiyat slug: edebiyat url: /kategori/edebiyat - name: Tarih slug: tarih url: /kategori/tarih tags: - Kansu Gavri - yazma eser - mestap - Berlin Devlet Kütüphanesi - Ms or oct 3744 - mecmua author: Meryem Şentürk Çoban created_at: 2025-09-25T11:04:38.526218+03:00 updated_at: 2025-09-25T12:01:53.665881+03:00 image: https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/09/25/cP4kylt8a087SqfnxQpPHvfSgqVMB0tU.png --- # Berlin Devlet Kütüphanesi Ms. or. oct. 3744 Numaralı Mecmua ## KURE Information Cards ![indir (2).png](https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/09/25/SmIldMljKRKro7Wx1FdqCHlDwqh20aKA.png) *3744 Numaralı Mecmua, 2b Sayfası* | Field | Value | |-------|-------| | Özellik(ler) | El Yazması | | Yüzyıl | Tahmini 16. Yüzyıl | | Yazı Stili | Nesih | | Tezyinat | Var | | Varak Sayısı | 236 | | Kayıt Yeri | Berlin Devlet Kütüphanesi, Prusya Kültürel Mirası Koleksiyonu | ## Article Content Berlin Devlet Kütüphanesi (Staatsbibliothek zu Berlin), Prusya Kültürel Mirası Koleksiyonu’nda yer alan **Ms. or. oct. 3744 numaralı mecmua**, klasik Türk edebiyatı araştırmaları açısından önemli bir yazma eserdir. Eser, farklı şairlerin şiirlerini, çeşitli risaleleri ve tek nüsha hâlinde günümüze ulaşmış bazı eserleri ihtiva etmesiyle öne çıkmaktadır. ### **Fizikî Özellikleri** [Mecmua](/tr/detay/mecmua/llms.txt), **236 varaktan** oluşmaktadır. Âharlı kâğıt üzerine harekeli nesih yazıyla istinsah edilmiştir. Yazılar genellikle **tek sütun** hâlinde düzenlenmiş olup sadece 10b sayfası iki sütun hâlindedir. Satır düzeni dokuz satırdır. Cildi kahverengi deriden yapılmış, ön ve arka kapaklarında **ebru desenleri** kullanılmıştır. Başlıklarda ve cetvellerde altın, metinlerde ise siyah ve kırmızı mürekkep tercih edilmiştir. Mecmuanın baş kısmı tezhipli olup, **Kansu Gavrî’nin minyatürü** ile süslenmiştir. Bu minyatürde hükümdarın tahtta oturduğu, yanında hizmetkârların bulunduğu tasvir edilmektedir. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/09/25/hYUpCyyapAqF6FZz8tGPE8WeaMQKpqRG.png) *Kansu Gavrî Minyatürü, Ms. Or. Oct 3744 Numaralı Mecmua 2a Sayfası (Staatsbibliothek zu Berlin)* ### **Muhteva** Mecmua, ağırlıklı olarak manzum eserlerden oluşmaktadır. Bununla birlikte mensur risaleler de barındırır. İçerik şu şekilde özetlenebilir: - **Kansu Gavrî’nin Türkçe Divanı**: Mecmuada yer alan en önemli eser olup bilinen tek nüshadır. Divan, çok sayıda **nazire şiirini** ve bunların yazıldığı zemin şiirleri ihtiva etmektedir. - **Seçme şiirler**: **Ahmed Paşa, Ahmedî, Adnî **ve **Kadı Burhaneddin** gibi 14. ve 15. yüzyıl şairlerinin kaside, gazel ve terkib-bendleri yer almaktadır. - **Risaleler**: - Ahmedî’nin manzum *Risāletun fi’l-ʿArūż*’u, - Mutahhar b. Ebî Tâlib’in eksik *Ravzatu’l-Evzân*’ı, - Kadı Abdullah’ın *Bahrî* adlı aruz risalesi (tek nüsha), - Kadı Abdullah’a ait bir musiki risalesi. - **Muammâlar**: Yazarı bilinmeyen üç muammâdır. - **Ahmedî’ye ait yeni şiir**: Divan neşirlerinde bulunmayan, “elden gider” redifli gazel, bu mecmuada bulunmaktadır. Bu içerik, mecmuayı hem [nazire](/tr/detay/nazire/llms.txt) geleneğini hem de farklı edebî türleri bir arada sunan bir derleme hâline getirmektedir. ### **Tertip ve Tasnif Özellikleri** Mecmua, içerik ve tertip bakımından üç ana bölümde değerlendirilmektedir: 1. **Kansu Gavrî Divanı**: Memlük sarayı çevresinde bulunan şairlerin şiirleriyle birlikte nazireleri içerir. 2. **Risaleler**: Aruz ve musiki risaleleri, nazım-nesir karışık bir şekilde düzenlenmiştir. 3. **Seçme şiirler**: Saray çevresinde görev almış şairlerin kaside, gazel ve terkib-bendleri yer alır. Bu özellikleriyle eser, hem aynı konuya dair eserleri bir araya getiren mecmualar sınıfına hem de aynı zümreye mensup şairlerin şiirlerini toplayan mecmualar grubuna dâhil edilebilmektedir. ### **Türk Edebiyatına Katkısı** [Ms. or. oct. 3744](/tr/detay/berlin-state-library-manuscript-collection-ms-or-o/llms.txt) numaralı mecmua, Türk edebiyatı tarihi açısından şu yönlerden önemlidir: - **Tek nüsha eserler**: Kansu Gavrî Divanı, Kadı Abdullah’ın *Bahrî* risalesi ve musiki risalesi gibi başka yerde bulunmayan eserleri muhafaza etmektedir. - **Yeni şiirlerin tespiti**: Ahmedî’nin daha önce yayımlanmış divanında yer almayan “elden gider” redifli gazel bu mecmuada keşfedilmiştir. - **Nazire geleneği**: Divandaki çok sayıda nazire şiiri, dönemin şairleri arasındaki etkileşimi ortaya koymaktadır. - **Saray çevresi edebiyatı**: Özellikle Memlük sarayı etrafında teşekkül eden edebî ortamın yansımalarını göstermesi bakımından kaynak değerindedir. ### **Üzerine Yapılan Çalışmalar** Mecmua farklı bölümleriyle çeşitli araştırmalara konu olmuştur: - **Kansu Gavrî Divanı**: Mehmet Yalçın (1993, 2002) ve Orhan Yavuz (2002) tarafından yayımlanmıştır. - **Risaleler**: Mutahhar b. Ebî Tâlib’in *Ravzatu’l-Evzân*’ı ve Kadı Abdullah’ın *Bahrî* risalesi Üzeyir Aslan tarafından neşredilmiştir (2021). - **Seçme şiirler (192b–236a)**: Yüksek lisans tezi (2022) kapsamında incelenmiş, transkripsiyon ve dil içi çevirisi yapılmıştır. - **MESTAP:** Eser hakkında Mecmuaların Sistematik Tasnifi Projesi (MESTAP) kapsamında bir makale yayımlanmıştır (2025). ## Academic Sources and References 1. Müstensihi bilinmeyen, Berlin Devlet Kütüphanesi Ms. Or. Oct. 3744 Numaralı Mecmua. Staatsbibliothek zu Berlin. Erişim Tarihi: 25.09.2025. https://digital-beta.staatsbibliothek-berlin.de/werkansicht?PPN=PPN742554937&PHYSID=PHYS\_0006&DMDID=DMDLOG\_0001Şentürk Çoban, Meryem. "Berlin Devlet Kütüphanesi Ms. or. oct. 3744 Numaralı Mecmua ve MESTAP'a Göre Tasnifi." KÜLTÜRK (11), 103-143. https://doi.org/10.70911/kulturk.1681994Şentürk, Meryem. Berlin Devlet Kütüphanesi (Staatsbıblıothek zu Berlin) Ms.or.oct. 3744 Numaralı Şiir Mecmûʻası (Vr. 192b-236a) (İnceleme-Transkripsiyonlu Metin-Dil İçi Çeviri). Yüksek Lisans Tezi. Marmara Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü. İstanbul: 2022. https://www.proquest.com/openview/de3ff38d9de44f55cb721dd57be2d1ec/1?pq-origsite=gscholar&cbl=2026366&diss=y