--- title: Beden Algısı Bozukluğu (Dismorfofobi) slug: beden-algisi-bozuklugu-dismorfofobi url: /detay/beden-algisi-bozuklugu-dismorfofobi type: article language: Türkçe entity: primary: Beden Algısı Bozukluğu (Dismorfofobi) type: article disambiguation: Beden algısı bozukluğu (dismorfofobi) nedir? Belirtiler, tanı ve tedavi hakkında bilgi edinin. categories: - name: Psikoloji slug: psikoloji url: /kategori/psikoloji tags: - Dismorfofobi - Body Dysmorphic Disorder - DSM-5 - Kas Dismorfisi - Obsesif-Kompulsif Bozukluk - Dismorfobi - Beden Algısı Bozukluğu - BDD - Psikoloji author: Edanur Karakoç created_at: 2025-03-03T15:44:15.783740+03:00 updated_at: 2025-04-17T11:32:34.565514+03:00 --- # Beden Algısı Bozukluğu (Dismorfofobi) ## Article Content [Beden](/tr/detay/beden-2/llms.txt) Algısı Bozukluğu, bireyin dış görünüşüne dair abartılı veya gerçekçi olmayan kusurlar algılaması ve bu kusurlar [üzerine](/tr/detay/uzerine/llms.txt) aşırı zihinsel meşguliyet yaşamasıyla karakterize bir psikiyatrik bozukluktur. Kişi, algıladığı fiziksel kusurların başkaları tarafından [fark](/tr/detay/fark-2/llms.txt) edileceğine inanır ve bunları saklama, düzeltme veya değiştirme konusunda yoğun bir [çaba](/tr/detay/caba/llms.txt) içine girer. Beden Algısı Bozukluğu, DSM-5 ve ICD-11’de Obsesif-Kompulsif ve İlişkili Bozukluklar kategorisinde sınıflandırılmaktadır. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/03/03/ODyrbYZQ77xwT0Wc98RU6Hu9jvIRM1dr.jpeg) *(Beden Algısı Bozukluğu - Reksita Wardani, Shutterstock)* #### **Tarihçe** Dismorfofobi’ye dair ilk tanımlamalar, 19. yüzyılın sonlarına dayanmaktadır. İtalyan psikiyatrist Enrico Morselli, 1891 yılında bu bozukluğu "dismorfophobia" terimi ile tanımlamıştır. *Dysmorphia* Yunanca kökenli olup "çirkinlik" anlamına gelir. Morselli, bu bireylerin fiziksel görünümlerine dair takıntılı düşünceler geliştirdiklerini ve bu nedenle yoğun [sıkıntı](/tr/detay/sikinti-750090/llms.txt) yaşadıklarını belirtmiştir. Bu erken tanımlamaların ardından, Fransız psikolog Pierre Janet, bu durumu "vücut utancı obsesyonu" (l'obsession de la honte du corps) olarak adlandırmıştır. [Sigmund Freud](/tr/detay/sigmund-freud-749622/llms.txt) ise "[Kurt](/tr/detay/kurt/llms.txt) Adam" adlı bir vakasında, burnunun çirkin olduğunu düşünen ve bunu düzelttirmek için çeşitli çareler arayan bir hastayı anlatmıştır. Psikiyatride [uzun](/tr/detay/uzun/llms.txt) yıllar boyunca somatoform bozukluklar kategorisinde değerlendirilen dismorfofobi, 2013 yılında yayınlanan DSM-5 ile [birlikte](/tr/detay/birlikte/llms.txt) obsesif-kompulsif spektruma taşınmıştır. Bu değişiklik, bozukluğun takıntılı [düşünce](/tr/detay/dusunce-750495/llms.txt) yapısı, kompulsif davranışlar ve obsesif-kompulsif bozukluk (OKB) ile gösterdiği klinik benzerlikler nedeniyle yapılmıştır. #### **Belirtiler ve Klinik Görünüm** Dismorfofobik bireyler, bedensel görünümleriyle ilgili saplantılı düşünceler geliştirir. Günlük yaşamlarının büyük bir kısmını algıladıkları kusurlar üzerine düşünerek ve bunları düzeltmeye yönelik davranışlar sergileyerek geçirir. #### **En Yaygın Endişe Alanları** Dismorfofobik bireyler, genellikle yüz ve [baş](/tr/detay/bas-2/llms.txt) bölgesine odaklanırlar. Sık görülen [kaygı](/tr/detay/kaygi-748459/llms.txt) alanları şunlardır: - Cilt: Sivilceler, gözenekler, [yara](/tr/detay/yara-749591/llms.txt) izleri, kızarıklıklar. - [Burun](/tr/detay/burun-d9b40/llms.txt): Şeklinin büyük, eğri veya simetrik olmaması. - [Saç](/tr/detay/sac-3/llms.txt): Seyrekleşme, dökülme, cansızlık. - Gözler ve kaşlar: Asimetrik görünüm, düşük göz kapağı. - Dişler ve çene: Eğrilik, [diş](/tr/detay/dis-748777/llms.txt) eti çekilmesi, çene hattının belirgin olmaması. Bazı bireyler vücutlarının diğer bölgelerine de odaklanır: - [Kas](/tr/detay/kas-750484/llms.txt) yapısı (Kas Dismorfisi): Kasların [küçük](/tr/detay/kucuk-750344/llms.txt) veya yetersiz gelişmiş olduğu inancı. - Vücut hatları ve kilo: [Bel](/tr/detay/bel-9/llms.txt), kalça ve bacakların şekliyle ilgili aşırı kaygılar. #### **Tekrarlayıcı Davranışlar ve Zihinsel Eylemler** Dismorfofobik bireylerde, zihinsel uğraşın yanı [sıra](/tr/detay/sira-3/llms.txt), fiziksel ve zihinsel kompulsiyonlar da görülür. Bunlar şu şekilde sıralanır: - [Ayna](/tr/detay/ayna-2/llms.txt) kontrolü veya aynalardan kaçınma. - Cilt yolma, saç koparma, aşırı bakım yapma. - Fiziksel kusuru makyaj, kıyafet veya aksesuarlarla saklama. - Başkalarının yüz ve vücut özellikleriyle sürekli karşılaştırma. - Sosyal kaçınma, insanlarla göz teması kurmaktan kaçınma. #### **DSM-5 Tanı Kriterleri** DSM - 5 Ruhsal Bozuklukların Tanısal ve Sayımsal El Kitabı'nda (DSM-5) beden algısı bozukluğunun [tanı](/tr/detay/tani-748359/llms.txt) kriterleri şu şekilde ifade edilmiştir: "Bozukluk Sınıfı: Obsesif-Kompulsif ve İlişkili Bozukluklar - Görünüşte hayali bir kusurla meşgul olma. Hafif bir fiziksel anomali mevcutsa, kişinin endişesi belirgin şekilde aşırıdır. - Bozukluğun seyri sırasında bir noktada, kişi görünüm kaygılarına yanıt olarak tekrarlayan davranışlar (örn. ayna kontrolü, aşırı bakım, cilt toplama, güvence arama) veya zihinsel eylemler (örn. kendi görünümünü başkalarınınkiyle karşılaştırma) gerçekleştirmiştir. - Görünüş kaygısı başka bir ruhsal bozukluk tarafından daha iyi açıklanamaz (örn. anoreksiya nervozada vücut şekli ve boyutundan memnuniyetsizlik). - Belirtileri bir yeme bozukluğu için tanı kriterlerini karşılayan bir bireyde görünüş kaygısı vücut yağı veya kilosuyla ilgili endişelerle daha iyi açıklanamaz. **Eğer varsa belirt:** - Kas dismorfisi ile: Birey, vücut yapısının çok küçük veya yetersiz kaslı olduğu fikriyle meşguldür. Bu belirteç, birey diğer vücut bölgeleriyle meşgul olsa bile kullanılır. **Eğer varsa belirt:** - Beden dismorfik bozukluğu inançlarına ilişkin içgörü derecesini belirtin (örn. “Çirkin görünüyorum” veya “Deforme görünüyorum”). - İyi veya orta düzeyde içgörü ile: Kişi beden dismorfik bozukluğu inançlarının kesinlikle veya muhtemelen doğru olmadığını ya da doğru olabileceğini veya olmayabileceğini kabul eder. - Zayıf içgörü ile: Kişi beden dismorfik bozukluğu inançlarının muhtemelen doğru olduğunu düşünür. - İçgörü yokluğu/sanrısal inançlar: Birey beden dismorfik inançlarının doğru olduğuna tamamen ikna olmuştur." ## Academic Sources and References 1. American Psychological Association (APA). "Body Dysmorphic Disorder." APA Dictionary of Psychology, 2025. Erişim 3 Mart 2025. https://dictionary.apa.org/body-dysmorphic-disorder 2. Amerikan Psikiyatri Birliği. Ruhsal Bozuklukların Tanısal ve Sayımsal El Kitabı (DSM-5). Çeviri Editörü: E. Köroğlu. Ankara: Hekimler Yayın Birliği, 2013. 3. Li, W., D. Arienzo, and J. D. Feusner. "Body Dysmorphic Disorder: Neurobiological Features and an Updated Model." Zeitschrift für Klinische Psychologie und Psychotherapie 42, no. 3 (2013): 184–191. https://doi.org/10.1026/1616-3443/a000213. 4. Nature. "Body Dysmorphic Disorder: A Comprehensive Review." Nature Reviews Disease Primers, 2024. Erişim 4 Mart 2025. https://www.nature.com/articles/s41572-024-00577-z. 5. Nicewicz, H. R., T. J. Torrico ve J. F. Boutrouille. "Body Dysmorphic Disorder." Son güncellenme tarihi 20 Ocak 2024. StatPearls [İnternet]. (Treasure Island, FL: StatPearls Publishing, Ocak 2025–). https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK555901/. 6. Singh, Aoife Rajyaluxmi ve David Veale. "Understanding and Treating Body Dysmorphic Disorder." Indian Journal of Psychiatry 61, ek 1 (Ocak 2019): S131–S135. https://journals.lww.com/indianjpsychiatry/fulltext/2019/61001/understanding\_and\_treating\_body\_dysmorphic.17.aspx 7. Substance Abuse and Mental Health Services Administration. Impact of the DSM-IV to DSM-5 Changes on the National Survey on Drug Use and Health. Rockville, MD: Substance Abuse and Mental Health Services Administration (US), June 2016. Table 3.26, "DSM-IV to DSM-5 Body Dysmorphic Disorder Comparison." Erişim 3 Mart 2025. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK519704/table/ch3.t26/