--- title: Bayburt Ulu Camii slug: bayburt-ulu-camii-d48e8 url: /detay/bayburt-ulu-camii-d48e8 type: article language: Türkçe entity: primary: Bayburt Ulu Camii type: article categories: - name: Mimari slug: mimari url: /kategori/mimari - name: Seyahat Ve Turizm slug: seyahat-ve-turizm url: /kategori/seyahat-ve-turizm - name: Mimarlık Ve İnşaat slug: mimarlik-ve-insaat url: /kategori/mimarlik-ve-insaat tags: - UluCamii - Bayburt - Mimari author: Fatma Türkoğlu created_at: 2026-01-06T10:03:02.540283+03:00 updated_at: 2026-01-07T00:43:23.751149+03:00 image: https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2026/01/06/H4ZG0PlkkuiqWx942sy4IqhkEKaytqrQ.jpg --- # Bayburt Ulu Camii ## KURE Information Cards ![IMG_7552-300x200.jpg](https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2026/01/06/LFNKb9D9912bcI1wMjPIwgXMUhSch1KG.jpg) | Field | Value | |-------|-------| | İnşa Tarihi(Metin) | 1202-1225 (Muğisiddin Tuğrulşah dönemi) veya 1282-1298 (II. Gıyaseddin Mesut dönemi) | | Kitabe Sayısı | 7 adet (farklı dönemlere ait) | | Süsleme Tekniği | Tuğlalı çini mozaik (firuze ve siyah renkli çiniler) | | Bani (Yaptıran) | Erzurum Meliki Muğisiddin Tuğrulşah veya II. Gıyaseddin Mesut | | Kültür-Dönem | Anadolu Selçuklu | | Konum | Bayburt İl Merkezi,Karadeniz Bölgesi | ## Article Content [Bayburt Ulu Camii](/tr/detay/bayburt-ulu-camii-3164c/llms.txt), Türkiye'nin Karadeniz Bölgesi'nde yer alan Bayburt il merkezinde konumlanan, **Selçuklu dönemine ait** bir ibadethanedir. Şehirdeki [Selçuklu](/tr/detay/selcuklular/llms.txt) mimari mirasının en önemli temsilcilerinden biri olan yapı, özellikle [minaresinde](/tr/detay/minber-2/llms.txt) yer alan ve günümüze ulaşabilen nadir örneklerden sayılan **tuğlalı çini süslemeleriyle** tanınır. 13. yüzyılda inşa edilen [cami](/tr/detay/cami-7/llms.txt), yüzyıllar boyunca çeşitli tahribatlara uğramış ve pek çok onarım görmüştür. Orijinal yapısının büyük bir kısmı zamanla yıktırılmış olsa da, 1970 yılında eski planına sadık kalınarak yeniden inşa edilmiş ve kentin simge yapılarından biri olarak kültürel mirastaki yerini korumuştur. ### **Tarihçe ve İnşa Süreci** Yapının kesin inşa tarihi ve banisi hakkında araştırmacılar arasında farklı görüşler bulunmaktadır. Bazı arşiv kayıtları caminin **1202-1225 yılları arasında Erzurum Meliki Muğisiddin Tuğrulşah** tarafından yaptırıldığını belirtirken, yaygın kabul yapının **Anadolu Selçuklu Sultanı II. Gıyaseddin Mesut (1282–1298)** zamanında inşa edildiği yönündedir. Selçuklu döneminde başlangıçta bir **kervansaray** olarak inşa edildiği ve daha sonra camiye çevrildiği de ifade edilen yapı, 1514 yılında bölgenin Osmanlı yönetimine geçmesiyle vakıf statüsünde hizmet vermeye devam etmiştir. Yapının orijinali 1970 yılında yıktırılmış; ancak minaresi, mihrap önü kubbesine geçişi sağlayan bazı mukarnaslı trompları ve iki kapısı orijinal formunu koruyarak günümüze ulaşmıştır. ### **Mimari Özellikler** Bayburt Ulu Camii, Anadolu Selçuklu cami mimarisinde yaygın olarak görülen **"dikine nefli plan"** tipine sahiptir. Dikdörtgen planlı bu yapı, yığma sistemle ve kesme taş malzeme kullanılarak inşa edilmiştir. Caminin ana harimine giriş, doğu cephesinde yer alan oldukça sade tasarımlı, taş söveli ve kemerli iki ahşap kapı vasıtasıyla sağlanır. Yapının kuzeydoğu köşesinde konumlanan minaresi, klasik Selçuklu tuğlalı minare tipinin özelliklerini sergiler. Kare prizma şeklinde bir taş kaide üzerinde yükselen minarenin, sekizgen bir pabuç kısmı ve silindirik bir gövdesi bulunmaktadır. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2026/01/06/Z94vz4RahhduTuRHu1pdlhG7k1iA5tyh.jpg) *Bayburt Ulu Camii Minare Görüntüsü(Kültür Envanteri)* ### **Minare ve Çini Süslemeler** Cami, Bayburt’un Selçuklu dönemine ait **tek çinili yapısı** olması bakımından sanat tarihi açısından önem taşır. Çini süslemeler, minarenin sekiz köşeli pabuç kısmındaki sağır nişlerde ve şerefe altındaki kuşakta yoğunlaşmıştır. Bu süslemelerde **"tuğlalı çini mozaik"** tekniği kullanılmış olup, firuze ve siyah renkli çini parçalarıyla tuğla birimler geometrik kompozisyonlar oluşturacak şekilde bir araya getirilmiştir. Şerefe altındaki geniş kuşakta, yazısı olmayan ancak örgülü ve çiçekli kufi yazı karakterini andıran bitkisel motifler yer alırken; pabuç kısmındaki nişlerde tuğla ve çinilerin kaydırılmasıyla oluşturulan **"çark-ı felek"** gibi geometrik desenler görülür. Bu süslemeler, malzeme ve teknik bakımından [Erzurum](/tr/detay/erzurum-2/llms.txt) Çifte Minareli Medrese’nin minareleriyle büyük benzerlik gösterir. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2026/01/06/kHeL5MWOIyntuXIwB5yNbSqyRKo690x4.jpg) *Bayburt Ulu Camii İle İlgili Görsel(Kültür Envanteri)* ### **Kitabeler ve İdari Yapı** Caminin asıl inşa kitabesi mevcut olmasa da, üzerinde farklı dönemlere ait **yedi adet kitabe** bulunmaktadır. Bu kitabeler arasında 1222 tarihli Arapça bir kümbet kitabesi, 1820 tarihli bir medrese kitabesi ve Osmanlı döneminde kadınların çalışma düzeniyle ilgili iki ferman metni yer almaktadır. 18. yüzyıldaki arşiv kayıtlarına göre cami, vakıf sistemiyle yönetilmiş ve bünyesinde imam, hatip, müezzin, cüzhan ve fetihhan gibi on altı farklı kadroda personel istihdam edilmiştir. Personel alımları genellikle babadan oğula geçen bir sistemle yürütülmüştür. Caminin bahçesinde ayrıca Osmanlı dönemine tarihlenen, fesli ve palmiyeli mezar taşlarına sahip dört sanduka mezardan oluşan bir hazire mevcuttur. Bayburt Ulu Camii'nin minaresi ve süsleme programı, [Selçuklu mimarisinin](/tr/detay/anadolu-selcuklu-mimarisi-f1f8a/llms.txt) estetik anlayışını bir mücevher kutusunun kapağındaki ince işlemeler gibi üzerinde taşımakta, yapının gövdesi ise bu değerli mirası yüzyıllardır muhafaza eden sağlam bir mahfaza görevini üstlenmektedir. ## Academic Sources and References 1. Bayburt Valiliği, “Bayburt Camileri,” Erişim Tarihi: 6 Ocak 2026, https://www.bayburt.gov.tr/bayburt-camileri. 2. Bayburt Üniversitesi Açık Erişim Sistemi, “Bayburt Ulu Camii (Cami-i Kebir)'nin 18. Yüzyılda İnsan Kaynakları Yönetimi,” yazar: Gazi Özdemir, Sosyal, Beşeri ve İdari Bilimler Alanında Araştırma Makaleleri-1 (2019): 679-702, Erişim Tarihi: 6 Ocak 2026, https://openaccess.bayburt.edu.tr/items/aeb0f5fb-3523-4b37-a9f3-d64a31fd9a4e. 3. DergiPark, “Bayburt Ulu Camii Minaresinin Çini Özellikleri,” yazar: Nevin Ayduslu, Sanat Dergisi, sayı 20 (2011): 117-128, Erişim Tarihi: 6 Ocak 2026, https://dergipark.org.tr/tr/pub/ataunigsfd/article/33567. 4. Kültür Envanteri, “Bayburt Ulu Cami,” 13 Ekim 2025, Erişim Tarihi: 6 Ocak 2026, https://kulturenvanteri.com/yer/bayburt-ulu-camii/. 5. Türkiye Kültür Portalı, “Bayburt Ulu Camii - Bayburt,” 16 Mayıs 2025, Erişim Tarihi: 6 Ocak 2026, https://www.kulturportali.gov.tr/turkiye/bayburt/gezilecekyer/bayburt-ulu-camii. ## Related Articles - [Bayburt Ulu Camii](//cocuk-detay/bayburt-ulu-camii-3164c/llms.txt)