--- title: Bayburt (İl) slug: bayburt-il-2 url: /detay/bayburt-il-2 type: article language: Türkçe entity: primary: Bayburt (İl) type: article disambiguation: Bayburt: Karadeniz'de tarihi bir il. İpek Yolu'nda, zengin kültürü ve doğal güzellikleriyle keşfedilmeyi bekliyor. categories: - name: Seyahat Ve Turizm slug: seyahat-ve-turizm url: /kategori/seyahat-ve-turizm - name: Coğrafya slug: cografya-2 url: /kategori/cografya-2 tags: - Tarım-Hayvancılık - Bayburt Kalesi - Bayburt - İpek Yolu - Çoruh Nehri author: Bilal Utku Karakoç created_at: 2025-02-11T14:23:03.106349+03:00 updated_at: 2025-04-17T12:10:50.237759+03:00 --- # Bayburt (İl) ## KURE Information Cards ### KURE Information Card: Bayburt ![MapChart_Map (1).png](https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/02/11/k19WjvwaeL5NsDXWjBtthCbqoUTudJxC.png) | Field | Value | |-------|-------| | Yüz Ölçümü(Sayısal) | 2.705 | | Vali(ler) | Mustafa Eldivan | | Ülke(ler) | Türkiye | | Plaka Kodu(Sayısal) | 69 | | İklim(ler) | Karasal İklim | | Bölge(ler) | Karadeniz Bölgesi | | Belediye Başkanı(ları) | Mete Memiş | | Alan Kodu(Sayısal) | 458 | | Nüfus(Metin) | 83.676 (2024) | ## Article Content [Bayburt](/tr/detay/bayburt-2/llms.txt), Türkiye'nin Karadeniz Bölgesi'nde, Çoruh Nehri kıyısında [yer](/tr/detay/yer-2/llms.txt) alan bir ildir. Tarihi süreçte Urartular, Roma, Bizans, [Selçuklular](/tr/detay/selcuklular/llms.txt), [Akkoyunlular](/tr/detay/akkoyunlular-2/llms.txt) ve Osmanlıların hâkimiyetine girmiş, İpek Yolu üzerinde bulunduğu için ticari ve stratejik bir konuma sahip olmuştur. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/02/11/TA5AwseAIzKkyfvFd547mFYRDWut8SSG.jpeg) *Bayburt Kalesi ve Bayburt - Bayburt Valiliği* ### **Tarihçe** #### **Antik Dönem ve İlk Yerleşimler** Bayburt’un tarihi, M.Ö. 3000’li yıllara kadar uzanmaktadır. [Şehir](/tr/detay/sehir-3/llms.txt), Azziler tarafından kurulmuş olup, M.Ö. 770-665 yılları arasında Kimmerler ve İskitlerin akınlarına uğramıştır. Daha sonra bölgeye Haldiler, ardından [kısa](/tr/detay/kisa/llms.txt) bir [süre](/tr/detay/sure-750120/llms.txt) Medler, ardından da Persler hâkim olmuştur. Bayburt, M.Ö. 2. yüzyıldan itibaren Pontus Krallığı’nın kontrolüne [geçmiş](/tr/detay/gecmis-750335/llms.txt), M.Ö. 40’lı yıllarda Roma İmparatorluğu'nun hâkimiyetine girmiştir. Roma İmparatoru Justinianus döneminde (M.S. 6. yüzyıl) Bayburt Kalesi onarılmıştır. M.S. 705 yılında Emeviler, 715 yılında ise Bizanslılar tarafından ele geçirilmiştir. #### **Türk Hakimiyeti ve Selçuklular** Bayburt, 1048 yılından itibaren Türkler tarafından yoğun olarak iskan edilmiştir. 1054 yılında Selçuklular tarafından fethedilmiş, 1081 yılında ise Saltukluların ve Mengücekoğullarının egemenliği altına girmiştir. Daha sonra Danişmendliler, ardından Bizanslılar tarafından ele geçirilmiştir. [Trabzon](/tr/detay/trabzon-2/llms.txt) Valisi Teodor Gabras, Bayburt’u geri alarak kendi hâkimiyetini ilan etmiştir. Bayburt, Moğol istilası sırasında büyük [zarar](/tr/detay/zarar-2/llms.txt) görmüştür. [Anadolu](/tr/detay/anadolu-4/llms.txt) Selçuklu Sultanı [Süleyman](/tr/detay/suleyman-2/llms.txt) [Şah](/tr/detay/sah-3/llms.txt)’ın kardeşi Mugisüddin [Tuğrul Şah](/tr/detay/tugrul-sah/llms.txt), 1200-1230 yılları arasında Bayburt Kalesi’ni tahkim ettirmiştir. #### **Osmanlı Dönemi** Bayburt, 14. yüzyılda Akkoyunluların merkezi olmuş, 1514 yılında Yavuz Sultan Selim’in veziri Bıyıklı Mehmet [Paşa](/tr/detay/pasa-2/llms.txt) tarafından fethedilerek Osmanlı topraklarına katılmıştır. Osmanlılar, Bayburt’u [sancak](/tr/detay/sancak-2/llms.txt) merkezi yaparak [Erzurum](/tr/detay/erzurum-2/llms.txt), Tekman ve İspir’i buraya bağlamıştır. Evliya Çelebi, Fatih Sultan Mehmet’in 3.000 Tireliyi Bayburt’a iskan ettiğini yazmaktadır. 1828 yılında Rus işgaline uğrayan Bayburt, Osmanlı kuvvetleri tarafından geri alınmış, ancak büyük tahribata uğramıştır. 1. [Dünya](/tr/detay/dunya-2/llms.txt) Savaşı sırasında 2 [Mart](/tr/detay/mart-749833/llms.txt) 1916’da Ruslar Kop Dağı’na ulaşmış, burada [Türk](/tr/detay/turk/llms.txt) askerleri ve Bayburt halkı büyük bir direniş göstermiştir. 16 [Temmuz](/tr/detay/temmuz-748429/llms.txt) 1916’da Bayburt’u işgal eden Ruslar ve onlarla işbirliği yapan Ermeniler, büyük bir yıkım ve katliama [sebep](/tr/detay/sebep/llms.txt) olmuştur. Bayburt, 21 [Şubat](/tr/detay/subat-748380/llms.txt) 1918’de işgalden kurtulmuştur. Cumhuriyet döneminde 1927’ye kadar Erzurum’a, sonrasında [Gümüşhane](/tr/detay/gumushane-2/llms.txt)’ye bağlı bir ilçe olarak yönetilen Bayburt, 21 [Haziran](/tr/detay/haziran-748426/llms.txt) 1989’da il statüsü kazanmıştır. ### **Coğrafya** Bayburt, Karadeniz Bölgesi'nin [Doğu](/tr/detay/dogu-751789/llms.txt) Anadolu Bölgesi ile kesiştiği noktada yer almaktadır. [Enlem](/tr/detay/enlem-2/llms.txt) ve boylam koordinatları 40°15′K (Kuzey) enlemi ve 40°13′D (Doğu) boylamıdır. Şehir, Çoruh Nehri kıyısında konumlanmıştır ve doğusunda Erzurum, güneyinde Erzincan, batısında Gümüşhane, kuzeyinde Trabzon ve Rize ile komşudur. Soğanlı Dağları en yüksek yükseltileri oluştururken, şehir genellikle engebeli ve dağlık bir [arazi](/tr/detay/arazi-4/llms.txt) yapısına sahiptir. #### **İklim** Bayburt, karasal iklimin etkisi altındadır. - Kışlar sert ve kar yağışlıdır. - Yaz ayları ılıman ve kuraktır. - Yıllık ortalama sıcaklık 4°C-10°C arasında değişmektedir. - En fazla yağış ilkbahar ve kış aylarında görülmektedir. #### **Topografya** Bayburt’un yüzey şekilleri genel olarak yüksek platolar, vadiler ve [dağ](/tr/detay/dag-3/llms.txt) sıraları ile şekillenmiştir. - Soğanlı Dağları, ilin en yüksek kesimini oluşturur. - Çoruh Nehri, Bayburt’un en önemli akarsuyudur ve vadi boyunca şehir merkezinden geçmektedir. - Bayburt’un rakımı yaklaşık 1.550 metredir. Bayburt’un konumu, Doğu Anadolu’yu Karadeniz’e bağlayan Erzurum-Trabzon tarihi İpek Yolu güzergâhında bulunması açısından tarih boyunca stratejik [önem](/tr/detay/onem/llms.txt) taşımıştır. ### **Ekonomi** Bayburt’un ekonomisi **tarım ve hayvancılığa** dayanmaktadır. En çok üretilen tarım ürünleri **buğday, arpa, şeker pancarı ve yem bitkileri**dir. **Meyve ve sebze üretimi** sınırlı olup, [yaygın](/tr/detay/yaygin-748456/llms.txt) olarak **kayısı, ceviz ve lahana** yetiştirilmektedir. **Hayvancılık**, **küçükbaş ve büyükbaş yetiştiriciliği** ile yaygındır. Bayburt’un **arıcılık faaliyetleri**, özellikle **Bayburt balı** ile öne çıkmaktadır. [Sanayi](/tr/detay/sanayi-2/llms.txt) sektörü **gelişmemiştir**. Bayburt’ta bulunan başlıca sanayi tesisleri şunlardır: - **Bayburt Çimento Fabrikası** - **Bayburt Süt Ürünleri İşletmesi** - **Küçük ölçekli un ve yem fabrikaları** Bayburt, **İpek Yolu güzergahında bulunması nedeniyle tarih boyunca ticari bir durak olmuştur**. Günümüzde ticari faaliyetler, büyük ölçüde **yerel tarım ve hayvansal ürünlerin pazarlanmasıyla sınırlıdır**. ### **Nüfus** 2024 yılı itibarıyla Bayburt’un nüfusu **83.676 kişidir**. **Kentsel nüfus oranı düşük olup, kırsal kesimde yoğunluk daha fazladır**. [Göç](/tr/detay/goc-2/llms.txt) nedeniyle **nüfus azalma eğilimindedir**. ### **Kültürel ve Tarihi Yapılar** - **Bayburt Kalesi**: Bizans döneminde inşa edilmiş, Selçuklu ve Osmanlı döneminde tahkim edilmiştir. - **Aydıntepe Yeraltı Şehri**: Roma veya Bizans dönemine ait olduğu düşünülen yeraltı şehridir. - **Baksı Müzesi**: Çağdaş sanat ve geleneksel el sanatlarını bir arada sunan ödüllü bir müzedir. - **Dede Korkut Türbesi**: Türk edebiyatının önemli ismi Dede Korkut’a atfedilen türbedir. - **Varzahan Manastırı**: Ortaçağ'dan kalma Ermeni ve Bizans kiliseleridir. - **Ulu Cami**: Anadolu Selçuklu Sultanı II. Gıyaseddin Mesud tarafından yaptırılmıştır. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/02/11/jLegzLPjMrQaPhGZa8KdUgYhHrOYJ5Uk.jpeg) *Bayburt Ulu Camii - Yeni Şafak* ### **Bayburt Mutfağı** Bayburt mutfağı, **Karadeniz ve Doğu Anadolu mutfaklarının bir birleşimidir**. Öne çıkan lezzetler: - **Kesme Çorba**: Et suyu ve erişteyle yapılan geleneksel çorba. - **Galacoş**: Yoğurt, mercimek ve soğan ile yapılan yöresel yemek. - **Ekşi Lahana Yemeği**: Karadeniz bölgesinin özgün lezzetlerinden biri. - **Lor Dolması**: Lor peyniriyle yapılan dolma çeşidi. - **Pita**: Kıymalı, peynirli veya patatesli pide türü. - **Bayburt Balı**: Yüksek rakımlı yaylalardan elde edilen kaliteli bal. ### **Yönetim** #### **Vali** Bayburt’ta valilik görevini **Mustafa Eldivan** yürütmektedir. Şehirde geçmişten günümüze görev yapmış valiler şunlardır: - **Nihat Üçyıldız** (1989-1991) - **Timur Metin** (1991-1992) - **Erol Uğurlu** (1992-1993) - **Ali Haydar Öner** (1993-2000) - **Osman Dıraçoğlu** (2000-2003) - **Akif Tığ** (2003-2004) - **Musa Küçükkurt** (2004-2007) - **Kerem Al** (2007-2011) - **Hasan İpek** (2011-2013) - **Mükerrem Ünlüer** (2013-2014) - **Yusuf Odabaş** (2014-2016) - **İsmail Ustaoğlu** (2016-2017) - **Ali Hamza Pehlivan** (2017-2019) - **Cüneyt Epcim** (2019-2023) - **Mustafa Eldivan** (2023-Günümüz) #### **Belediye Yönetimi** Bayburt Belediyesi’nin yönetimi, 2024 yılı itibarıyla Mete Memiş tarafından yürütülmektedir. Şehirde geçmişten günümüze görev yapmış [belediye](/tr/detay/belediye-4/llms.txt) başkanları şu şekildedir: - **Zahit Molla Salihoğlu** (1916-1922) - **Kamil Alp** (1922-1930) - **Fahreddin Kumbasar** (1930-1934) - **Tevfik Çoruh** (1934-1940) - **Kazım Köklü** (1940-1946) - **Mehmet Oltulu** (1946-1950) - **Necati Alp** (1950-1956) - **Kemal Kutlu** (1956-1960) - **Nevzat Şensoy** (1960-1963) - **Kazım Köklü** (1963-1968) - **Mustafa Turgut** (1968-1973) - **Nihat Köklü** (1973-1977) - **Numan Erengil** (1977-1980) - **Bülent Eğriboz** (1980-1983) - **Ali Bilen** (1984-1987) - **Vural İşaşır** (1987-1989) - **Muammer Daştan** (1989-1994) - **Yavuz Şahin** (1994-1999) - **Hükmü Pekmezci** (1999-2004) - **Bekir Çetin** (2004-2009) - **Hacı Ali Polat** (2009-2014) - **Mete Memiş** (2014-2019) - **Hükmü Pekmezci** (2019-2024) - **Mete Memiş** (2024-Günümüz) ### **İlçeler** 1. **Aydıntepe** 2. **Demirözü** 3. **Merkez** (Bayburt) ## Academic Sources and References 1. Bayburt Belediyesi, Bayburt Belediyesi Resmî Web Sitesi, erişim 10 Şubat 2025, https://bayburt.bel.tr/. 2. Bayburt Valiliği, T.C. Bayburt Valiliği Resmî Web Sitesi, erişim 10 Şubat 2025, http://www.bayburt.gov.tr/. 3. Karatay Üniversitesi, Bayburt Hakkında Bilinmesi Gerekenler, erişim 10 Şubat 2025, https://karsem.karatay.edu.tr/bayburt-hakkinda-bilinmesi-gerekenler. 4. Kültür ve Turizm Bakanlığı, Türkiye Kültür Portalı: Bayburt Genel Bilgiler, erişim 10 Şubat 2025, https://www.kulturportali.gov.tr/turkiye/bayburt/genelbilgiler. 5. T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı, Bayburt İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü Resmî Web Sitesi, erişim 10 Şubat 2025, https://bayburt.ktb.gov.tr/TR-91928/genel-bilgiler.html.