--- title: Azerbaycanlıların Soykırım Günü slug: azerbaycanlilarin-soykirim-gunu-969fc url: /detay/azerbaycanlilarin-soykirim-gunu-969fc type: article language: Türkçe entity: primary: Azerbaycanlıların Soykırım Günü type: article categories: - name: İstihbarat, Güvenlik Ve Savunma slug: istihbarat-guvenlik-ve-askeri-calismalar url: /kategori/istihbarat-guvenlik-ve-askeri-calismalar - name: Siyaset Ve Uluslararası İlişkiler slug: siyaset-ve-uluslararasi-iliskiler url: /kategori/siyaset-ve-uluslararasi-iliskiler - name: Tarih slug: tarih url: /kategori/tarih tags: - AzerbaycanTarihi - BaküKatliamı - 31Mart1918 - AzerbaycanlılarınSoykırım - KafkasİslamOrdusu author: Nurten Yalçın created_at: 2026-03-31T13:33:38.059933+03:00 updated_at: 2026-03-31T14:09:10.142844+03:00 image: https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2026/03/31/IwWFTslV7l8IWf96BNzGd2r65p8n6sT2.jpg --- # Azerbaycanlıların Soykırım Günü ## KURE Information Cards ![thumbs_b_c_3bb4aca53ef2b9c2744b89cf3ec4b7b2.jpg](https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2026/03/31/89CsOfgZAkh69mhY5NmmHcPAqzjewX5X.jpg) *Azerbaycanlıların Soykırım Günü* | Field | Value | |-------|-------| | Sonuç(lar) | Kafkas İslam Ordusu’nun müdahalesiyle katliamların sona ermesi | | Failler | Ermeni silahlı gruplar ve Bolşevik birlikler | | Tarih(Metin) | 31 Mart | | Tarihsel Bağlam | Çarlık Rusyası’nın çöküşü ve Bolşevik iktidarı sonrası oluşan otorite boşluğu | | Tahmini Can Kaybı | En az 50.000 kişi | | Başlıca Bölgeler | Bakü, Şamahı, Guba, Karabağ, Zengezur, Nahçıvan, Lenkeran | | Olay Tarihi | 30 Mart – 3 Nisan 1918 | | Kapsamı | 1918 Mart–Nisan aylarında Azerbaycanlılara yönelik gerçekleştirilen kitlesel katliamların anılması | | İlan Ediliş | 1998 (Haydar Aliyev kararnamesi) | ## Article Content **Azerbaycanlıların Soykırım Günü**, 31 Mart tarihinde anılan ve 1918 yılının Mart–Nisan aylarında Azerbaycan topraklarında Azerbaycan Türklerine karşı gerçekleştirilen kitlesel katliamların hatırasını yaşatmayı amaçlayan resmî anma günüdür. Bu tarih, Azerbaycan Cumhuriyeti’nin eski Cumhurbaşkanı [Haydar Aliyev](/tr/detay/haydar-aliyev-450c0/llms.txt) tarafından 1998 yılında imzalanan kararname ile resmî olarak ilan edilmiştir. Söz konusu olaylar, Azerbaycan tarih yazımında “soykırım” olarak nitelendirilmekte ve ülke tarihinin en ağır ve trajik hadiselerinden biri olarak kabul edilmektedir. [YouTube Video](https://www.youtube.com/watch?v=2SU0zELdM0M) *Azerbaycanlıların Soykırım Günü (TRT Avaz)* ### **Tarihsel Arka Plan** 20. yüzyılın başlarında, Çarlık Rusyası’nın son dönemlerinde Azerbaycan’ın çeşitli bölgelerine yerleştirilen Ermeni nüfus, imparatorluk otoritesinin zayıflamasıyla birlikte bölgede güç kazanmaya başlamıştır. 1905 yılından itibaren silahlı örgütlenmeler gerçekleştiren Ermeni gruplar, başta **Bakü** olmak üzere birçok bölgede çatışmalar çıkararak Azerbaycanlı nüfus üzerinde baskı kurmuştur. 1917 yılında Rusya’da gerçekleşen devrim sonucunda Çarlık rejimi yıkılmış, Bolşevikler iktidara gelmiştir. Bu süreçte Bakü’de yönetimi ele geçiren Bolşevik yönetim, Ermeni lider Stepan Şaumyan aracılığıyla Ermeni silahlı gruplarına siyasi ve maddi destek sağlamış, bu durum Azerbaycanlılara yönelik saldırıların artmasına zemin hazırlamıştır. ### **1918 Mart Olayları** 1918 yılının 30 Mart–3 Nisan tarihleri arasında **Bakü, Şamahı, Guba,** [Karabağ](/tr/detay/karabag-2/llms.txt), **Zengezur,** [Nahçıvan](/tr/detay/nahcivan-2/llms.txt) ve diğer birçok bölgede Ermeni ve Bolşevik silahlı gruplar tarafından geniş çaplı saldırılar gerçekleştirilmiştir. Bu saldırılar sonucunda en az 50 bin Azerbaycanlı hayatını kaybetmiştir.[^1] Olaylar yalnızca şehir merkezleriyle sınırlı kalmamış; köyler yakılmış, sivil halk hedef alınmış ve geniş çaplı nüfus kayıpları yaşanmıştır. Araştırma komisyonlarının raporlarına göre yalnızca Bakü’de yaklaşık 11 bin, Şamahı’da ise şehir ve köyler dahil olmak üzere 20 binden fazla kişi öldürülmüştür.[^2] Guba bölgesinde ortaya çıkarılan toplu mezarlar da bu katliamların somut kanıtları arasında gösterilmektedir.[^3] ### **Katliamın Niteliği ve Yorumlanması** Azerbaycanlı araştırmacılar ve resmî kurumlar, 1918 olaylarını etnik ve dinî kimlik temelinde gerçekleştirilen planlı bir yok etme politikası olarak değerlendirmektedir. Bu çerçevede olayların, bölgedeki Türk ve Müslüman nüfusu hedef alan sistematik bir katliam olduğu vurgulanmaktadır. Ayrıca dönemin Sovyet tarih yazımında olayların uzun süre farklı biçimde yorumlandığı, gerçek boyutunun gizlendiği ifade edilmektedir. ### **Katliamın Sona Ermesi** 1918 yılı içerisinde Osmanlı Devleti tarafından kurulan, [Nuri Paşa](/tr/detay/nuri-killigil-37745/llms.txt) komutasındaki **Kafkas İslam Ordusu**’nun Azerbaycan’a gelmesiyle birlikte bölgede kontrol sağlanmış ve katliamlar sona ermiştir. ### **31 Mart’ın İlanı ve Anma Kültürü** 31 Mart tarihi, Azerbaycan’da yalnızca bir yas günü değil, aynı zamanda tarihsel hafızanın korunması ve milli bilincin güçlendirilmesi açısından önemli bir sembol olarak kabul edilmektedir. 1998 yılında yayımlanan kararname ile bu tarih, Azerbaycanlıların Soykırım Günü olarak resmiyet kazanmıştır. Her yıl bu tarihte Bakü başta olmak üzere ülke genelinde anma törenleri düzenlenmekte; devlet yetkilileri ve halk, hayatını kaybedenleri saygı ve hüzünle anmaktadır. Anma etkinlikleri, toplumsal birlik ve tarihsel bilinç açısından önemli bir işlev görmektedir. ### **Günümüzdeki Anlamı** Azerbaycanlıların Soykırım Günü, günümüzde yalnızca geçmişte yaşanan trajedinin anılması değil; aynı zamanda uluslararası kamuoyuna tarihsel olayların tanınması çağrısının da bir parçasıdır. Yetkililer, bu olayların uluslararası düzeyde tanınmasının benzer insanlık suçlarının önlenmesi açısından önem taşıdığını vurgulamaktadır. Bu bağlamda 31 Mart, Azerbaycan halkı için hem bir yas hem de tarihsel hafıza ve ulusal kimliğin korunması açısından merkezi bir gün olmayı sürdürmektedir. ## Academic Sources and References 1. Amanoğlu, Ebülfez. “Bakü’de Ermenilerin Yaptıkları Soykırım (Mart 1918) ve Edebiyatta Yansımaları.” Karadeniz Araştırmaları 5, no. 5 (2005): 99–107. Erişim 31 Mart 2026. https://izlik.org/JA99MX29RF 2. Anadolu Ajansı. “Ermeni Çetelerin 1918’de Katlettiği Azerbaycanlılar Anılıyor.” Anadolu Ajansı. Erişim 31 Mart 2026. https://www.aa.com.tr/tr/dunya/ermeni-cetelerin-1918de-katlettigi-azerbaycanlilar-aniliyor/2551062 3. Anadolu Ajansı. “Ermeni Çetelerin 1918’de Katlettiği Azerbaycanlılar Anılıyor.” Anadolu Ajansı. Erişim 31 Mart 2026. https://www.aa.com.tr/tr/dunya/ermeni-cetelerin-1918de-katlettigi-azerbaycanlilar-aniliyor/3886121 4. TRT Avaz. “Azerbaycan 108 Yıllık Acıyı Unutmadı: 31 Mart Soykırım Kurbanları Anılıyor.” TRT Avaz. Erişim 31 Mart 2026. https://www.trtavaz.com.tr/haber/tur/turkistandan/azerbaycan-108-yillik-aciyi-unutmadi-31-mart-soykirim-kurbanlari-aniliyor/69cb9684695942494e6cdd70 5. TRT Avaz. “İzler – Azerbaycan Soykırım Günü.” YouTube video. Erişim 31 Mart 2026. https://www.youtube.com/watch?v=2SU0zELdM0M 6. TRT Haber. “Ermeni Çetelerin 1918’de Katlettiği Azerbaycanlılar Anılıyor.” TRT Haber. Erişim 31 Mart 2026. https://www.trthaber.com/haber/dunya/ermeni-cetelerin-1918de-katlettigi-azerbaycanlilar-aniliyor-939771.html 7. Türk Devletleri Teşkilatı. “Türk Konseyi Genel Sekreterinin 31 Mart Azerbaycanlıların Soykırımı Günü Vesilesiyle Mesajı.” Türk Devletleri Teşkilatı. Erişim 31 Mart 2026. https://www.turkicstates.org/tr/haber/turk-konseyi-genel-sekreterinin-31-mart-azerbaycanlilarin-soykirimi-gunu-vesilesiyle-mesaji-1 ## Citations [^1]: Anadolu Ajansı. “Ermeni Çetelerin 1918’de Katlettiği Azerbaycanlılar Anılıyor.” Anadolu Ajansı. Erişim 31 Mart 2026. https://www.aa.com.tr/tr/dunya/ermeni-cetelerin-1918de-katlettigi-azerbaycanlilar-aniliyor/2551062 [^2]: Anadolu Ajansı. “Ermeni Çetelerin 1918’de Katlettiği Azerbaycanlılar Anılıyor.” Anadolu Ajansı. Erişim 31 Mart 2026. https://www.aa.com.tr/tr/dunya/ermeni-cetelerin-1918de-katlettigi-azerbaycanlilar-aniliyor/2551062 [^3]: Anadolu Ajansı. “Ermeni Çetelerin 1918’de Katlettiği Azerbaycanlılar Anılıyor.” Anadolu Ajansı. Erişim 31 Mart 2026. https://www.aa.com.tr/tr/dunya/ermeni-cetelerin-1918de-katlettigi-azerbaycanlilar-aniliyor/3886121 ## Related Articles - [AZERBAYCAN](//detay/azerbaycan-3/llms.txt) - [Nuri Killigil ](//detay/nuri-killigil-37745/llms.txt) - [Azerbaycan Bağımsızlık Günü](//detay/azerbaycan-bagimsizlik-gunu-7d12e/llms.txt) - [Azerbaycan Millî Marşı](//detay/azerbaycan-milli-marsi-d0a7a/llms.txt)