---
title: Ayvaz
slug: ayvaz-b0954
url: /detay/ayvaz-b0954
type: dictionary
language: Türkçe
entity:
  primary: Ayvaz
  type: dictionary
  disambiguation: Ayvaz: Köroğlu'ndan türeyen bir sözcük.  Görev adamı, yardımcı anlamına gelir.  Anlamı ve kökeni hakkında bilgi edinin.
  categories:
    - name: Sosyoloji
      slug: sosyoloji
      url: /kategori/sosyoloji
  tags:
    - Hizmetçi
    - Ayvaz
    - edebiyat
    - Osmanlı
    - Saray
author: Salih Gölcük
created_at: 2025-07-17T23:41:49.338094+03:00
updated_at: 2025-07-19T10:38:38.391468+03:00
---

# Ayvaz

<!-- CONTEXT: Article Content for "Ayvaz" -->

## Article Content

### **Köken**

Sözcük, Arapça ˁîwāḍ (عيواض) “yerine geçen, karşılık” kökünden Türkçeye geçmiştir; ancak bir halk etimolojisine göre Köroğlu’nun yanına aldığı Ermeni genci İvaz’ın adıyla da ilişkilendirilir.

### **Kullanım Alanları**

#### **Mecaz Anlam Kullanımları**:

**İtaatkâr, görev adamı kişi nitelemesi olarak:**

[Ayvaz](/tr/detay/ayvan-79912/llms.txt), halk deyimlerinde “söyleneni yapan, emir kulu, işine bakan” biri anlamında kullanılır.

**&#160;“Ayvaz kasap hep bir hesap” deyimiyle eşitlik ya da kaçınılmazlık anlatımı**: Deyimde, iki farklı şeyin sonuca etkisi olmadığını, fark yaratmadığını belirtmek için mecazen kullanılır.

#### **Yan Anlam Kullanımları**:

**Konak hizmetkârı anlamından türeyen hiyerarşik sıfat**:

Bazı edebi metinlerde ya da tarihî hikâyelerde “ayvaz” kelimesi, **aşağı konumda, emir alan kimse** anlamında kullanılabilir.

**Denizcilikte teknik yardımcı rolü olarak kullanımı:** Savaş gemilerinde “cerrah yardımcısı” için kullanılırken, yan anlam olarak **yardımcı sağlık personeli** ya da “ikinci dereceden görevli” anlamı da taşır.

<!-- CONTEXT: Academic Sources and References for "Ayvaz" -->

## Academic Sources and References

1. “Ayvaz.” Kubbealtı Lugatı. Erişim tarihi: 17 Temmuz 2025. https://lugatim.com/s/ayvaz“Ayvaz.” Nişanyan Etimolojik Sözlük. Erişim tarihi: 17 Temmuz 2025. https://nisanyansozluk.com/?k=ayvaz“Ayvaz.” TDK Güncel Türkçe Sözlük. Erişim tarihi: 17 Temmuz 2025. https://sozluk.gov.tr/?kelime=ayvaz