--- title: Aykut Kence slug: aykut-kence-b819b url: /detay/aykut-kence-b819b type: biography language: Türkçe entity: primary: Aykut Kence type: biography disambiguation: Aykut Kence: Önde gelen evrimsel biyoloji ve popülasyon genetiği uzmanı. Akademik çalışmaları ve topluma katkılarıyla tanınan bir bilim insanı. categories: - name: Biyoloji slug: biyoloji url: /kategori/biyoloji - name: Sağlık Ve Tıp slug: saglik-ve-tip url: /kategori/saglik-ve-tip tags: - popülasyon - Genetik - Ekoloji - Evrim - Biyoloji author: Neriman Çalışkan created_at: 2025-05-15T20:33:31.265754+03:00 updated_at: 2025-05-24T09:47:14.390141+03:00 image: https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/05/15/J75m3u5emccLBctiWaI0jiLjc6uxSEfh.png --- # Aykut Kence > Aykut Kence was a biologist who played a pioneering role in the fields of evolutionary biology and population genetics in Türkiye. He was known for his scientific productivity and contributions to public engagement with science. ## KURE Information Cards ### KURE Information Card: Aykut Kence ![AYKUT KENCE KAPAK.png](https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/05/15/tQAX3riiYptJKZ0uC4IPviW9uh4Rg706.png) | Field | Value | |-------|-------| | custom_key_810725 | | | custom_key_810723 | | | Ölüm Yeri(Metin) | Ankara | | Doğum Yeri(Metin) | İstanbul | | Anısına Düzenlenen Etkinlikler | Ekoloji ve Evrimsel Biyoloji Derneği tarafından verilen Aykut Kence Öğrenci Ödülü,Aykut Kence Evrim Konferansları (2014’ten itibaren her yıl) | | Üyelikler ve Görevler | TÜBİTAK Temel Bilimler Araştırma Grubu Yürütme Komitesi Sekreterliği (1988–1989),Türkiye Entomoloji Derneği Üyeliği,Türk Zooloji Dergisi Editörlüğü (1991–2006),Türk Biyologlar Derneği Başkanlığı (1988–1992) | | Ödül(ler) | TÜBA Ders Kitapları Çeviri Ödülü (2008),ODTÜ Üstün Başarı Ödülleri (2000- 2003- 2005-2006),Türk Tabipler Birliği İzmir Tabip Odası I. Türkiye Ekopatoloji Ödülü (1996),Uluslararası Böcek Fizyolojisi ve Ekolojisi Merkezi Ödülü (1988),Türk Tabipler Birliği Ankara Tabip Odası Halk Sağlığı Hizmet Ödülü (1988) | | Öne Çıkan Katkıları | Türkiye’de bilimsel bilginin halka ulaştırılması ve evrim karşıtlığıyla mücadele,Çernobil kazası sonrası radyasyon etkileri üzerine araştırmalar,Evrimsel biyolojinin Türkiye’de eğitime entegrasyonu,Türkiye'deki bal arısı çeşitliliği ve korunması üzerine çalışmalar | | Çalıştığı Türler | İnsan ve keçi popülasyonları,Nohut (Cicer türleri),Termitler,Bal arıları (Apis mellifera),Sirke sineği (Drosophila),Karasinek (Musca domestica) | | Uzmanlık Alanları | Entomoloji,Koruma Biyolojisi,Evrimsel Biyoloji,Ekoloji,Etoloji,Morfometri,Genetik | | Akademik Unvanlar ve Görevler | ODTÜ Biyoloji Bölüm Başkanlığı (1977–1979 / 1988–1994),Profesör ODTÜ (1989–2013),Doçent ODTÜ (1980–1988),Yardımcı Doçent ODTÜ (1975–1980),Öğretim Görevlisi ODTÜ (1974–1975) | | Eğitim | State University of New York at Stony Brook Entomoloji (Ph.D. 1973),İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi Biyoloji Bölümü (B.S. 1968),Pertevniyal Lisesi (1964),Şehremini Ortaokulu (1961),Karaahmet Paşa İlkokulu (1958) | | custom_key_810725 | 2014-02-01 | | custom_key_810723 | 1946-08-27 | ## Article Content Prof. Dr. Aykut Kence, Türkiye'de evrimsel biyoloji ve [popülasyon genetiği](/tr/detay/aykut-kence-e29a8/llms.txt) alanlarında bilimsel üretimiyle dikkat çeken, akademik çalışmaları kadar bilimsel bilginin topluma aktarılması yönündeki katkılarıyla da tanınan bir biyologdur. Türkiye’de modern biyoloji eğitiminin şekillenmesinde ve evrim kuramının akademik düzeyde savunulmasında rol oynamıştır. Akademik kariyerinin büyük bölümünü [Orta Doğu Teknik Üniversitesi](/tr/detay/trakya-university-tu-6a877/llms.txt)’nde geçirmiş, çok sayıda öğrenci yetiştirmiş ve onlarca ulusal ve uluslararası yayına imza atmıştır. ### **Eğitimi ve Akademik Kariyeri** Aykut Kence, 27 Ağustos 1946’da İstanbul’da doğdu. Karaahmet Paşa İlkokulu (1958), Şehremini Ortaokulu (1961) ve Pertevniyal Lisesi'nde (1964) eğitim aldı. 1968 yılında İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi Biyoloji Bölümü’nden mezun oldu. Doktorasını 1973’te, ABD’deki State University of New York at Stony Brook’ta [Prof. Dr. R. R. Sokal](/tr/detay/dr-bruce-h-lipton-060c6/llms.txt) danışmanlığında tamamladı. Aynı yıl Houston Üniversitesi'nde doktora sonrası çalışmalarda bulundu. 1974 yılında Orta Doğu Teknik Üniversitesi (ODTÜ) Fen Fakültesi Biyoloji Bölümü'nde öğretim görevlisi olarak göreve başladı; 1975’te yardımcı doçent, 1980’de doçent, 1989’da profesör unvanını aldı. 1977–1979 ve 1988–1994 yılları arasında bölüm başkanlığı yaptı. 2013 yılında emekli oldu. ### **Bilimsel Çalışmaları** Prof. Dr. Aykut Kence’nin bilimsel üretimi, Türkiye'de evrimsel biyoloji ve popülasyon genetiği alanlarında birçok konuda öncü niteliği taşır. Yürüttüğü çalışmalar, hem temel bilimsel sorunlara hem de yerel ekosistemlerin korunmasına yönelik uygulamalı araştırmaları kapsar. Başlıca uzmanlık alanları arasında **genetik varyasyon**, **popülasyon yapısı**, **eşeysel davranışlar**, **evrimsel süreçler** ve **biyolojik çeşitliliğin korunması** yer alır. Akademik yaşamı boyunca sirke sineği (*Drosophila*), karasinek (*Musca domestica*), bal arısı (*Apis mellifera*), termitler, nohut (*Cicer* türleri), tsetse sineği ve çeşitli memeliler dahil olmak üzere birçok organizma grubuyla çalıştı. #### **Popülasyon Genetiği ve Entomoloji** Kence, Türkiye’de popülasyon genetiği araştırmalarının gelişmesine öncülük etti. Karasineklerde cinsiyet belirleme mekanizmaları, eşeysel izolasyon ve kalıtsal davranışlarla ilgili çalışmalar yaptı. Bu çalışmalar, genetik çeşitliliğin davranışsal izolasyon üzerindeki etkilerini ortaya koyması açısından önemlidir. #### **Arıcılık ve Yerel Irkların Korunması** 1990’lardan itibaren Türkiye’deki bal arısı popülasyonlarının genetik, morfometrik ve davranışsal özelliklerini inceledi. Anadolu'nun farklı bölgelerinde yerel arı soylarının varlığını belirledi ve bu çeşitliliğin korunması gerektiğini savundu. Yürüttüğü araştırmalar, Türkiye’de arı genetik kaynaklarının korunması ve arıcılık politikalarının geliştirilmesi açısından temel başvuru niteliği taşımaktadır. #### **Evrimsel Biyoloji ve Eğitim** Evrim kuramının biyoloji müfredatlarında doğru ve bilimsel bir şekilde yer alması için çalışmalar yaptı. 1980’ler ve 90’larda artan evrim karşıtı söylemlere karşı kamuoyunu bilgilendirme faaliyetlerinde bulundu. Evrimsel biyolojiyi öğretmen adaylarına ulaştırmak amacıyla ODTÜ’de “Evrime Giriş” dersinin açılmasını sağladı. Ayrıca Douglas Futuyma’nın *Evolution* adlı kitabının Türkçeye kazandırılmasında çeviri editörlüğü yaptı. #### **Radyasyon ve Halk Sağlığı** 1986 Çernobil Nükleer Felaketi sonrasında Türkiye'deki radyasyon düzeylerinin halk sağlığı üzerindeki etkilerini araştırdı. Karadeniz çaylarında radyasyon seviyelerini inceleyen bir bilimsel ekiple birlikte çalışarak bu konuda hem akademik hem toplumsal farkındalık oluşturdu. ### **Yayınlar** Kence, dokuzu kitap olmak üzere 180’in üzerinde akademik yayın yaptı. Bu yayınlar arasında ulusal kongre bildirileri, uluslararası dergilerde makaleler, çeviri eserler ve öğretici kitaplar yer alır. Katıldığı çok sayıda ulusal ve uluslararası kongrede sunumlar yaptı, akademik topluluklarda görev aldı. #### **Üyelikler ve Ödüller** - Türk Biyologlar Derneği Başkanı (1988–1992) - Türk Zooloji Dergisi Editörü (1991–2006) - Türkiye Entomoloji Derneği Üyesi - TÜBİTAK Temel Bilimler Araştırma Grubu Sekreteri (1988–1989) #### **Aldığı ödüller** - Türk Tabipler Birliği Ankara Tabip Odası Halk Sağlığı Hizmet Ödülü (1988) - Uluslararası Böcek Fizyolojisi ve Ekolojisi Merkezi Ödülü (1988) - Türkiye Ekopatoloji Ödülü (1996) - ODTÜ Üstün Başarı Ödülleri (2000, 2003, 2005, 2006) - TÜBA Ders Kitapları Çeviri Ödülü (2008) Prof. Dr. Aykut Kence’nin adı, 2014’ten bu yana her yıl düzenlenen "Aykut Kence Evrim Konferansları" ile yaşatılmaktadır. Ayrıca Ekoloji ve Evrimsel Biyoloji Derneği tarafından verilen "Aykut Kence Öğrenci Ödülü" de bilimsel mirasını sürdürmektedir. ### **Kişisel Hayatı ve Ölümü** Eşi Doç. Dr. Meral Kence ile birlikte birçok ortak akademik çalışma gerçekleştirmiştir. İki çocuk babsı olan Kence, 1 Şubat 2014 yılında, 67 yaşında hayatını kaybetmiştir. ## Academic Sources and References 1. "Aykut Kence’nin Ardından." Bilim Akademisi. Şubat 2014. https://bilimakademisi.org/wp-content/uploads/2014/02/Aykut-Kencenin-Ardindan.pdf. Erişim tarihi 15 Mayıs 2025. 2. "Aykut Kence’nin İzinde: Bilim Emekçileri Ne Yapmalı?" Bilim ve Aydınlanma Hareketi. Eylül 2019. https://bilimveaydinlanma.org/aykut-kencenin-izinde-bilim-emekcileri-ne-yapmali/. Erişim tarihi 15 Mayıs 2025. 3. Tezcan, Serdar. "Biyoloji ve Entomoloji Dünyasından Önemli Bir Kayıp: Prof. Dr. Aykut Kence (27 Ağustos 1946–1 Şubat 2014)." Türkiye Entomoloji Bülteni 4, no. 4 (2014): 259–268. https://dergipark.org.tr/tr/pub/entoteb/issue/5551/75091. Erişim tarihi 15 Mayıs 2025.