--- title: Aykırı slug: aykiri-752320 url: /detay/aykiri-752320 type: dictionary language: Türkçe entity: primary: Aykırı type: dictionary disambiguation: Aykırı: Türkçe kökenli, sıra dışı, zıt, nadir anlamlarına gelen kelime. Sosyal, fiziksel ve matematiksel kullanımları mevcut. categories: - name: Genel Kültür slug: genel-kultur url: /kategori/genel-kultur tags: - Aykırı - sözlük author: Yusuf Bilal Akkaya created_at: 2025-04-01T20:02:51.865087+03:00 updated_at: 2025-04-17T10:15:00.623123+03:00 --- # Aykırı ## Article Content ### **Köken** Türkçe kökenli bir kelimedir. [Eski](/tr/detay/eski-0e306/llms.txt) Türkçe "arkuru" kelimesinden türemiştir. ### **Kullanım Alanları** **Sosyal yaşam & kültürel normlar (1. ve 3. anlamlar):** - **Toplumun genel kabulüne uymayan**, düşünce veya davranış biçimlerini tanımlamak için kullanılır. - “Aykırı fikir”, “aykırı yaşam tarzı”, “aykırı tip” gibi kalıplarla karşımıza çıkar. - Genellikle **eleştirel ya da hayranlık içeren** bir tonda kullanılır. - “Marjinal” ve “sıra dışı” kavramlarına yakındır. **Fiziksel yön, yön tayini & günlük kullanım (2. ve 4. anlamlar):** - Yol, yön, duruş veya bakış açısı gibi durumlarda **ters, çapraz, zıt** anlamında kullanılır. - Gündelik konuşmalarda “aykırı sokak”, “aykırı hareket” gibi ifadelerde geçer. **Matematik ve geometri (5. anlam):** - Özellikle üç boyutlu uzayda, noktaların aynı düzlemde yer almaması durumunu tanımlamak için kullanılır. - “Aykırı noktalar”, “aykırı doğrular” gibi terimlerde geçer. **Argo & koleksiyonculuk (6. anlam):** - Değerli, nadir, antika veya koleksiyonluk eşyalar için **argo ve yerel** anlamda kullanılır. - “Bu çok aykırı bir parça, koleksiyoncular kapışır” gibi cümlelerde geçebilir. - Günümüzde az rastlansa da **esnaf ağzında** hâlâ kullanımı vardır. ## Academic Sources and References 1. Aktunç, Hulki. Büyük Argo Sözlüğü (Tanıklarıyla). İstanbul: Yapı Kredi Yayınları, 2010. 2. “Aykırı.” Türk Dil Kurumu. Güncel Türkçe Sözlük. Erişim tarihi: 1 Nisan 2025. https://sozluk.gov.tr/?ara=ayk%C4%B1r%C4%B1